Roman Stanisław Ingarden

Roman Stanisław Ingarden (ur. 1 października 1920 w Zakopanem, zm. 12 lipca 2011 w Krakowie) – polski fizyk matematyczny i japonista, profesor zwyczajny związany z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie był wieloletnim dyrektorem Instytutu Fizyki (1969–1986) i kierownikiem tamtejszych katedr (1966–1991). Specjalizował się w optyce i termodynamice statystycznej, pisząc także o historii i filozofii nauki; autor kilku podręczników akademickich do fizyki i matematyki. Doktor honorowy UMK (1996) i laureat kilku odznaczeń państwowych – oprócz polskich także co najmniej jednego japońskiego.

Członek inteligenckiego rodu Ingardenów – syn filozofa Romana Witolda Ingardena, ojciec architekta Krzysztofa Ingardena oraz lekarza weterynarii Jacka Ingardena.

Życiorys mały|Grób Ingardenów na Cmentarzu Salwatorskim

W latach 1930–1936 uczęszczał do III Gimnazjum Państwowego we Lwowie, gdzie matematyki nauczał Juliusz Paweł Schauder, a maturę zdał w 1938 w Gimnazjum Państwowym im. Mikołaja Kopernika we Lwowie. Podjął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza, jego wykładowcami matematyki byli tam, m.in.: Juliusz Paweł Schauder, Stefan Banach i Hugo Steinhaus, a fizyki Stanisław Loria i Wojciech Rubinowicz.

Po wybuchu II wojny światowej kontynuował studia na Uniwersytecie Lwowskim, którego nazwa została zmieniona na Iwana Franki, a potem na tajnym polskim uniwersytecie we Lwowie. Od 1941 pracował jako optyk w fabryce optycznej Bujaka we Lwowie, a od 1944 w Optyczno-Mechanicznych Warsztatach Lwowskiego Okręgu Wojskowego.

Po wojnie i wysiedleniu ze Lwowa znalazł się w Krakowie, gdzie został zatrudniony jako asystent w Katedrze Fizyki organizowanej Politechniki Śląskiej. Równocześnie kontynuował studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (jego wykładowcami byli wówczas m.in. Jan Weyssenhoff oraz Konstanty Zakrzewski). Magisterium uzyskał w 1946 pod opieką Wojciecha Rubinowicza.

Pracę naukową rozpoczął w 1945 na Politechnice Śląskiej w Krakowie, ale w tym samym roku przeniósł się do Wrocławia, gdzie podjął pracę asystenta w Katedrze Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1949 uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Warszawskim, jego rozprawa nosiła tytuł O idealnym odwzorowaniu przestrzeni w mikroskopie elektronowym, a promotorem był Wojciech Rubinowicz. Od 1951 należał do PZPR. W 1954 otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego, a 1964 tytuł profesora zwyczajnego nauk fizycznych. W 1960 złożył rozprawę habilitacyjną, ale nie została ona przyjęta przez Centralną Komisję Kwalifikacyjną ze względu na wcześniejszą nominację profesorską. Od 1954 pracował również w Instytucie Fizyki PAN, gdzie zorganizował Zakład Niskich Temperatur we Wrocławiu (potem włączony w strukturę Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych im. Włodzimierza Trzebiatowskiego PAN).

W latach 1966–1991 był profesorem na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W latach 1969–1986 był dyrektorem Instytutu Fizyki UMK i kierował kolejno: Katedrą Termodynamiki i Teorii Promieniowania (1966–1969), Katedrą Fizyki Teoretycznej (1969–1986), Katedrą Fizyki Statystycznej (1986–1991).

W 1991 przeszedł na emeryturę. Pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor L1, rząd 1, nr grobu 19).

Dorobek naukowy Fizyka i matematyka Był twórcą czasopism Reports on Mathematical Physics (1970) i Open Systems and Information Dynamics (1992), które znalazły się na liście filadelfijskiej. Był autorem licznych prac naukowych z zakresu fizyki matematycznej, kilkunastu podręczników i skryptów z fizyki teoretycznej i matematyki, a także książek o charakterze filozoficzno-historycznym.

Japonistyka Oprócz zajęć z fizyki od lat 70. prowadził lektorat z języka japońskiego na UMK. W 1992 na Wydziale Filologicznym UMK została powołana (m.in. dzięki jego staraniom) Pracownia Języka i Kultury Japońskiej, w jej ramach prowadził wykłady z japonistyki. Był znawcą współczesności, historii, kultury i języka japońskiego. Jego syn, architekt Krzysztof Ingarden, jest konsulem honorowym Japonii w Krakowie.

Zaszczyty Krzyż Oficerski i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, 1954: Złoty Krzyż ZasługiUchwała Rady Państwa z dnia 28 września 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych ()., Medal 10-lecia Polski Ludowej, Medal Komisji Edukacji Narodowej, odznaka Zasłużony Nauczyciel PRL. W 1994 cesarz Akihito odznaczył go Orderem Świętego Skarbu – Złotymi Promieniami ze WstęgąArkadiusz Tarnowski: Polska i Japonia 1989–2004. Stosunki polityczne, gospodarcze i kulturalne. Warszawa: Trio, 2009, s. 171. 1996: doktor honorowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu,

Publikacje Podręczniki i monografie 1979: Elektrodynamika klasyczna, wraz z Andrzejem Jamiołkowskim, ; 1980: Mechanika klasyczna, wraz z Andrzejem Jamiołkowskim, ; 1981: Analiza matematyczna dla fizyków, wraz z Lechem Górniewiczem, ; 1989: Mechanika kwantowa: ujęcie w przestrzeni Hilberta, wraz z Marianem Grabowskim, ; 1990: Fizyka statystyczna i termodynamika, wraz z Andrzejem Jamiołkowskim i Ryszardem Mrugałą, ; 1993: Algebra z geometrią dla fizyków, wraz z Lechem Górniewiczem, ;

Historia i filozofia nauki 1994: Fizyka i fizycy: studia i szkice z historii i filozofii fizyki, ; 2000: Roman Witold Ingarden: życie filozofa w okresie toruńskim (1921–1926), ; 2005: O fizyce i innych naukach ścisłych w Wilnie, Toruniu i gdzie indziej: rozmowy z profesorami Kazimierzem Antonowiczem, Wilhelminą Iwanowską, Leonem Jeśmanowiczem, Jerzym Rayskim, wraz ze Sławomirem Kalembką, .

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

[dostęp 2021-10-27].

Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Polscy twórcy podręczników mechaniki klasycznej Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Roman Stanisław Kategoria:Ludzie urodzeni w Zakopanem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Skarbu Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Polscy filozofowie fizyki Kategoria:Polscy fizycy teoretyczni Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku Kategoria:Polscy historycy fizyki Kategoria:Polscy japoniści Kategoria:Polscy twórcy podręczników fizyki kwantowej Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Zmarli w 2011