mały|Misterium w Ołtarzewie Misterium męki Pańskiej lub pasja, sztuka pasyjna – misterium religijne o męce i śmierci Jezusa Chrystusa.
W Europie Misterium to widowisko teatralne powstałe na gruncie dramatu liturgicznego w Europie w XII wieku.
Inscenizacją misteriów zajmowały się przede wszystkim miejskie organizacje cechowe, a także specjalne bractwa (np. słynne Bractwo Męki Pańskiej, działające od 1380 w Paryżu)Encyklopedia "białych plam", t. XII, Radom 2003, s. 139-140..
Najbardziej znane misteria odbywają się w Sewilli.
W Polsce W Polsce misteria męki Pańskiej były reprezentowane m.in. przez średniowieczną Historyję o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim złożoną przez Mikołaja z Wilkowiecka. Z początku XVII w. zachowały się dwa scenariusze widowisk autorstwa Abrahama Rożniatowskiego, przeznaczone dla sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej. Misteria zanikły w okresie reformacji, a odrodziły się w XX wieku.
Aktualnie w Polsce misteria pasyjne są grane m.in. w następujących miejscach: Misterium męki Pańskiej w Poznaniu – od 1998 r. największe widowisko pasyjne w Europie, od 2011 także w Warszawie Misterium męki Pańskiej w Bydgoszczy – od 2001 odbywające się przy Dolinie Śmierci i Sanktuarium Królowej Męczenników Kalwarii Bydgoskiej-Golgocie XX wiekuDiecezjalny Ośrodek Duszpasterstwa Akademickiego MARTYRIA Chwalebne Misterium Męki Pańskiej na Kalwarii w Piekarach Śląskich. Reaktywowane po 100 latach przerwy w 2015 roku. Odbywa się w Wielkim Tygodniu. Kałkowie-Godowie, od 1973 r., jedno z najstarszych widowisk pasyjnych, wystawiane przez amatorski Teatr Dramatyczny im. Księdza Czesława Wali, Kalwarii Wejherowskiej wystawiane przez Misterników Kaszubskich od 2002 roku, Misterium Męki Pańskiej w Grębocinie k. Torunia (od 2008 roku) Górze Kalwarii (zw. Kalwarią mazowsza) – Tradycja misteryjna wznowiona w 2010 roku po dwustu latach przerwy. Patrz: Misterium męki Pańskiej w Górze Kalwarii Kalwarii Zebrzydowskiej, Przeworsku (od 2014), Katowice-Panewniki (Kalwaria Śląska) Cieszynie (elżbietanki, teatr miejski) Kurzętniku Piekary Śląskie – Sanktuarium Matki Bożej Piekarskiej – Tradycja Chwalebnego Misterium Męki Pańskiej wznowiona po stu latach przerwy w 2014 roku. Kalwarii Pacławskiej, Stadnikach (województwo Małopolskie)Misterium w Stadnikach, Ołtarzewie przez tamtejszy pallotyński Teatr Seminaryjny, Górce Klasztornejhttps://web.archive.org/web/20120107140817/http://www.pasja.msf.opoka.org.pl/ dostęp 16-03-2010 Lubawie Węglówce Szkoła Podstawowa im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Nasutowie, Warcie. Czerwińsku nad Wisłą Alwernii Sernikach (od 2011) Galeria
Przypisy