Perejasław (, w l. 1943–2019 Perejasław Chmielnicki – ) – miasto w obwodzie kijowskim, w rejonie boryspolskim na Ukrainie, niedaleko Kijowa, nad rzeką Trubiż (dopływem Dniepru), ok. 27 tys. mieszkańców, liczne zabytki cerkiewne i cytadela. Do 2020 roku stolica rejonu perejasławskiego.
Historia Początki grodu datowane są na X wiek – wspomniany jest w 911 roku w latopisie "Powieść minionych lat”. Włodzimierz Wielki zbudował w nim drewniano-ziemną fortyfikację dla ochrony południowych granic Rusi przed najazdami Połowców. W latach 991–1035 mieściła się tam prawosławna metropolia kościelna, przeniesiona następnie do Kijowa. Perejasław był siedzibą metropolity również w latach 1054–1279, 1698–1803 i od 1923 r. W czasie rozbicia dzielnicowego od połowy XI w. był stolicą ruskiego księstwa perejasławskiego. W 1239 r. został zniszczony przez Tatarów.
W XIV w. miasto zostało przyłączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a po 1569 r. do Korony. W 1585 roku król Polski nadał Perejasławowi prawa miejskie magdeburskie. Wiosną 1592 roku spalone przez Kozaków podczas Powstania Kosińskiego. W 1630 r. wojska hetmana polnego koronnego Stanisława Koniecpolskiego oblegały zbuntowanych Kozaków pod dowództwem Tarasa Fedorowicza (powstanie Fedorowicza). Nieudane oblężenie zakończyło się podpisaniem tzw. ugody perejasławskiej, która podnosiła rejestr Kozaków do 8 tysięcy i zabraniała im wypraw na ziemie tureckie. W 1635 roku starosta Łukasz Żółkiewski umieścił w Perejasławiu jezuitów. W lutym 1649 w Perejasławiu toczyły się rokowania pokojowe między Bohdanem Chmielnickim a wojewodą Adamem Kisielem, które nie przyniosły porozumienia między Kozakami a Rzecząpospolitą. W styczniu 1654 do Perejasławia przybył wysłannik cara Rosji Aleksego, Wasyl Buturlin, z którym Chmielnicki zawarł ugodę perejasławską. Na jej mocy hetman kozacki złożył przysięgę uległości, włączając Ukrainę do Rosji.
Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga NarodówAleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). T. 3, Warszawa 1897, s. 226.. Perejasław położony był w pierwszej połowie XVII wieku w starostwie perejasławskim w województwie kijowskimLustracye królewszczyzn ziem ruskich, Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku / wydał Aleksander Jabłonowski, Warszawa 1877, s. 106..
W latach 1943–2019 miasto nosiło nazwę Perejasław Chmielnicki.
Do znanych postaci urodzonych w mieście należy Szolem Alejchem, pisarz żydowski.
Zabytki muzeum (skansen) architektury ludowej i życia Środkowego Naddnieprza m.in. z pięcioma drewnianymi cerkwiami, wiatrakami, domami monaster Wniebowstąpienia Pańskiego (Woznieseński) z 1696 roku kolegium z 1757 roku dzwonnica barokowa z lat 1770–1776 monaster Michajłowski cerkiew św. Michała z XVIII w. Sobór Uspieński z 1898 r., ceglany zamek Cerkiew śś. Borysa i Gleba z 1839 roku, klasycystyczna cerkiew św. Trójcy
Muzea skansen – muzeum architektury ludowej Muzeum archeologiczne Muzeum architektury Rusi Kijowskiej Muzeum Skoworody Muzeum Kultury Trypolskiej Muzeum roślin leczniczych Muzeum pisarza Szolem-Alejchema Muzeum poczty Muzeum historii filozofii Muzeum Nikołaja Benardosa
Urodzeni Szolem Alejchem – pisarz żydowski, jeden z klasyków literatury jidysz
Galeria
Miasta partnerskie Koczani, Macedonia Północna
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w obwodzie kijowskim Kategoria:Rejon boryspolski