thumb|Z Jerzym Rolandem w przedstawieniu „Nowa Dalila” Lidia Wysocka (ur. 24 czerwca 1916 w Rogaczewie, zm. 2 stycznia 2006 w Warszawie) – polska aktorka, piosenkarka, a także reżyser teatralny. Założycielka, reżyser, kierownik artystyczny i artystka Kabaretu Wagabunda (1956–1968).

Życiorys Lidia Wysocka urodziła się 24 czerwca 1916 roku w Rogaczewie. W 1935 zadebiutowała na srebrnym ekranie główną rolą w filmie Kochaj tylko mnie u boku Witolda Zacharewicza i Kazimierza Junoszy-Stępowskiego. Rok później (1936) ukończyła studia w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej. Jej debiut sceniczny nastąpił w Teatrze Polskim w Warszawie w 1936. Z powodzeniem występowała w filmie, teatrze i w radiu, zarówno przedwojennym, jak i powojennym – w szerokim wachlarzu tematycznym: od dramatu po farsę.

W czasie II wojny światowej, w marcu 1941, została aresztowana przez Gestapo i osadzona na Pawiaku w ramach akcji odwetowej za likwidację przez polskie podziemie agenta niemieckiego wywiadu Igo Syma (który partnerował jej w Złotej masce). Podobnie jak jej koledzy i koleżanki bojkotowała kontrolowany przez Niemców teatr. Pracowała jako kelnerka (w kawiarni „Na Antresoli”). W latach 1940–1944 występowała w warszawskim teatrzyku Na Antresoli. Źródła z epoki wskazują także, że występowała w teatrach w czasie okupacji. Odmówiła propozycji niemieckich filmowców z UFA.

Po wojnie była aktorką Miejskich Teatrów Dramatycznych oraz Teatru Miniatura i Teatru Nowego w Warszawie. W latach 1947–1949 występowała w Teatrze Polskim w Szczecinie, a w latach 1951–1953 występowała w Teatrze Buffo w Warszawie. W roku 1956 założyła i do 1968 prowadziła Kabaret Wagabunda. W latach 60. i 70. występowała w Teatrze Syrena w Warszawie.

Aktorkę sportretowała w roku 1939 Maja Berezowska.

W latach 1943–1958 była żoną aktora i reżysera Zbigniewa Sawana, z którym miała syna Piotra Nowakowskiego (1943–2009).

Zmarła 2 stycznia 2006 roku w Warszawie. Pochowana na cmentarzu komunalnym w Piasecznie (sektor A2-A-19).

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1999) Złoty Krzyż Zasługi (1978) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1974)

Nagrody Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1996) Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady „Prometeusz” (1996)

Filmografia Kochaj tylko mnie (1935), jako Hanka, córka Żarskiego Papa się żeni (1936) jako Lili, córka Miry Stelli Gehenna (1938), jako Ania Tarłówna Ostatnia brygada (1938) jako Marta Rzecka Serce matki (1938) jako Lusia Wrzos (1938) jako Dębska Doktór Murek (1939) jako Tunka Czabranówna Złota Maska (1939) jako Magda Nieczajówna Irena do domu! (1955), jako Irena Majewska Sprawa pilota Maresza (1955), jako Mary Godzicka Nikodem Dyzma (1956), jako piosenkarka rewiowa śpiewająca piosenkę o Dyzmie Rozstanie (1960), jako Magdalena Sekret (1973), jako Lena Nurkiewicz, przyjaciółka Lewickiej Zaczarowane podwórko (1974), jako królowa Anna Jagiellonka W obronie własnej (1981), jako matka Marii

Dziewiątym filmem aktorki był Szczęście przychodzi kiedy chce (1939) w reżyserii Mieczysława Krawicza (na podstawie powieści Kamila Nordena o tym samym tytule), nieukończony jednak z powodu wybuchu wojny. Została zaproszona do udziału w debiucie fabularnym Jacka Bławuta opowiadającym o aktorach – weteranach, pt. Lili, jednakże na skutek opóźnień (niedostatek środków finansowych, przeróbki scenariusza) został on zrealizowany dopiero w 2008 (jako Jeszcze nie wieczór), już po jej śmierci.

Teatr Wybrane przedstawienia teatralne (daty dzienne odnoszą się do premier): 26 IX 1936 – Klub Pickwicka Karola Dickensa – Marysia, Teatr Polski w Warszawie 31 XII 1936 – Wesele Figara Pierre-Augustina Caron de Beaumarchais’go – Franusia, Teatr Polski w Warszawie

8 VII 1937 – Papa, Gaston Arman de Caillavet – Janka Aubrin, Teatr Polski w Warszawie 9 XI 1937 – Gałązka rozmarynu Zygmunta Nowakowskiego – panna Mania, Teatr Polski w Warszawie 31 III 1938 – Noc listopadowa Stanisława Wyspiańskiego – Małgorzata, Teatr Polski w Warszawie 20 V 1938 – Nowa Dalila Ferenca Molnára, Teatr Mały w Warszawie 14 XII 1938 – Temperamenty Antoniego Cwojdzińskiego – Stefcia, Teatr Mały w Warszawie 28 III 1939 – Brat marnotrawny Oscara Wilde’a, Teatr Mały w Warszawie 27 V 1944 – Szkarłatne róże Aldo De Benedettiego – Maria Verani, Teatr Małych Form Miniatury, Warszawa 12 II 1946 – Freuda teoria snów Antoniego Cwojdzińskiego – Ona, Teatr Mały w Warszawie (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa 2 VII 1946 – Po co daleko szukać George’a Bernarda Shawa, Teatr Mały w Warszawie (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa 24 V 1947 – Wiele hałasu o nic Williama Szekspira – Beatrycze, Teatr Mały w Warszawie (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa 13 I 1948 – Mąż i żona Aleksandra Fredry – Justysia, Teatr Miniatury (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa 26 V 1948 – Jadzia wdowa Ryszarda Ruszkowskiego – Jadwiga, Teatr Nowy w Warszawie 22 I 1949 – Wiele hałasu o nic Williama Szekspira – Beatrycze, Teatr Polski w Szczecinie 9 III 1949 – Wiosna w Norwegii Stuarta Engstranda, Teatr Polski w Szczecinie – reżyseria 18 IV 1949 – Jadzia wdowa Ryszarda Ruszkowskiego – Jadwiga, Teatr Polski w Szczecinie – projekty kostiumów 16 VIII 1949 – Seans Noela Cowarda, Teatr Polski w Szczecinie – projekty kostiumów 27 X 1949 – Bajka Michaiła Swietłowa – Katia, Teatr Polski w Szczecinie 1950.I.16 – Niemcy Leona Kruczkowskiego, Teatr Współczesny w Szczecinie (Teatry Dramatyczne) – projekty kostiumów 6 I 1951 – Zielony Gil, Tirso de Molina – Donna Diana, Państwowy Teatr Nowy (Scena Komediowo–Muzyczna) w Warszawie 28 VII 1951 – Ojciec debiutantki, D. Leński, Ludowy Teatr Muzyczny, Warszawa – reżyseria 8 X 1951 – Zielony Gil, Tirso de Molina, Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – reżyseria 17 IX 1952 – Biuro docinków, Teatr Satyryków, Warszawa 11 I 1959 – Mąż i żona Aleksandra Fredry – Justysia – reżyseria (przedstawienie impresaryjne przygotowane na występy w Londynie) 15 II 1961 – Łowcy głów, Max Régnier – Irena, Teatr Komedia w Warszawie 1 III 1975 – Bądź moją wdową, Marcel Mithois – Coco Baisos, Teatr Syrena w Warszawie 24 IV 1977 – Będziemy obrażać!, Teatr Syrena w Warszawie 17 I 1979 – Wielki Dodek Witolda Fillera i Jonasza Kofty – panna Stefania, Teatr Syrena w Warszawie 5 VII 1980 – Warto byś wpadł Ryszarda Marka Grońskiego i Antoniego Marianowicza, Teatr Syrena w Warszawie 27 II 1981 – Dobry wojak Szwejk, Jaroslav Hašek – Mamon, Teatr Syrena w Warszawie 16 VII 1981 – Wizyta młodszej pani Ryszarda Marka Grońskiego i Michała Komara – pani Loda, Teatr Syrena w Warszawie

Piosenkarka W 1936 ukazało się jej pierwsze nagranie na płytach Syrena Rekord. W swych filmach wykonywała piosenki: Kochaj tylko mnie! oraz Mnie wystarczy słówko (Kochaj tylko mnie, 1935 – płyta Syrena Electro 9562), Co ja zrobię, że mnie się podobasz w duecie ze Zbigniewem Rakowieckim (Papa się żeni, 1936), To nic oraz Królowa pereł (Złota maska, 1939), piosenka o Dyzmie (Nikodem Dyzma, 1956), Retmanie, coś narobił! (Zaczarowane podwórko, 1974).

Specjalizowała się w piosence aktorskiej, upodobała sobie piosenkę francuską i styl fin de siècle. Zaśpiewała m.in.: Piosenka o Wiśle, a także polskie wersje popularnych zagranicznych przebojów, jak Człowiek, którego kocham, Rapsodia, Tak nam się zdawało, Zacna Kasia.

Radio Jeszcze przed wojną wzięła udział w adaptacji powieści na antenie Polskiego Radia (słuchowiska Teatr Wyobraźni). Po wojnie brała udział w Podwieczorkach przy mikrofonie, audycjach Satyrycy przed mikrofonem, koncertach radiowych i estradowych, grała w Teatrze Polskiego Radia – wystąpiła m.in. w radiowej wersji serialu telewizyjnego Polskie drogi pt. Lekcja poloneza (1976), w słuchowisku Henryka Bardijewskiego pt. Umowa, w adaptacji Tristana 1946 Marii Kuncewiczowej (1996). Na przełomie lat 1980/1990 występowała na antenie Programu I z felietonami własnego autorstwa Rozmowy o piosence, w których poruszała aktualne tematy kulturalne.

Przypisy

Bibliografia okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1935 nr 28, s. 2, 12, 14/07/1935. okładka i wywiad w tygodniku „Kino”, 1938 nr 10, s. 7, 06/03/1938. okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1938 nr 38.

Linki zewnętrzne

zdjęcie promocyjne z 1935 do filmu Kochaj tylko mnie przedstawienie Nowa Dalila w Teatrze Małym w Warszawie, 1938 , Teatr Nowy, Warszawa zdjęcie portretowe z 1950, sztuka Zielony Gil, Teatr Nowy, Warszawa

Kategoria:Absolwenci Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Rohaczowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Polskie aktorki dubbingowe Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki radiowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Reżyserzy związani z Teatrem Dramatycznym w Białymstoku Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Więźniarki Serbii (okupacja niemiecka) Kategoria:Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy Kategoria:Zmarli w 2006