thumb|Tramwaj Konstal 5N w 1990 roku thumb|Tramwaj Konstal 805Na w 1990 roku thumb|5N+5ND na pl. Konstytucji, niedaleko Urzędu Miejskiego thumb|GT6 zawraca na placu Konstytucji podczas modernizacji alei Grunwaldzkiej thumb|805Na na alei Grunwaldzkiej (koło PWSZ) thumb|Tramwaj PESA 121N linii nr 3 jedzie ulicą Browarną thumb|Wagon historyczny 5N – 012 na pętli Druska thumb|Düwag M8C w Elblągu Tramwaje w Elblągu – system transportu tramwajowego zarządzany przez Tramwaje Elbląskie, spółkę komunalną miasta Elbląg. Jest drugim w kolejności, najstarszym systemem tramwajów elektrycznych na obecnych ziemiach polskich. Wcześniej wprowadzono tramwaje elektryczne tylko we Wrocławiu. Historia tramwajów elbląskich sięga 1895 roku.
System obsługuje 5 linii, w tym 4 funkcjonują 7 dni w tygodniu, a jedna w dni powszednie. Tramwaje poruszają się po torach o rozstawie szyn 1000 mm i sieci składającej się z 16 km długości (33,83 km toru pojedynczego).
Historia W XIX wieku rozbudowujące się w szybkim tempie miasto potrzebowało nowoczesnego transportu zbiorowego, dlatego w 1895Powstanie tramwai elbląskich., decyzją magistratu, powstały dwie pierwsze linie tramwajowe, które umożliwiły połączenie dzielnic mieszkalnych z centrum, dworcami i powstającymi zakładami pracy. W następnych latach sieć systematycznie rozwijano. Linie tramwajowe w Elblągu mają wąski rozstaw szyn – 1000 mm (identyczny rozstaw szyn posiadają tramwaje w Bydgoszczy, Łodzi, Toruniu i Grudziądzu).
Po zakończeniu II wojny światowej polskie władze zadecydowały o odbudowie zniszczonej infrastruktury i w 1945 uruchomiono pierwsze dwie linie, a na przełomie lat 80. i 90. także trzecią. W 1957 przybyły do miasta także pierwsze nowe tramwaje 5N i 5ND, które wyparły stare składy. Do dzisiaj został tylko jeden skład 5N+5ND (012+154), używany na specjalne okazje. Na przełomie lat 60. i 70. władze PRL postanowiły wycofać tramwaje o rozstawie szyn 1000 mm z większości polskich miast. Tak miało się stać także w Elblągu. Elbląg nie podzielił jednak losu Bielska-Białej, Legnicy czy Olsztyna. Od 1980 zaczęły napływać nowe tramwaje 805Na jeżdżące do dziś, a w 1986 przedłużono linię tramwajową na nowo powstałe osiedle Zawada.
W wyniku zmian ustrojowych w Polsce komunikacja miejska podobnie jak w innych miastach zaczęła przeżywać regres. Na początku 1997 leciwe już 5N zmieniły niewiele młodsze poniemieckie GT6. Dopiero wraz z XXI wiekiem i wejściem Polski do Unii Europejskiej Urząd Miejski w Elblągu zaczął inwestować w rozwój ekologicznego transportu publicznego. Dzięki funduszom unijnym wymieniane są zniszczone przez czas torowiska, a także rozbudowywana sieć. W 2002 powstała nowa trasa wzdłuż ulicy Płk. Dąbka, dzięki czemu elblążanie mogli cieszyć się z dwóch nowych linii (4 i 5). W najbliższej przyszłości cały system czekają duże zmiany. Do 2020 powstanie 15 km nowych torów, a także zostanie zakupiony nowy już niskopodłogowy tabor. Pierwsze 6 sztuk wozów Pesa 121N (produkcji Pesa Bydgoszcz) pojawiły się już pod koniec 2006. W miarę możliwości są również modernizowane tramwaje 805Na, które całkowicie wyparły niemieckie GT6 i stanowią uzupełnienie dla wagonów niskopodłogowych. W 2013 roku zakupiono 2 używane tramwaje typu MAN M8C z Augsburga, które poddano modernizacji w poznańskiej firmie Modertrans, podczas której m.in. obniżono środkowe wejście, co ułatwi wsiadanie osobom niepełnosprawnym, wymieniono siedzenia, zamontowano monitornig oraz system Elbląskiej Karty Miejskiej i przemalowano w barwy takie same jak tramwaje 121N. W planach jest zakup 10 takich tramwajów do 2020 roku.
W maju 2006 rozpoczęto budowę torowiska w kierunku ul. Fromborskiej os. Nad Jarem. Uroczyste oddanie nowego odcinka wraz z oficjalną prezentacją nowych tramwajów nastąpiło 21 grudnia.
Kalendarium 22 listopada 1895 – uruchomienie dwóch pierwszych linii tramwajowych. Nr 1: Dworzec – Grunwaldzka – 3 Maja – 1 Maja – pl. Słowiański – Kowalska – Stary Rynek – Studzienna – przystań nad rzeką Elbląg. Nr 2: pl. Słowiański – Kowalska – Stary Rynek – Brama Targowa – Stoczniowa – Królewiecka – skrzyżowanie Dąbka/Teatralna; 22 maja 1897 – uruchomienie linii nr 3: Stary Rynek – Stoczniowa – Królewiecka – Marymoncka – Bażantarnia (przedłużenie linii nr 2 do Dworca); 1901–1905 – rozbudowa zajezdni przy ul. Szpitalnej; 29 maja 1916 – przejazd tramwajem od dworca kolejowego do stoczni Schichau cesarza Niemiec Wilhelma II; 1927 – uruchomienie linii do ul. Obrońców Pokoju i do Saperów; 1928 – otwarcie drugiej zajezdni przy ul. Browarnej; 1 czerwca 1946 – wznowienie ruchu na pierwszej linii tramwajowej po wojnie (Dworzec – Grunwaldzka – 3 Maja – 1 Maja – pl. Słowiański – Kowalska – Stary Rynek – Brama Targowa – Stoczniowa – Robotnicza – Browarna – Obrońców Pokoju); 1 listopada 1946 – wznowienie ruchu na drugiej linii tramwajowej po wojnie (Bażantarnia – Marymoncka – Królewiecka – Stoczniowa – Brama Targowa – Stary Rynek – Kowalska – 1 Maja – grobla św. Jerzego – skrzyżowanie Bema/Mickiewicza); 3 kwietnia 1947 – uruchomienie linii nr 3 (pl. Słowiański – 1 Maja – Traugutta – Górnośląska – cmentarz Agrykola); 15 lutego 1951 – oddanie do użytku nowego odcinka linii od Dworca PKP do ul. Druskiej; 1955 – budowa pętli przy ul. Druskiej i Obrońców Pokoju (dotychczas były to tylko przystanki końcowe); 1955 – budowa pętli przy ul. Saperów (przedłużenie trasy od skrzyżowania Bema/Mickiewicza); 1956 – budowa pętli w Parku Bażantarnia (skrócenie trasy do mostu na rzece Kumieli); 1956 – rozpoczęcie budowy dwutorowej linii tramwajowej przy ul. 22 Lipca (Piłsudskiego), w następnych latach uznano ją za bezcelową i rozebrano; 1957 – budowa drugiego toru przy ul. Grunwaldzkiej; 1957 – pierwsze dostawy wagonów 5N i 5ND; 1967 – likwidacja linii nr 3 do cmentarza Agrykola; 1968 – wycofanie tramwajów ze Starego Miasta i skierowanie ich przez ul. Pocztową; 15 kwietnia 1980 – dwa pierwsze wagony 805Na w Elblągu; 24 listopada 1986 – przedłużenie trasy z ul. Obrońców Pokoju do osiedla Zawada i otwarcie nowej linii nr 3 (Saperów – Ogólna); 1995 – stulecie tramwajów elbląskich; 12 grudnia 1996 – ostatni dzień kursowania wagonów 5N i 5ND; 11 stycznia 1997 – wprowadzenie do ruchu wagonów niemieckich GT6; 31 sierpnia 2002 – oddanie do użytku nowej dwutorowej trasy w ciągu ul. Płk. Dąbka (od pl. Jagiellończyka do ul. Obrońców Pokoju), otwarcie nowych linii 4 i 5; 10 czerwca 2004 – uruchomienie sezonowej linii tramwajowej M, która jeździła po trasie Ogólna-Browarna-Królewiecka-Marymoncka, najprawdopodobniej do przełomu lipca/sierpnia 2004; 14 grudnia 2004 – wznowienie ruchu na ul. Grunwaldzkiej, oddanie do użytku nowego torowiska na odcinku od ul. Polnej do ul. Komeńskiego; 21 grudnia 2006 – oddanie do użytku dwutorowego odcinka w ciągu ul. Ogólnej (do skrzyżowania z ul. Legionów), wprowadzono do użytku nowe wagony niskopodłogowe; 19 sierpnia 2010 – oddanie do użytku nowego torowiska na placu Konstytucji oraz ulicy gen. Grota-Roweckiego (wraz z przygotowanymi rozjazdami w kierunku ulicy 12 Lutego), częściowa likwidacja torowiska przy ulicy Grobla św. Jerzego; 9 marca 2012 – rozstrzygnięcie konkursu w którym głosowano na patronów tramwajów, otrzymały ich wszystkie tramwaje typu PESA 121N; 6 kwietnia 2013 – wycofanie z eksploatacji wagonów typu GT6; 18 października 2013 – w nocy 18/19 października trafia do miasta pierwszy z dwóch tramwajów typu MAN M8C zakupionych w Augsburgu, który został zmodernizowany przez poznańską spółkę Modertrans; 10 stycznia 2014 – pierwszy dzień kursowania zmodernizowanych tramwajów typu MAN M8C; 8 września 2014 – oddanie do użytkowania torowiska przy ul. Robotniczej oraz Browarnej (od zajezdni do Robotniczej); 26 czerwca 2015 – z okazji 120 lat tramwajów w Elblągu na ulice miasta wyjeżdża zabytkowy wagon typu 5N #012; W nocy z 29 na 30 kwietnia 2016 r. do Elbląga przyjechały kolejne dwa używane wagony tramwajowe typu Duewag M8C zakupione w Mülheim an der Ruhr czerwiec 2017 – podpisanie umowy z firmą Modertrans Poznań na dostawę trzech jednoczłonowych tramwajów Moderus Beta; 9 listopada 2017 – oddanie do użytku nowej trasy tramwajowej wzdłuż Gen. Grota Roweckiego i 12 Lutego o długości ok. 1 km, na którą skierowano linie tramwajowe nr 4 i 5Elbląg z nową trasą tramwajową od 9 listopada.. 17 stycznia 2019 – podpisanie umowy na dostawę czwartego, jednoczłonowego Moderusa Beta; 31 grudnia 2019 – podpisanie umowy na dostawę piątego, jednoczłonowego tramwaju Moderus Beta; W nocy z 19 na 20 stycznia 2020 dostarczono dwa pierwsze tramwaje Moderus Beta; 23 stycznia 2020 – dostarczenie trzeciego tramwaju Moderus Beta, będącego jednocześnie 400. tramwajem wyprodukowanym przez Modertrans; 16 lutego 2020 – zawieszone zostały kursy tramwajów w Elblągu z uwagi na strajk motorniczych; 3 marca 2020 – po dwóch tygodniach zakończył się strajk motorniczych i przywrócono kursy tramwajów w Elblągu; kwiecień 2021 – dostarczenie ostatniego (piątego) tramwaju Moderus Beta; 17 października 2024 – ogłoszony został przetarg na dostawę 10 nowych niskopodłogowych lub częściowo niskopodłogowych tramwajów o długości od 19 do 24 m; 23 września 2025 – podpisanie umowy z firmą na dostawę 10 nowych tramwajów.
Planowane inwestycje Zintegrowany program rozwoju transportu publicznego na lata 2004–2013 budowa dwutorowego odcinka w ciągu ul. Fromborskiej (od ul. Ogólnej do Królewieckiej) i Królewieckiej (od ul. Fromborskiej do skrzyżowania Marymoncka/Piłsudskiego); budowa dwutorowego odcinka w ciągu al. Odrodzenia z pętlą na wysokości ul. Mazurskiej
Inwestycje zapisane Miejscowych Planach Zagospodarowania Przestrzennego nieumieszczone w innych dokumentach budowa torowiska od pl. Słowiańskiego w ciągu ul. Rycerskiej i al. Tysiąclecia do pl. Grunwaldzkiego; budowa torowiska na terenie planowanej dzielnicy Modrzewina w ciągu al. Jana Pawła II z pętlą tramwajową na końcu tej ulicy; budowa nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Fromborskiej na terenie POD „Tramwajarz”
Linie tramwajowe Stan z 23 grudnia 2019 r. LiniaTrasaDługość liniiCzas przejazduLiczba przystanków125pxOgólna ↔ DruskaOgólna – Płk. Dąbka – Obrońców Pokoju – Browarna – Robotnicza – Rycerska – 1 Maja – 3 Maja – aleja Grunwaldzka – Druska9,45 km34 min21125pxMarymoncka ↔ DruskaMarymoncka – Królewiecka – Rycerska – 1 Maja – 3 Maja – aleja Grunwaldzka – Druska7,67 km27 min15125pxOgólna ↔ SaperówOgólna – Płk. Dąbka – Obrońców Pokoju – Browarna – Robotnicza – Rycerska – 1 Maja – Grobla Świętego Jerzego – Generała Józefa Bema – Saperów7,85 km28 min18125pxOgólna ↔ DruskaOgólna – Płk. Dąbka – 12 Lutego – Generała Stefana Grota-Roweckiego – Grobla Świętego Jerzego – 3 Maja – aleja Grunwaldzka – Druska8,07 km30 min17125pxOgólna ↔ SaperówOgólna – Płk. Dąbka – 12 Lutego – Generała Stefana Grota-Roweckiego – Grobla Świętego Jerzego – Generała Józefa Bema – Saperów6,22 km22 min14
Pętle i końcówki Pętle tramwajowe Elbląska sieć tramwajowa jest dostosowana do eksploatacji taboru jednokierunkowego, dlatego na wszystkich końcówkach są pętle.
pętla data uruchomienia data likwidacji schematzdjęcie liczba torów inna infrastruktura linie Druska (stara) 1955 2006140px 1 tor odstawczy zlikwidowana Druska (nowa) 2006140pxbezramki|193x193px 2 tor odstawczy, pomieszczenie socjalne 1,2,4 Marymoncka 1956140px 1 dwa tory odstawcze 2 Ogólna (nowa) 2007140pxbezramki|191x191px 3 tor odstawczy, pomieszczenie socjalne 1,3,4,5 Obrońców Pokoju 1955140px 1 tor odstawczy odłączony od sieci nieużywana w ruchu liniowym Ogólna (stara) 1986 2006140px 2 tor odstawczy zlikwidowana Saperów 1955140px 2toaleta dla motorniczych 3,5
Inne końcówki