Jerzy Józef Katlewicz (ur. 2 kwietnia 1927 w Bochni, zm. 16 listopada 2015 w Krakowie) – polski dyrygent i pedagog, profesor Akademii Muzycznej w Krakowie, dyrektor Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie. Dyrygent orkiestr symfonicznych na całym świecie
Życiorys Urodził się w rodzinie Stanisława (1891–1977) i Józefy z JeziorkówHonorowi Obywatele Bochni - Jerzy Katlewicz [dostęp 2025-04-25]. (1900–1992), młodszy brat Maryli i Ireny. Pierwszych lekcji muzyki udzielał mu ojciec, wieloletni (1919–1962) organista kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja Biskupa, który przed przeprowadzką do Bochni był organistą w katedrze lwowskiej. Stanisław prowadził również przez wiele lat Chór Koronacyjny w Bochni.
Następnie pobierał naukę w prywatnej szkole muzycznej pani Gnoińskiej, później był uczniem prof. Jerzego Żurawlewa – inicjatora konkursów chopinowskich, który, wysiedlony z Warszawy po upadku powstania warszawskiego, do 1946 mieszkał w Bochni.
W latach 1945–1946 studiował grę na fortepianie w klasie Jana Hoffmana, a w 1952 ukończył z odznaczeniem dyrygenturę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie (przekształcona w Akademię Muzyczną) w klasie Artura Malawskiego, także studiował w jego klasie kompozycję oraz fortepian. W latach 1957–1958 wyjeżdżał jako stypendysta na studia do Włoch i Austrii, gdzie doskonalił swoje umiejętności.
Przełomowym punktem jego kariery było zdobycie I nagrody w Konkursie Młodych Dyrygentów we francuskim Besançon w 1955. Wtedy jury pod przewodnictwem kompozytora i dyrygenta Henriego Büssera po raz pierwszy w historii konkursów jednogłośnie przyznało pierwszą nagrodę. W relacji Lucjana Kydryńskiego, opublikowanej w Przekroju nagrodą za wygranie konkursu był złoty zegarek, będący specjalnością mistrzów zegarnictwa miasta, zlokalizowanego przy granicy szwajcarskiej, oraz kwota 100 000 franków.
Od 1947 do 1949 pracował jako organista w kościele św. Mikołaja w Bochni (zastępował chorego ojca), w latach 1949–1952 był kierownikiem muzycznym teatru „Groteska” w Krakowie. W latach 1952–1957 kierownik muzyczny i I dyrygent opery oraz dyrygent Państwowej Filharmonii Krakowskiej; 1958–1961 dyrygent orkiestry i dyrektor artystyczny Filharmonii w Poznaniu.
W latach 1961–1968 kierownik artystyczny i I dyrygent Państwowej Opery i Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku. Tam w wyniku współpracy Jerzego Katlewicza i kierującej zespołem baletowym Państwowej Opery Bałtyckiej Janiny Jarzynówny-Sobczak powstał nowoczesny balet o znaczeniu ogólnopolskim, wprowadzający m.in. na scenę dzieła współczesnych polskich kompozytorów.
Od 1968 kierownik artystyczny i dyrygent a od 1971 do 1981 dyrektor Filharmonii w Krakowie, będąc najdłużej odpowiedzialną za artystyczny wizerunek osobą w historii filharmonii.
W 1970 założył chór kameralny z orkiestrą Capella Cracoviensis.
Kierował Orkiestrą Symfoniczną i Chórem PRiTV w Krakowie. W latach 1979–1982 kierownik artystyczny Noordhollands Philharmonisch Orkest w Haarlemie w HolandiiJerzy Katlewicz..
Uznawany za doskonałego interpretatora utworów oratoryjnych i oratoryjno-kantatowych dawniejszych epok i XX wieku, a zwłaszcza Krzysztofa Pendereckiego – prowadził pierwsze polskie wykonania Jutrzni, Kosmogonii oraz Magnificatu tegoż kompozytora. Kontynuując pionierską inicjatywę Henryka Czyża, przyczynił się do popularyzacji w świecie dzieł Krzysztofa Pendereckiego. W emploi sztuki dyrygenckiej Jerzego Katlewicza szczególne miejsce zajmowały zawsze wielkie formy wokalno-instrumentalne, które z determinacją prezentował w krakowskich świątyniach w latach, gdy tego rodzaju inicjatywy napotykały na trudności ze strony władz politycznych.
Jako pierwszy kreował wykonania dzieł kompozytorów polskich, m.in. Zbigniewa Bujarskiego, Henryka Mikołaja Góreckiego, Stefana Kisielewskiego, Krystyny Moszumańskiej-Nazar, Kazimierza Serockiego, Marka Stachowskiego, Tadeusza Szeligowskiego, Adama Walacińskiego.
Towarzyszył solistom, m.in. Marcie Argerich, Witoldowi Małcużyńskiemu, Maurizio Polliniemu, Arturowi Rubinsteinowi, Krystianowi Zimermanowi, Ewie Bandrowskiej-Turskiej, Kai Danczowskiej, Gidonowi Kremerowi, Fu Congowi oraz Swiatosławowi Richterowi.
Występował w krajach Europy, jak również w Japonii, Mongolii, Chinach, Australii, Nowej Zelandii oraz w Ameryce Środkowej (Kuba, Meksyk) i na Bliskim Wschodzie (Liban i Iran). Brał udział w festiwalach muzycznych w kraju za granicą: Maggio Musicale Fiorentino, Edinburgh Festival, Sagra Musicale Umbra, Holland Festival, Warszawskiej Jesieni, Wratislavia Cantans, festiwal im. Gulbenkiana (Portugalia), Beethovena, Festiwalu Flandryjskim, w Hamburgu, w Perugii, w Bergen, w Rimini, w Bonn, czy w Lyonie.
Prowadził takie orkiestry jak: RAI Roma, RAI Torino, RAI Milano, Orkiestra Narodowa Meksyku, Conservatoire Paris, RTB Bruxelle, Maggio Musicale Fiorentino, Gulbenkian Lizbona, Orkiestra Radia i Telewizji w Moskwie, National Orchestra TV Paris, FOK Praha, Orkiestra Radia Hilversum, Teatro dell Opera Roma, Accademia di Santa Cecilia Roma, oraz orkiestry filharmoniczne w Atenach, Barcelonie, Bratysławie, Budapeszcie, Bukareszcie, Lubljanie i Rotterdamie.
Od 1972 prowadził klasę dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie, w 1983 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1990 profesora zwyczajnego. W latach 1979–1999 był jurorem Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego im. Grzegorza Fitelberga w Katowicach. Od 1948 roku był członkiem Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków SPAM i Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.
Pod jego batutą wykonywane było najbardziej znane dzieło Henryka Mikołaja Góreckiego, czyli III Symfonia zwana też Symfonią pieśni żałosnych. Wykonana została po raz pierwszy w 1976 na Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień, potem również za granicą, ale nie wzbudziła wtedy większego zainteresowania. W 1992 roku akcja promocyjna sprawiła, że kompozycja ta trafiła na światowe listy przebojów, nie tylko muzyki poważnej, po nagraniu jej przez amerykańską śpiewaczkę Dawn Upshaw. Nagrań III Symfonii dokonały m.in. polskie śpiewaczki: Stefania Woytowicz i Zofia Kilanowicz.
Pod dyrekcją Jerzego Katlewicza wykonano po raz pierwszy 14 września 1979 r. w Bydgoszczy nawiązujący do tragicznej śmierci Mieczysława Karłowicza utwór Wojciecha Kilara Siwa mgła na baryton i orkiestrę, wraz z orkiestrą Filharmonii Krakowskiej ilustrował muzycznie telewizyjną wersję słynnego spektaklu Starego Teatru w Krakowie Noc ListopadowaFilmPolski.pl – NOC LISTOPADOWA. w reż. Andrzeja Wajdy.
Dyrygowana przez Jerzego Katlewicza Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach z udziałem Stefanii Woytowicz w latach 90. XX wieku dokonała zapisu na płycie CD III Symfonii Góreckiego. Utwory pod dyrekcją Katlewicza wykorzystane zostały w filmach: Sztuka kochaniaFilmPolski.pl – SZTUKA KOCHANIA. (1989) i w adaptacji powieści Żeromskiego Dzieje grzechuFilmPolski.pl – DZIEJE GRZECHU. (1975).
1 stycznia 1997 orkiestra Państwowej Filharmonii Bałtyckiej pod jego batutą wzięła udział w oprawie muzycznej uroczystej mszy celebrowanej w rzymskiej bazylice św. Piotra przez Jana Pawła II, którą zainaugurowano obchody 1000-lecia Gdańska.
Uchwałą Nr XXIV/244/2000 z dnia 26 października 2000 r. Rada Miejska w Bochni nadała prof. Jerzemu Katlewiczowi tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Miasta Bochni.
W 2002 nominowany do nagrody Fryderyka w sekcji muzyki klasycznej.
Podczas ostatniego koncertu orkiestry Filharmonii Krakowskiej pod jego batutą w lutym 2007 wybrzmiała V Symfonia Ludwiga van Beethovena, tzw. „Symfonia przeznaczenia”.
Jerzy Katlewicz był fundatorem rokrocznego stypendium dla wyróżniających się studentów Akademii Muzycznej w Krakowie.
Jego uczniami byli m.in.: Rafał Delekta, Paweł Przytocki, Tomasz Tokarczyk, Krzysztof Dziewięcki, Tomasz Chmiel i Piotr Sułkowski.
Był mężem Ireny Anny z domu Augustyn (1929–1995), sopranistki lirycznej w składzie pierwszych Madrygalistów Capelli Cracoviensis, ojciec Katarzyny Marii (1959–2001), harfistki, i Beaty (ur. 1962), skrzypaczki i nauczycielki.
Zmarł 16 listopada 2015 w Krakowie, pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Rakowickim (kwatera PAS 92-1d).
Dorobek artystyczny 7 listopada 1949 – Cyrk Tarabumba, Gwidon Miklaszewski, dyrygent, Teatr Lalki i Aktora „Groteska”, Kraków 26 lutego 1950 – Konik Garbusek, Piotr Jerszow, dyrygent, Teatr Lalki i Aktora „Groteska”, Kraków 5 lipca 1950 – Złota rybka, Jelizawieta Tarachowska, opracowanie muzyczne, Teatr Lalki i Aktora „Groteska”, Kraków marzec 1951 – Złota rybka, Jelizawieta Tarachowska, ilustracja muzyczna, Teatr Lalki i Aktora „Baj Pomorski”, Toruń 10 marca 1951 – Nowe szaty króla, Aleksander Maliszewski, dyrygent, Teatr Lalki i Aktora „Groteska”, Kraków 4 listopada 1951 – Baśń o pięciu braciach, Siergiej Obrazcow, Siergiej Prieobrażenski, muzyka, dyrygent, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 21 listopada 1951 – Maciej Kłosek, Jarema Władysław, opracowanie muzyczne, Teatr Lalka, Warszawa 20 grudnia 1951 – Mistrz Piotr Pathelin, opracowanie muzyczne, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 31 maja 1952 – Baśń o Wielkim Iwanie, Siergiej Obrazcow, Siergiej Prieobrażenski, muzyka, Teatr Lalek, Gdańsk 13 listopada 1952 – Złocisty baranek, Ksenia Sznajder, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 20 listopada 1952 – Hurra 15:0, Kazimierz Zwoliński, Leszek Śmigielski, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 12 grudnia 1953 – Antena w karczmie „Rzym”, Janina Morawska, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 17 maja 1954 – Madame Butterfly, Giacomo Puccini, kierownictwo muzyczne, Opera Krakowskiego Towarzystwa Operowego, Kraków 5 czerwca 1954 – Latarnia, Alois Jirásek, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 10 lutego 1955 – Awantura w Pacynkowie, Josef Pehr, Leo Spáčil, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 18 maja 1955 – Baśń o wielkim Iwanie, Siergiej Obrazcow, Siergiej Prieobrażenski, muzyka, Teatr Lalek „Rusałka”, Szczecin 18 września 1955 – Baśń o pięciu braciach, Siergiej Obrazcow, Siergiej Prieobrażenski, muzyka, Teatr Lalki i Aktora „Baj Pomorski”, Toruń grudzień 1955 – Złota rybka, Jelizawieta Tarachowska, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 10 maja 1956 – Madame Butterfly, Giacomo Puccini, kierownictwo muzyczne, dyrygent, Opera Krakowskiego Towarzystwa Operowego, Kraków 28 kwietnia 1957 – Awantura w Pacynkowie, Josef Pehr, Leo Spáčil, muzyka, Stanisław Stapf, Teatr Lalki i Aktora „Baj Pomorski”, Toruń 31 sierpnia 1957 – Awantura w Pacynkowie, Josef Pehr, Leo Spáčil, muzyka, Teatr Lalki i Aktora „Miniatura”, Gdańsk 22 września 1957 – Cyrulik sewilski, Gioacchino Rossini, kierownictwo muzyczne, dyrygent, Opera Krakowskiego Towarzystwa Operowego, Kraków 17 marca 1958 – Halka, Stanisław Moniuszko, dyrygent, Miejski Teatr Muzyczny – Opera i Operetka, Kraków 25 kwietnia 1958 – Awantura w Pacynkowie Josef Pehr, Leo Spáčil, muzyka, Teatr Lalki i Aktora „Marcinek”, Poznań 1958 – Peter Grimes, Benjamin Britten, polska prapremiera, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk 5 kwietnia 1959 – Awantura w Pacynkowie, Josef Pehr, Leo Spáčil, muzyka, Teatr Lalki i Aktora, Lublin 15 marca 1960 – Wesele w Ojcowie (wznowienie), Karol Kurpiński, kierownictwo muzyczne, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk 5 grudnia 1960 – Złota rybka, Jelizawieta Tarachowska, muzyka, Teatr Lalek „Groteska”, Kraków 31 października 1961 – Cyganeria, Giacomo Puccini, kierownictwo muzyczne, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk 22 grudnia 1961 – Mistrz Piotr Pathelin, muzyka, Teatr Dzieci Zagłębia, Będzin 27 lutego 1962 – Orfeusz i Eurydyka, Christoph Willibald Gluck, kierownictwo muzyczne, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk 16 kwietnia 1962 – Dziadek do orzechów, Piotr Czajkowski, kierownictwo muzyczne, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk 16 czerwca 1962 – Rigoletto, Giuseppe Verdi, kierownictwo muzyczne, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk 6 listopada 1962 – Kniaź Igor, Aleksandr Borodin, kierownictwo muzyczne, Opera i Filharmonia Bałtycka, Gdańsk