Gracjan Bojar-Fijałkowski pseud. „Bojar”, „Żegota” (ur. 21 października 1912 w Bobrownikach, zm. 24 grudnia 1984 w Koszalinie) – polski pisarz, historyk, badacz słowiańskiej przeszłości Polski i okresu hitlerowskiej okupacji, oficer kawalerii Wojska Polskiego i Armii Krajowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się w rodzinie Adolfa i Władysławy z d. Olejniczak. Absolwent gimnazjum koedukacyjnego w Rypinie. Tradycje wojskowe w rodzinie, utrwalone udziałem starszych braci w walkach o niepodległą Polskę: gen. bryg. Czesław Młot-Fijałkowski (1892–1944), ppłk Stefan Fijałkowski (1899–1966) AK „Baca”, „Młotek” i rtm. Kajetan Fijałkowski (1915–1975) AK „Rafał”, zdecydowały o wybraniu podobnej drogi życia. Czterej bracia zostali odznaczeni wieloma odznaczeniami w tym każdy z nich otrzymał Order Virtuti Militari.
Był absolwentem Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. 4 sierpnia 1934 Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 i 54. lokatą w korpusie oficerów kawalerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 9 Pułku Strzelców Konnych w Grajewie. Na porucznika został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 54. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W marcu 1939 r. pełnił służbę w macierzystym pułku na stanowisku dowódcy plutonu w szwadronie karabinów maszynowych.
W czasie kampanii wrześniowej walczył w 103 Pułku Szwoleżerów należącym do Brygady Rezerwowej Kawalerii Wołkowysk. Internowany 24 listopada 1939 na terenie Litwy, uciekł z obozu i podczas próby przedostania się do Francji został aresztowany i osadzony w obozie w Kalwarii Suwalskiej skąd ponownie uciekł. Od grudnia 1941 r. wraz z żoną w szeregach ZWZ i Armii Krajowej. Skierowany do pracy konspiracyjnej jako szef łączności w obwodach biłgorajskim i sandomierskim. Na początku lipca 1943 r. został aresztowany i osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, a następnie w innych obozach.
W 1957 r. przeniósł się do Koszalina, gdzie pracował w Słowie Powszechnym i założycielem koszalińskiego oddziału Związku Literatów Polskich. Przeżycia obozowe mocno zaważyły na jego późniejszej twórczości naukowej i literackiej. Uzyskawszy w 1977 r. stopień doktora nauk humanistycznych (rozprawa: Hitlerowska polityka wobec jeńców wojennych na Pomorzu Zachodnim 1939-1945, promotor: Czesław Łuczak) wiele lat poświęcił pracy badawczej. Efektem są m.in. publikacje dotyczące okresu wojennego – Powrót z tamtego brzegu, Powilcze czy Losy jeńców wojennych na Pomorzu Zachodnim i Meklemburgii 1939–1945, a także historii Pomorza – Święty Otton z Bambergu czy Mury Drahimia.
Zajmując się dziejami Pomorza, początkowo niejako przy okazji, zafascynowany słowiańską przeszłością tego obszaru, podjął wątki religijno-kulturowe, co zaowocowało wieloma książkami z legendami i podaniami. Jego zbiory legend doczekały się kilkunastu wydań. Wróżba Swantewita, Szczęście pod jaskółczym gniazdem, Legendy koszalińskiego grodu, Legendy znad drawskich jezior czy też Legendy ze słowińskiej checzy – wciąż cieszą się dużą poczytnością wśród małych czytelników.
Wybrane publikacje Powilcze – opowiadania z czasów wojny i okupacji Morze szumi jak dawniej – opowiadania dla młodzieży i dzieci Pieśń Swantibora – zbiór baśni, podań i legend Pomorza Zachodniego Legendy koszalińskiego grodu – ludowe podania o grodzie i mieście Koszalinie Legendy znad drawskich jezior – ludowe podania z obszaru Poj. Drawskiego Legendy ze słowińskiej checzy – ludowe podania z krainy Słowińców Wróżby Swantewita – wybór baśni, podań i legend Pomorza Środkowego
Życie rodzinne Żonaty z Zofią z d. Łuciejko pseud. „Magdalena”. Mieli dzieci: Anna (ur. 1946), Zbigniew (ur. 1949), Czesław (1953-2025).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Walecznych Krzyż Armii Krajowej
Upamiętnienie Jego imieniem nazwano ulicę w Koszalinie
Przypisy
Bibliografia
Latarnia morska. O Gracjanie Bojarze-Fijałkowskim
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Porucznicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Pisarze związani z Koszalinem Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie 9 Pułku Strzelców Konnych (II RP) Kategoria:Ludzie urodzeni w Bobrownikach