Władysław Kochan (ur. 14 lipca 1917 w Dębicy, zm. 20 lipca 2008) – pułkownik Ludowego Wojska Polskiego, szef Oddziału IV Śledczego Głównego Zarządu Informacji LWP.
Życiorys Skończył gimnazjum w Dębicy, a w latach 1937–1939 studiował chemię na Politechnice Lwowskiej. Podczas II wojny światowej był robotnikiem i pomocnikiem księgowego. Służbę w organach Informacji Wojska Polskiego pełnił od grudnia 1944 r. (w tym samym czasie został członkiem PPR) zajmując kolejno stanowiska: szefa Wydziału (Oddziału) Informacji Marynarki Wojennej (X.1946–V.1947), szefa Oddziału Informacji Okręgu Wojskowego Nr III w Poznaniu (III–VI.1947), szefa Oddziału IV Śledczego Głównego Zarządu Informacji LWP (VII.1948–IV.1954).
Tzw. komisja Mazura W 1956 powstała na fali odwilży tzw. komisja Mazura w swoim sprawozdaniu, zatwierdzonym przez Biuro Polityczne PZPR, na temat Kochana pisze: „(...) ponosi odpowiedzialność za następujące czynności i zaniedbania: przyczynianie się do masowych bezpodstawnych aresztów bez sankcji, lub wnioskowanie sankcji bez przedstawiania prokuratorowi jakichkolwiek dowodów stosowanie, za pośrednictwem podległego mu aparatu śledczego i osobiście, do roku 1948 włącznie całego kompleksu przestępczych metod śledztwa, przy czym bicie było regułą, od 1948 r. zaś przejście na zasadę „konwejera” w połączeniu z pozbawianiem badanych snu, stójkami, osadzaniem w karcerze po kostki z wodą, pozbawieniem jakiejkolwiek opieki lekarskiej oraz szeregiem innych wymyślnych udręczeń, a poza tym, stosowanie wymuszenia wobec osób preparowanych do konfrontacji. powoływanie się na rzekome pisemne pozwolenie prezydenta PRL na bicie rozbudowanie sieci agentów „celnych”, sugerujących i inspirujących fałszywe zeznania w celi przyczynianie się do skazania ogromnej liczby niewinnych osób na najsurowsze kary więzienia i na kary śmierci przetrzymywanie skazanych na karę śmierci latami w areszcie Informacji, li tylko celem dalszego wymuszania zeznań (np. gen. Kuropieski, ppłk Sokołowskiego, mjr Kurkiewicza i innych)”
Proces i degradacja Władysław Kochan był jednym z nielicznych funkcjonariuszy GZI, oskarżonych o tzw. łamanie socjalistycznej praworządności, na podstawie ww. tajnego raportu. Najbardziej aktywnym członkiem Komisji Mazura przygotowującej raport był Adam Uziembło, przedwojenny działacz KPP, członek PPR i PZPR, wybitny oficer polityczny LWP w latach 1945–1949, oraz jeden z oskarżonych w tzw. procesach odpryskowych w sprawie TUN.
Bezpośrednio po zakończeniu III Zjazdu PZPR, kończącego popaździernikową Gomułkowską odnowę w PZPR, płk Kochan został skazany w tajnym procesie (29.01-28.03.1959) przez sąd wojskowy na pięć lat więzienia. W procesie uczestniczyło 155 świadków – 3 byłych ministrów, 8 generałów i liczna rzesza pułkowników. W 1960 płk Kochan został zdegradowany specjalnym rozkazem gen. Mariana Spychalskiego (Rozkaz personalny nr 0110 z 30.03.1960)Władysław Kochan w katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa IPN.
W połowie 2006 roku, w 52. rocznicę wyrzucenia płk Kochana z wojska przez ówczesnego pierwszego Prezydenta Polski Ludowej – Bolesława Bieruta, z inicjatywy wiceministra Ministerstwa Obrony Narodowej w rządzie Jarosława Kaczyńskiego odebrano Władysławowi Kochanowi 3 000 zł emerytury wojskowej.
Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Dębicy.
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (14 maja 1947, za wybitne zasługi położone w obronie ładu i bezpieczeństwa w kraju).
Przypisy
Bibliografia Władysław Kochan w katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa IPN Jerzy Poksiński, „TUN”, Wydawnictwo Bellona, 1992, s. 200, wiersze 14–24 Zbigniew Palski, Organa informacji wojskowej w systemie represji w Wojsku Polskim, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, Nr1/2006, s. 57–89 Zbigniew Palski, Proces oficerów „Mówią Wieki, Nr 6/1990, s. 3, kolumna 2, wiersze 38–48 Krzysztof Lang, Michał Komar, Myśmy już o tym mówili, proszę pana... Rozmowa z płk Antonim Skulbaszewskim, „Res Publica”, Nr 2/1990, s. 14–20 Jerzy Poksiński, Spisek w wojsku. Victis Honos, Bellona, 1994, s. 168
Piotr Semków, Informacja Marynarki Wojennej w latach 1945–1957, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2006, , s. 255. Jerzy Poksiński, Represje wobec oficerów Wojska Polskiego 1949–/1956, Warszawa 2007, s. 246.
Kategoria:Funkcjonariusze stalinowskiego aparatu represji w Polsce (1944–1956) Kategoria:Ludzie urodzeni w Dębicy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie Informacji Wojskowej Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 2008