thumb thumb 82 Syberyjski Pułk Strzelców im. Tadeusza Kościuszki (82 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego.
Formowanie i walki 10 lipca 1920 na pokładzie statku „Jarosław” przypłynęła do Gdańska ocalała część żołnierzy 1 pułku strzelców polskich im. Tadeusza Kościuszki z większością oficerów oraz część zesłańców z rodzinami. Następnego dnia „Odrębny baon 1 pułku strzelców” i Legia Oficerska została załadowana do pociągu. 3 lipca oba oddziały przybyły do Chełmna. Legia Oficerska i rodziny zostały zakwaterowane w Grupie. 10 lipca baon został skierowany na tereny plebiscytowe na Warmii i Mazurach, stając garnizonem w Działdowie i Lubawie. Dowództwo pozostało w Chełmnie.
Część batalionu pułku i część Legii Oficerskiej stała się ostatecznie kadrą 1 Syberyjskiego pułku piechoty, organizującego się przy 63 pułku piechoty w Toruniu. 16 lipca został wydany pierwszy rozkaz pułku.
13 sierpnia 1 Syberyjski pułk piechoty przybył nad Wkrę w okolice Borkowa, gdzie wszedł w skład 5 Armii. Od 22 sierpnia walczył z bolszewickimi oddziałami 4 Armii i 3 Korpusu Konnego Gaj-Chan.
Dowódcy batalionów w sierpniu 1920 I batalion – mjr Jan Czaplo II batalion – mjr Zygmunt Grabowski III batalion – mjr Emil Werner
Kawalerowie Virtuti Militari 40x40px|left Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920ppor. Tadeusz Bandoła nr 7756śp. por. Arnold Bednarowski nr 7720śp. por. Władysław Białas nr 7721kpr. Maksymilian Biderman nr 7784por. Kazimierz Biernat *por. Tadeusz Brąglewicz nr 7724śp. por. Józef Bulowskikpt. Antoni Cieszkowski *por. Kazimierz Cybulskiśp. mjr Jan Czaplo *ppor. Józef Czyżewski *ppłk Franciszek Dindorf-Ankowiczszer. Michał Gołubowiczmjr Zygmunt Grabowskisierż. Stefan Haleckisierż. Jan Herichppor. Stanisław Janiksierż. Michał Kadelapor. Antoni Kamińskikpt. Aleksander Kierski *ppor. Jan Koniuszewskipor. Antoni Kruczyńskipor. Józef Książekkpt. Rudolf Ksieniewiczplut. Leon Kuntckpr. Michał Kurneta *kpt. Tadeusz Lipiński nr 7703por. Leon Makowskiplut. Kazimierz Markowski *szer. Feliks Morawskiplut. Józef Mrozińskikpt. Tadeusz Nizińskipor. Stanisław Nowak-Skwarczyńskichor. Franciszek Nowakowskippor. Marian Ostrowskikpt. Wiktor Pawłowiczpor. Wiktor Pikulskipor. Jan Pindela-Emisarskipor. Jan Poborowskipor. Stefan Pokucińskimjr Wilhelm Popelkaśp. kpt. lek. Aleksander Rawa-Mazurkiewiczppor. Feliks Robakiewicz *por. Ignacy Rogowskikpt. Tomasz Rybotyckippor. Stefan Sawickimjr Władysław Sikorskipor. lek. Jan Skotnickipor. Ludwik Sobolewskipor. Kazimierz Sokołowskiplut. Jan Sowińskippor. Tadeusz Stolarczykśp. ppor. Stanisław Stolarzkpt. Ludwik Strugałaplut. Czesław Szczerbo-Niefidowiczst. sierż. Stanisław Szczurekmjr Bronisław Szczyradłowskikpt. Stanisław Sztarejko *por. Feliks Terpiłowskipchor. Piotr Trojnarmjr Ludwik Trznadelkpt. Józef Ullmannkpt. Stanisław Undaspchor. Jan Ustrzyckipor. Piotr Wasilewskikpr. Michał Więcek *śp. mjr Emil Wernerpor. Edmund Wieprzewskisierż. Józef Zawadaśp. ppor. Edward Zdunowskipor. Franciszek Żebrowskiplut. Kazimierz Zeryngermjr Antoni Żurakowski
Okres międzywojenny 200px|left|thumb|30 Dywizja Piechoty w 1938 thumb|Dekoracja byłych oficerów Brygady Syberyjskiej przez marszałka Józefa Piłsudskiego 16 lipca 1922 r. thumb|Twierdza brzeska – miejsce stacjonowania pułku thumb|Pułk walczył w składzie 30 DP 22 sierpnia 1921 1 Syberyjski pułk piechoty został przemianowany na 82 Syberyjski pułk piechoty. W październiku 1921 pułk został skierowany na miejsce postoju do Brześcia nad Bugiem, na teren Okręgu Korpusu Nr IX gdzie stacjonował do 1939. 20 grudnia 1920 został włączony w skład Syberyjskiej Dywizji Piechoty, która później została przemianowana na 30 Dywizję Piechoty.
19 maja 1927 Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 1 lipca, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927, poz. 174..
Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 82 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. W tym czasie wprowadzono też dodatkowo kompanię karabinów maszynowych. Stan pułku powiększył się o 4 oficerów, 13 podoficerów, 1200 szeregowców i 12 karabinów maszynowych.
31 grudnia 1937 Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 82 pułkowi piechoty nazwę „82 Syberyjski Pułk Strzelców imienia Tadeusza Kościuszki”Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 18 z 31 grudnia 1937, poz. 222.. Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalnedowódca pułkuppłk dypl. Antoni ChruścielI zastępca dowódcyvacatadiutantkpt. Teodor Białobrzeskistarszy lekarzmjr dr Adam Płatekmłodszy lekarzvacatII zastępca dowódcy (kwatermistrz)mjr piech. Edward Jan Pachoficer mobilizacyjnykpt. adm. (piech.) Jan Korybskiz-ca oficera mobilizacyjnegokpt. adm. (piech.) Eugeniusz Czaputowiczoficer administracyjno-materiałowykpt. Alojzy Michał Badziągoficer gospodarczypor. int. Lucjan Świtajoficer żywnościowychor. Jan Kaszubowskioficer taborowykpt. tab. Witold Berkapelmistrzppor. adm. Władysław Kołakowskidowódca plutonu łącznościpor. Zygmunt Sikoradowódca plutonu pionierówpor. Stanisław Mioduszewskidowódca plutonu artylerii piechotypor. art. Piotr Mikolajczukdowódca plutonu ppanc.por. Stefan Bazyli Czułajewskidowódca oddziału zwiadupor. Tadeusz JarekI bataliondowódca batalionumjr Tadeusz Bandoładowódca 1 kompaniikpt. Wacław Radziszewskidowódca plutonupor. Tadeusz Antoni Stelmachdowódca plutonuppor. Stanisław Oleńskidowódca 2 kompaniikpt. Teofil Marian Głodzikdowódca plutonupor. Wiktor Gawurskidowódca 3 kompaniipor. Piotr Nowikdowódca plutonupor. Stefan Zdolińskidowódca plutonuppor. Władysław Stanisław Włodarzdowódca 1 kompanii kmkpt. Feliks Dziębowskidowódca plutonupor. Leon Mierczyńskidowódca plutonuppor. Gustaw Aleksander LitwinII bataliondowódca batalionumjr Stefan Pękalskidowódca 4 kompaniipor. Mieczysław Postrachdowódca plutonuppor. Eugeniusz Henryk Ukryndowódca 5 kompaniipor. Bolesław Lalkadowódca plutonuppor. Julian Szewczykdowódca 6 kompaniikpt. Jan Sylwester Kruzieldowódca plutonuppor. Franciszek Krzysztońdowódca plutonuchor. Jan Pajkertdowódca 2 kompanii kmpor. Józef Fedorowiczdowódca plutonuppor. Józef Jerzy MalinowskiIII bataliondowódca batalionumjr Kazimierz Klimczakdowódca 7 kompaniikpt. Wiktor Chylińskidowódca plutonupor. Stanisław Olszakdowódca plutonuppor. Władysław Czesław Markiewiczdowódca plutonuppor. Stanisław Sadowskidowódca 8 kompaniipor. Mieczysław Leopold Rogalińskidowódca plutonupor. Józef Kucharczykdowódca 9 kompaniikpt. Jan Nareldowódca plutonupor. Zygmunt Jan Kawadowódca plutonuppor. Kazimierz Demirskidowódca 3 kompanii kmkpt. Bernard Bolesław Kruczyńskidowódca plutonupor. Michał Edward Szczerskina kursiepor. Kazimierz Zawadana kursiepor. Antoni CaderDywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 30 DPdowódcamjr Zygmunt Rosińskidowódca plutonupor. Marian Kamińskidowódca plutonupor. Józef Kuczakdowódca plutonupor. Eugeniusz Śmiałowski (83 pp)dowódca plutonuppor. Jan Matyjaszek82 obwód przysposobienia wojskowego „Brześć nad Bugiem”kmdt obwodowy PWkpt. piech. Aleksander Mikułakmdt miejski PW „Brześć”por. kontr. piech. Ferdynand Trojnickikmdt powiatowy PW „Brześć”kpt. adm.(piech.) Samoszuk Romankmdt powiatowy PW „Prużana”kpt. adm. (piech.) Edmund Schaffek
Udział w wojnie obronnej 1939 W 1939 82 Syberyjski pułk strzelców w składzie 30 Dywizji Piechoty gen. Leopolda Cehaka miał przydział mobilizacyjny do Grupy Operacyjnej „Piotrków” w ramach Armii „Łódź”. Został zmobilizowany systemem alarmowym 23–27 marca 1939, a następnie przerzucony do Szczercowa, gdzie przygotowywał pozycje obronne nad rzeką Widawką. Po zarządzeniu pogotowia marszowego (27 sierpnia 1939 i wymarszu nad Wartę (30 sierpnia 1939) pułk objął odcinek obrony od Kochlewa do Bobrownik.
1 września pułk nie brał udziału w walce – wszedł do niej następnego dnia w zajętym rejonie. Tego dnia 82 pp znalazł się pod silnym ostrzałem niemieckiej artylerii XI Korpusu, po którym niemiecka 19 DP przypuściła atak na jego pozycje. Po zaciętej walce Niemcy odrzucili broniącą się 2. kompanię strzelecką. Tu też na odcinku 82 pułku udało się im zrobić pierwszy wyłom. Przeciwuderzenie I batalionu pułku wyrzuciło Niemców za rzekę, przy czym na polu polegli dowódca I baonu major Zygmunt Rosiński i adiutant porucznik Leon Żaczek. Ok. 19:00 Niemcy przypuścili generalny atak i po zaciętej walce odrzucili I i II bat. 82 pp i zajęli rej. Bobrownik wraz z zakolem Warty, ponosząc przy tym duże straty. Ok. 22:00 pułk wraz z innymi oddziałami 30 DP rozpoczął przegrupowanie na główną pozycję obrony. Wojska niemieckie wyczerpane całodzienną walką i poniesionymi stratami nie przeszły do pościgu. W ciągu całego dnia 3 września i w nocy z 3/4 września Niemcy nie nawiązali styczności z pułkiem.
3 września wieczorem pułk obsadził swój odcinek na głównej pozycji obronnej na rz. Widawce pod Szczercowem.
4 i 5 września pułk i cała 30 DP toczyła pod Szczercowem zacięte walki z niemieckim XI Korpusem i utrzymał swoje pozycje.
5 września w czasie walk w rejonie Magdalenowa – Teofilowa – Żar pułk udanym kontrnatarciem odrzucił Niemców z zajętych wcześniej miejscowości.
7 września, obawiając się oskrzydlenia z odsłoniętych boków, 30 DP wycofała się do rejonu Woli Cyrusowej, a 82 pp został przesunięty w rejon Głowna nad rzeką Mroga. Po drodze część oddziałów dostała się do niewoli niemieckiej.
9 września 30 DP stanęła w lasach w rejonie Przyłęku. Stąd postanowiono przebijać się dalej przez wrogie oddziały.
Siły dywizji liczyły wówczas 40% sił wyjściowych, tj. ok. 5000 żołnierzy. 82 pp obsadził zachodnią część lasów w rejonie Józefowa. Środkową i wschodnią część tego rejonu obsadziły pozostałe pułki piechoty. Generał Cehak wraz ze sztabem (punktem dowodzenia) zajęli odpowiednie pozycje w Przyłęku. Patrole zostały wysłane we wszystkich kierunkach. Miały one za zadanie odnaleźć i zlokalizować siły nieprzyjaciela. Okazało się, że Niemcy znajdowali się na przedpolach. Bardzo złe, alarmujące wręcz wiadomości przychodziły z rejonu Jeżowa i Słupi – stwierdzono tam wrogie oddziały zmotoryzowane. Postanowiono (pomimo przewagi liczebnej wroga) uderzyć na Niemców i otworzyć drogę na Skierniewice. O godzinie 10, 82 pp otrzymał rozkaz uderzenia w kierunku na folwark Krosnowa – Słupię – Julków – Suliszew i uchwycenia tam mostu na Rawce. W czasie przygotowania do uderzenia, o godz. 9.15 ruszyło niemieckie natarcie od strony Słupi w kierunku na Przyłęk Duży. Polskie przeciwnatarcie ruszyło o godz. 10.00 przy silnym wsparciu artylerii. O godz. 11.30 82 pp opanował folwark Krosnowa, a następnie w zażartym boju zajął Słupię. W natarciu zginęło 2 dowódców polskich batalionów: major Stefan Pękalski i major Kazimierz Klimczak. Strona niemiecka poniosła znaczne straty wycofując się w kierunku Modły i Przybyszyc. Pod Modłą część sprzętu zmechanizowanego 18 niemieckiej Dywizji Piechoty utknęła w bagnach powstałych po spuszczeniu wody ze stawów. 30 DP wyszła z okrążenia tracąc ok. 1400 żołnierzy, w tym 465 zabitych.