Business Process Model and Notation (BPMN, Notacja i Model Procesu BiznesowegoKrótko o BPMN, Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk.) – graficzna notacja służąca do opisywania procesów biznesowych.

Powstała w ramach Business Process Management Initiative, obecnie jest utrzymywana przez konsorcjum Object Management Group.

Aktualna wersja standardu to 2.0. We wcześniejszych wersjach nazwa BPMN była rozwijana jako Business Process Modeling Notation.

BPMN charakteryzuje się bardzo dużą złożonością semantyczną i syntaktyczną, wynikającą przede wszystkim z zastosowań informatycznych notacji wymagających odpowiedniego poziomu szczegółowości umożliwiającego precyzyjne opisanie procesów biznesowych w celu ich implementacji w systemie informatycznym, szczególnie w przypadku modelowania procesów wykonywalnych. Jednak ta złożoność jest powodem trudności w poprawnym stosowaniu notacji.

BPMN został stworzony z myślą nie tylko o modelowaniu procesów biznesowych i ich prezentacji w postaci diagramów, ale przede wszystkim jako notacja do definiowania procesów wykonywalnych. Skutkiem tego jest jego złożoność semantyczna i syntaktyczna, która może sprawiać problemy twórcom modeli.

Dużą zaletą tej notacji jest jej jednoznaczność, przydatność zarówno do opisów procesów na potrzeby oprogramowania klasy ERP, jak i Workflow oraz to, że wspiera ją ponad 70 narzędzi. Notację tę obsługują m.in. narzędzia iGrafx, ADONIS, Borland i IBM. iGrafx oferuje również możliwość przejścia z modelu BPMN na model BPEL.

Metodą wymiany danych pomiędzy narzędziami BPMN są XPDL i BPMN DI (XML format zapisu modeli BPMN). Istnieje też jednoznaczna metoda tłumaczenia z BPMN do BPEL, jednakże BPEL nie obsługuje wszystkich dozwolonych konstrukcji BPMN. thumb|upright=2.2|Przykładowy diagram BPMN

BPMN opisuje dwa typy relacji procesów: Orkiestrację – sposób realizacji procesu opisywaną modelem procesu wewnętrznego – prywatnego private (internal) business process, Choreografię – sposób współdziałania procesów, którą można zapisać diagramami: Procesu publicznego – skróconego abstract – public Procesu kooperacji – współpracy B2B Collaboration – global process Choreografii – Choreography diagram Złożone struktury choreografii można zapisać diagramem: Konwersacji – „Conversation”

Podstawowe kategorie elementów graficznych BPMN: węzły przepływu – flow nodes czynności zdarzenia bramki połączenia – connecting objects miejsca realizacji procesu: baseny i tory (pływackie) – pools, swimlanes obiekty danych – data objects artefakty – artifacts, elementy graficzne niebędące elementami przepływu; służą umieszczaniu informacji uzupełniających. Można dodawać własne artefakty. Trzy artefakty są zdefiniowane w BPMN: adnotacje grupy powiązania dekoratory – decorators, obiekty graficzne służące do odwzorowania pewnych wzorców zachowań. W BPMN występuje jeden dekorator: komunikat – message

Notacja BPMN zakłada operowanie trzema podstawowymi typami obiektów aktywnych (przepływu):

Zdarzenie Event – symbolizowane przez okrąg. Zdarzenia mogą być początkowe (pojedyncza cienka linia ciągła), pośrednie (podwójna cienka linia ciągła) i końcowe (pojedyncza gruba linia ciągła). Występują następujące typy zdarzeń: nieokreślone, komunikat, sygnał, zasada, czas, anulowanie, zerwanie (terminacja), usterka, eskalacja kompensacja, łącze wielokrotne. Czynność Activity – symbolizowane przez prostokąt z zaokrąglonymi rogami. Czynność to „praca” wykonywana w procesie lub w przypadku diagramów choreografii „współpraca” wykonywana pomiędzy procesami. Czynnościami mogą być: Zadanie Task – czynność niezdekomponowana, Podproces Sub-Process – czynność zdekomponowana, posiadająca opisaną innymi zadaniami lub podprocesami logikę wykonania. Bramka Gateway – symbolizowaną przez romb. Bramki mogą rozdzielać lub łączyć przepływy.

Swoistym elementem aktywnym jest Konwersacja – czyli uporządkowana wymiana komunikatów pomiędzy uczestnikami obrazowana za pomocą sześciokąta na powiązaniu konwersacyjnym.

Połączenia:

Linia ciągła – przebieg procesu – sequence flow Linia przerywana – przebieg wiadomości (komunikatów) – message flow Linia kropkowana: powiązanie – association powiązanie danych – data association Linia podwójna – powiązanie konwersacyjne – conversation Link

Miejsca realizacji procesu:

Uczestnicy, baseny pools, reprezentujące uczestników procesu (np. firmy / systemy informatyczne) i opisujące zwykle sytuacje B2B; Tory lanes, będące elementami struktury organizacyjnej, na jakie dzielimy w razie potrzeby uczestników (najczęściej role biznesowe występujące u danego uczestnika); specyfikacja nie definiuje sposobu wykorzystywania torów.

Proponowana terminologia BPMN Events – Zdarzenia: Message – Wiadomość (komunikat) Timer – Czas Error – Usterka (Wyjątek) Escalation – Eskalacja Signal – Sygnał Cancel – Anulowanie Compensation – Kompensacja Rule – Zasada Link – Łącze Terminate – Zerwanie Multiple – Wielokrotne i pochodne od tego: np. Cancel Event – zdarzenie Anuluj, Send Message Event – Zdarzenie Wyślij wiadomość lub Terminate Event – Zdarzenie Zerwanie (procesu).

Tasks – Zadania: Send Task – Zadanie wyślij (komunikat) Receive Task – Zadanie odbierz (komunikat) Service Task – Usługa User Task – Zadanie użytkownika Manual Task – Zadanie ręczne Business Rule Task – Zadanie reguła biznesowa Script Task – Skrypt Global Task – Zadanie globalne Kompensation Task – Zadanie kompensacji

Sub-Process – Podprocesy: Colapsed Subprocess – Podproces zwinięty Expanded Subprocess – Podproces rozwinięty Transaction – Transakcja biznesowa Event Sub-Processes – Podproces zdarzeniowy (Podproces wyzwalany zdarzeniem) i pochodne od tego: np. Podproces zwinięty transakcji biznesowej, Osadzony nieprzerywający podproces zdarzeniowy komunikatu lub Osadzony nieprzerywający podproces wyzwalany zdarzeniem komunikat.

Gateways – Bramki (logiczne): Decision – Decyzyjna Merge/Join – Łącząca/Scalająca Fork – Rozdzielająca XOR – ALBO OR – LUB AND – I Complex – Złożona Event Based XOR – ALBO sterowana zdarzeniami Data Based XOR – ALBO sterowana danymi

Artifacts – artefakty: Annotation – Komentarz (Adnotacja) Group – Grupa Decorators – dekoratory: Message – Komunikat (Wiadomość)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Specyfikacja BPMN

Schemat z opisem notacji Wzorce Procesowe w BPMN 2.0

Kategoria:Zarządzanie procesami biznesowymi Kategoria:Języki znaczników