thumb|Matthäus Kern: Anioł Stróż (1840) thumb|Figura Anioła Stróża na cmentarzu w Krasnymstawie Anioł Stróż – w chrześcijaństwie i religioznawstwie byt czysto duchowy, pozbawiony ciała (niematerialny), pośredniczący między Bogiem a ludźmi, którego zadaniem jest indywidualna opieka nad powierzonym mu człowiekiemKatechizm Kościoła Katolickiego, 328: „Istnienie istot bezcielesnych, które Pismo święte nazywa zazwyczaj aniołami, jest prawdą wiary”..

Według doktryny Kościoła katolickiego każdy człowiek od momentu poczęcia aż do śmierci posiada przydzielonego przez Boga osobistego Anioła StróżaKatechizm Kościoła Katolickiego, 336: „Życie ludzkie od dzieciństwa aż do zgonu jest otoczone opieką i wstawiennictwem aniołów: każdy wierny ma u swego boku anioła jako opiekuna i stróża, by prowadził go do życia”.. Swoich Aniołów Stróżów mają także niektóre wspólnoty ludzkie, takie jak narody/państwa, czy parafieŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 113, a. 2: „Czy poszczególnym ludziom są przydzieleni na stróżów poszczególni aniołowie? (...) każdemu człowiekowi jest przydzielony jeden anioł stróż”..

Podstawy biblijne Wiara w anioły i ich rolę opiekuńczą opiera się bezpośrednio na tekstach biblijnych: W Psalmie 91 napisano: „swoim aniołom dał rozkaz o tobie, aby cię strzegli na wszystkich twych drogach. Na rękach będą cię nosili, abyś nie uraził swej stopy o kamień” (Ps 91, 11-12)Księga Psalmów, Ps 91, 11-12 (Biblia Tysiąclecia).. W Ewangelii wg św. Mateusza Jezus Chrystus wskazuje na godność dzieci: „Strzeżcie się, żebyście nie gardzili żadnym z tych małych; albowiem powiadam wam: Aniołowie ich w niebie wpatrują się zawsze w oblicze Ojca mojego, który jest w niebie” (Mt 18, 10)Ewangelia wg św. Mateusza, Mt 18, 10 (Biblia Tysiąclecia).. Księga Wyjścia informuje, że wspólnota, jaką był naród izraelski, również miała swojego anioła opiekuńczego, którym w przypadku Izraelitów był Archanioł Michał. W Księdze Daniela jest on nazywany „wielkim księciem, który stoi w obronie synów twojego ludu” (Dn 12, 1)Księga Daniela, Dn 12, 1 (Biblia Tysiąclecia).. Księga Powtórzonego Prawa (Pwt 32, 8 w wersji Septuaginty) wskazuje: „Kiedy Najwyższy rozgraniczał narody (...) wtedy ludom wyznaczył granice wedle liczby aniołów Bożych”Księga Powtórzonego Prawa, Pwt 32, 8 (Septuaginta).. Przekonanie, że aniołowie są też stróżami parafii (Kościołów lokalnych), wywodzi się z Apokalipsy (Ap 1, 20), gdzie autor otrzymuje polecenie napisania listów do „Aniołów siedmiu kościołów”Apokalipsa św. Jana, Ap 1, 20 (Biblia Tysiąclecia)..

Katolicka nauka o naturze i działaniu aniołów stróżów Tradycyjna teologia katolicka, opierając się na pismach Ojców Kościoła (np. św. Hieronima, św. Bazylego Wielkiego) oraz syntezie scholastycznej św. Tomasza z Akwinu (kwestie 50–64 oraz 113 *Sumy Teologicznej*), precyzuje naturę oraz zasady działania aniołów stróżów:

Natura i hierarchia Czysta duchowość: Aniołowie są stworzeniami czysto duchowymi, posiadającymi rozum i wolę, będącymi bytami osobowymi i nieśmiertelnymiKatechizm Kościoła Katolickiego, 328–330.. Katolicka nauka odrzuca pogląd, jakoby ludzie po śmierci w stanie łaski stawali się aniołami – po śmierci człowiek staje się duszą odłączoną oczekującą na zmartwychwstanie ciała, natomiast anioł z natury nie jest przeznaczony do posiadania ciałaŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 75, a. 7: „Dusza ludzka w pewnej mierze należy do gatunku istot bezcielesnych, lecz nie ma pełnej natury gatunkowej”.. Indywidualność gatunkowa: Każdy anioł stanowi odrębny gatunek bytowy, różniący się stopniem inteligencji i doskonałości natury duchowejŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 50, a. 4: „Czy aniołowie różnią się gatunkowo? (...) Niemożliwe jest, by u istot bezcielesnych istniało dwóch aniołów jednego gatunku”.. Ich osobowości są znacznie bardziej zróżnicowane i wyraziste niż ludzkie, na co wpływ ma brak uwarunkowań materialnychC. Ripperger, The Theology of Guardian Angels, Wprowadzenie do angelologii katolickiej, 2007.. Stworzenie i wybór: Wszyscy aniołowie zostali stworzeni przez Boga jednocześnie w jednym momencieŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 61, a. 3: „Czy aniołowie zostali stworzeni przed światem materialnym? (...) Aniołowie zostali stworzeni jednocześnie z naturą cielesną”.. Każdemu z nich natychmiast ukazano jego misję (w tym konkretnego człowieka, którego miał strzec), na co odpowiedzieli nieodwołalną decyzją woli: przyjęli plan Boży lub odrzucili go z pychyŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 63 (O grzechu aniołów) i q. 64 (O karze demonów).. Miejsce w hierarchii chórów: Osobiste anioły stróże poszczególnych ludzi pochodzą z najniższego, dziewiątego chóru anielskiego (Aniołów)Św. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 113, a. 3: „Czy aniołowie stróżowie należą tylko do najniższego rzędu aniołów? (...) na stróżów ludzi posyłani są tylko aniołowie z najniższego rzędu”.. Osoby piastujące ważne urzędy w hierarchii kościelnej (np. diakoni, prezbiterzy, biskupi) lub państwowej otrzymują dodatkowego anioła (często z wyższych chórów, np. Archaniołów), adekwatnego do skali ich odpowiedzialności, a dodatkowy anioł stróż jest również przypisywany wspólnocie sakramentalnego małżeństwaŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 113, a. 1: „Czy ludzie są strzeżeni przez aniołów? (...) Bóg roztacza opiekę nad ludźmi nie tylko w sposób ogólny, lecz także szczególny względem poszczególnych osób i wspólnot”..

Sposób komunikacji i działania Poznanie anielskie: Aniołowie nie poznają rzeczywistości drogą zmysłową ani dyskursywną, lecz intuicyjnie poprzez pojęcia wlane im w momencie stworzeniaŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 55, a. 2: „Czy anioł poznaje za pomocą gatunków poznawczych (pojęć) zaczerpniętych z rzeczy? (...) poznaje rzeczy za pomocą gatunków wlanych mu przez Boga”.. Nie mają oni naturalnego wglądu w wolny przepływ łaski Bożej w historii człowieka ani w przyszłość, dopóki Bóg im tego nie wyjawiŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 57, a. 3: „Czy aniołowie poznają przyszłe wydarzenia? (...) przyszłe wydarzenia nie mogą być przez nich poznane inaczej, jak tylko w ich przyczynach lub dzięki Bożemu objawieniu”.. Brak bezpośredniego dostępu do ludzkich myśli: Ani aniołowie stróże, ani demony nie mają bezpośredniego dostępu do ludzkiego sanktuarium myśli i wolnej woli, które są zastrzeżone wyłącznie dla BogaŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 57, a. 4: „Czy aniołowie poznają myśli serc? (...) Myśli serc są bezpośrednio znane tylko Bogu”.. Mogą jednak trafnie wnioskować o myślach człowieka na podstawie jego zachowania, reakcji fizjologicznych oraz wcześniejszych wyborówŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 113, a. 7: „Aniołowie mogą poznawać poruszenia woli na podstawie zewnętrznych przejawów”.. Oddziaływanie na zmysły i pamięć: Anioł Stróż komunikuje się z człowiekiem poprzez pobudzanie jego wyobraźni, pamięci oraz zmysłów wewnętrznychŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 111, a. 3: „Czy anioł może działać na wyobraźnię człowieka? (...) tak, pobudzając zmysły wewnętrzne i wyobrażenia”.. Może wydobywać z pamięci człowieka obrazy i skojarzenia skłaniające do dobra, a także łagodzić gwałtowne emocje (np. gniew), ułatwiając rozumne podjęcie decyzjiŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 111, a. 4: „Czy anioł może działać na zmysły człowieka? (...) tak, poprzez poruszenie organów zmysłowych”.. Zależność od wolnej woli człowieka: Wpływ Anioła Stróża na życie ludzkie jest proporcjonalny do tego, na ile człowiek wchodzi z nim w świadomą relację poprzez modlitwę i prośby o pomoc. Ignorowanie Anioła Stróża ogranicza zakres jego interwencji do absolutnego minimum dopuszczonego przez Boga w ramach powszechnej OpatrznościŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I, q. 113, a. 6: „Czy anioł zawsze strzeże człowieka? (...) człowiek może odrzucić natchnienia anielskie i ulec własnej woli”..

Prawodawstwo kościelne i dyscyplina kultu Dla zapobieżenia nadużyciom i tendencjom ezoterycznym, Stolica Apostolska w Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (2001 r.) jednoznacznie zakazała nadawania imion własnych aniołom, za wyjątkiem trzech wymienionych w Biblii: Michała, Gabriela i Rafała. Nadawanie imion Aniołom Stróżom jest uznawane za błąd uzurpacji władzy, której człowiek nad światem czysto duchowym nie posiadaDyrektorium o pobożności ludowej i liturgii. Zasady i wskazania, Watykan 2001, pkt 217: „Należy gromić praktykę nadawania aniołom imion własnych, z wyjątkiem Michała, Gabriela i Rafała, których imiona są zapisane w Piśmie Świętym”..

Ikonografia Motyw ikonograficzny szczególnie popularny od XVII wieku. Wtedy też zaczęły powstawać modlitwy do Anioła Stróża. Przedstawiany głównie jako towarzysz dziecka, czasami osłania je tarczą.

Papież Paweł V ustanowił wspomnienie liturgiczne Świętych Aniołów Stróżów, które w Kościele rzymskokatolickim i starokatolickim obchodzone jest 2 października.

Zobacz też modlitwa Aniele Boży, Stróżu mój Anioł Stróż Portugalii Hierarchia anielska

Przypisy

Linki zewnętrzne Pieśni do Aniołów Stróżów

Kategoria:Anioły