Łopian pajęczynowaty (Arctium tomentosum Mill.) – gatunek roślin z rodziny astrowatych. Zasięg obejmuje Europę i Azję w strefie umiarkowanej od Hiszpanii po Mongolię i wschodnią Syberię. Jako gatunek introdukowany występuje w Wielkiej Brytanii, Rosyjskim Dalekim Wschodzie oraz w Ameryce Północnej. W Polsce spotykany jest pospolicie na całym obszarze, w Tatrach sięgając po 1445 m n.p.m.
Morfologia thumb|left|200px|Pokrój thumb|left|200px|Owłosione koszyczki skupione w podbaldach thumb|Koszyczek thumb|Dojrzewająca niełupka z puchem kielichowym Łodyga Wzniesiona, osiągająca zwykle do 1,5 m wysokości, rzadziej do 2 m, czy nawet 2,5 m, bruzdowana, omszona (rzadko bywa naga) i często czerwono nabiegła. Pęd silnie rozgałęziony.
Liście Odziomkowe w pierwszym roku tworzą rozetę. W drugim roku rozwijają się na pędzie liście łodygowe. Dolne mają blaszki bardzo duże, wyższe coraz mniejsze. Dolne liście osiągają do 40 cm długości i 28 cm szerokości, ich ogonki osiągają do 15 cm długości. Blaszki są jajowate, z sercowatymi nasadami, z wierzchołkami zaostrzonymi lub tępymi, całobrzegie lub odlegle ząbkowane. Blaszki z wierzchu są zielone, od spodu szarozielone i pokryte kutnerem. Ogonki liściowe są pełne lub z niewielkim, okrągłym na przekroju kanałem powietrznym.
Kwiaty Zebrane w licznych koszyczkach tworzących na szczytach pędów kwiatostany złożone w postaci podbaldachów. Szypuły koszyczków osiągają od 1,5 do 12 cm. Koszyczki o średnicy do 2–3 cm (maksymalne rozmiary osiągają w czasie owocowania) są charakterystycznie, gęsto, biało, pajęczynowato osnute. Łuski okrywy są w większości haczykowato zakończone, szydlaste, u nasady do 2 mm szerokie. Najbardziej wewnętrzne łuski nie są haczykowate, lecz zakończone są prostym ostrzem, są mniej lub bardziej ząbkowane i przynajmniej w górze purpurowo nabiegłe. Osadnik pokryty szczeciniastymi plewinkami, ok. dwa razy krótszymi od łusek okrywy. Kwiatów w koszyczku jest ponad 30. Ich korony są różowofioletowe, rzadko białe, pokryte drobnymi gruczołkami, osiągają od 9 do 13 mm długości.
Owoce Niełupki podługowato odwrotnie jajowate, o długości od 5 do 8 mm, żeberkowane, między żeberkami pomarszczone i plamiaste, zwieńczone puchem kielichowym cztery razy krótszym od owocu (włoski od 1 do 3 mm długości).
Gatunki podobne W czasie kwitnienia i owocowania typowe okazy są bardzo charakterystyczne z powodu gęstego pajęczynowatego owłosienia koszyczków. Okazy słabiej owłosione mogą być mylone z łopianem mniejszym A. minus (zwłaszcza, że jego koszyczki bywają nieco owłosione), wówczas istotne jest zwrócenie uwagi na typowe dla łopianu pajęczynowatego ułożenie koszyczków w podbaldachu i ogruczolenie koron kwiatów.
Biologia i ekologia Roślina dwuletnia, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do września, czasem do października. Kwiaty są przedprątne, zapylane przez owady.
Owoce rozsiewane są głównie przez zwierzęta (zoochoria), do sierści których koszyczki kwiatowe przyczepiają się haczykowatymi łuskami okrywy koszyczka.
Roślina najczęściej spotykana jest na siedliskach ruderalnych, poza tym w zaroślach i na skrajach lasów, w olszynach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Artiemisietea, Ass. Arctio-Artemisietum.
Liczba chromosomów 2n = 36.
Mieszańce Łatwo tworzy mieszańce z łopianem gajowym (A. × neumani Rouy.), łopianem mniejszym (A. × mixtum (Simk.) Nym.) i łopianem większym (A. × ambiguum (Čelak.) Nym.).
Zastosowanie Roślina lecznicza Surowiec zielarski: Wykorzystuje się głównie korzenie (Radix Bardanae). Mają skład chemiczny i zastosowanie podobne jak innych łopianów.
Inne zastosowania Roślina miododajna – dostarcza aromatycznego nektaru i pyłku barwy białej.
Przypisy
Linki zewnętrzne Atlas pyłku:
Kategoria:Carduoideae Kategoria:Rośliny lecznicze