Ludwik Antoni Rydygier (ur. 21 sierpnia 1850 w Dusocinie, zm. 25 czerwca 1920 we Lwowie) – polski lekarz, chirurg, profesor doktor medycyny, generał brygady Wojska Polskiego.
Życiorys Urodził się w rodzinie Karola Ferdynanda Riedigera, właściciela majątku Dusocin koło Grudziądza, w ówczesnym zaborze pruskim, i Elżbiety z Koenigów. Karol Riediger mimo niemieckiego nazwiska czuł się Polakiem.
Wykształcenie rozpoczął w progimnazjum Collegium Marianum w Pelplinie, następnie w latach 1859–1861 uczył się w gimnazjum w Chojnicach, następnie w gimnazjum w Chełmnie, które ukończył w 1869 zdaniem matury. W latach 1869–1873 studiował medycynę najpierw w Krakowie, a później na uniwersytecie w Greifswaldzie, gdzie samowolnie zmienił nazwisko na spolszczone Rydygier. Dyplom lekarza uzyskał 8 grudnia 1873 roku, a pracę doktorską obronił w lutym 1874 roku.
Po studiach przez krótki czas pracował w Szpitalu Najświętszej Marii Panny, ale wkrótce zajął się prowadzeniem prywatnej praktyki w Chełmnie. Pisał wówczas prace naukowe z zakresu chirurgii. Powrócił do Greifswaldu, a habilitację obronił w Jenie w 1878 roku, gdzie też został zatrudniony jako asystent kliniki chirurgii. W Chełmnie udało mu się otworzyć prywatną klinikę „dla chorób ocznych, chirurgicznych i kobiecych”.
W 1881 roku ubiegał się o katedrę chirurgii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, jednak dzięki poparciu Theodora Billrotha stanowisko to uzyskał Jan Mikulicz-Radecki.
Dopiero w 1887 roku został powołany na tę katedrę, gdy Mikulicz przeniósł się do Królewca. W 1891 roku nabył dwór z parkiem i ogrodem w Mydlnikach koło Krakowa. W 1897 otrzymał propozycję objęcia stanowiska kierownika nowej katedry i kliniki chirurgii Uniwersytetu Lwowskiego. Od 1897 profesor na Uniwersytecie Lwowskim.
Był jednym z najwybitniejszych ówczesnych polskich, a także światowych chirurgów. Dnia 16 listopada 1880 roku przeprowadził pierwszy w Polsce (a drugi na świecie) zabieg wycięcia odźwiernika z powodu raka żołądka, a w 1881 pierwszy w świecie zabieg resekcji żołądka z powodu owrzodzenia. W 1884 wprowadził nową metodę chirurgicznego leczenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy za pomocą zespolenia żołądkowo-jelitowego.
Rydygier był autorem (1900) oryginalnej metody usuwania gruczolaka gruczołu krokowego i wielu innych technik operacyjnych.
Był dziekanem Wydziału Lekarskiego i przeciwnikiem równouprawnienia kobiet w dostępie do zawodu lekarskiego. W roku 1897 zagłosował przeciwko przyjmowaniu kobiet na Wydział Lekarski. Na własny koszt zamieszczał w prasie ogłoszenia: Precz z Polski z dziwolągiem kobiety lekarza!. W latach 1901/1902 był rektorem Uniwersytetu Lwowskiego. Wychował wielu znakomitych chirurgów, przyszłych profesorów. W 1889 roku zorganizował pierwszy w Polsce zjazd chirurgiczny. Zjazdy te w 1921 dały początek Towarzystwu Chirurgów Polskich. Nie opuścił Lwowa, gdy zaproponowano mu przejście na Uniwersytet Karola w Pradze. Był wybitnym chirurgiem, odznaczył się jako świetny operator, inicjator nowych metod, utalentowany organizator. Niektóre wprowadzone przez niego metody operowania żołądka, raka odbytnicy, amputacji, kardiochirurgii, ortopedii, chirurgii plastycznej, urologii – są stosowane do dziś.
18 listopada 1903 został wyniesiony do stanu szlacheckiego z przydatkiem „Ritter von Ruediger”Por.: S. Górzyński, Nobilitacje w Galicji w latach 1772–1918, Warszawa, 1999, s. 227..
W czasie I wojny światowej kierował szpitalem wojskowym w Brnie. Po zakończeniu wojny powrócił do Lwowa. Walczył w jego obronie przed Ukraińcami w listopadzie 1918. W trakcie walk o Lwów włączył się w tworzenie służb medyczno-sanitarnych Wojska Polskiego. Został do niego przyjęty w stopniu generała podporucznika. W 1920 rozpoczął organizowanie szpitali wojskowych. Był szefem sanitarnym Dowództwa Okręgu Generalnego „Pomorze”. Konsultant i naczelny chirurg Dowództwa „Wschód”. W 1920 zweryfikowany jako generał brygady.
Zmarł nagle na zawał serca 25 czerwca 1920 roku. Został pochowany początkowo na cmentarzu Łyczakowskim; szczątki przeniesiono później do kwatery dowódców na Cmentarzu Obrońców Lwowa.
Upamiętnienie Imię Ludwika Rydygiera noszą m.in. Szpital Powiatowy w Chełmnie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Krakowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Toruniu, szpital ginekologiczno-położniczy w Łodzi, szpital miejski w Częstochowie i Szpital Wojewódzki w Suwałkach. Do lat 70. XX w. nosił je Szpital Powiatowy w SłubicachSzpital Powiatowy w Słubicach.. Do 1982 roku imię Ludwika Rydygiera nosił Szpital Miejski w KutnieK. Koszada, H. Lesiak, E. Świątkowska, Szpital Kutnowski 1840-2005, Kutno 2005., a w latach 1949–2004 Szpital im. Ludwika Rydygiera we Wrocławiu. Jest on również patronem uczelni medycznej w Bydgoszczy, Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. W 1989 r. Poczta Polska wyemitowała w nakładzie 6 mln sztuk upamiętniający go znaczek pocztowy o nominale 60 złotych. W wielu miejscowościach w Polsce nadano ulicom nazwę upamiętniającą postać Ludwika Rydygiera np. w Chełmnie, Grudziądzu, Toruniu, Wrocławiu, Warszawie, Krakowie, Bydgoszczy, Pile czy Słupsku. 27 czerwca 2007 roku nadano pośmiertnie Ludwikowi Rydygierowi tytuł „Honorowego obywatela Grudziądza”Honorowi obywatele Grudziądza grudziadz.pl [dostęp 2021-03-08]..
Uczniowie i współpracownicy Ludwika Rydygiera Tadeusz Bętkowski Jan Biziel Antoni Gabryszewski Zdzisław Hordyński-Juchnowicz Tadeusz Ostrowski Stanisław Ruff Jan Zaorski
Przypisy
Bibliografia
Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
Linki zewnętrzne Publikacje Ludwika Rydygiera w bibliotece Polona Ludwik Rydygier, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-01-07].
Kategoria:Absolwenci gimnazjum w Chełmnie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Greifswaldzie Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Honorowi obywatele Grudziądza Kategoria:Oficerowie lekarze II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Obrońców Lwowa Kategoria:Polacy w I wojnie światowej Kategoria:Polscy chirurdzy Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Urodzeni w 1850 Kategoria:Zmarli w 1920 Kategoria:Ludzie związani z Grudziądzem Kategoria:Ludzie związani z Chełmnem