Kolkata lub KalkutaWedług zaleceń Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Polski, przyjętych podczas 71. posiedzenia (30 maja 2012 roku), nazwa Kolkata to polska nazwa główna miasta, nazwą wariantową pozostaje zaś Kalkuta. (hindi , trl. Kolkātā, trb. Kolkata; bengali: , trl. Kolkatā, trb. Kolkata ; do 2001 r. hindi , trl. Kalkattā, trb. Kalkatta; ang. ) – miasto w Indiach, w delcie Gangesu, stolica stanu Bengal Zachodni, trzecia aglomeracja w kraju licząca około 15 milionów mieszkańcówWorld urban areas..
Historia Kalkuta została założona w 24 sierpnia 1690 r., kiedy Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska weszła w posiadanie trzech wiosek, w tym Kalikaty, od której nazwy wywodziła się pierwotna nazwa. W 1698 r. ukończono budowę fortu Williams. W 1756 r., w czasie wojny siedmioletniej miał miejsce incydent w Czarnej Jamie. Wobec zignorowania żądania miejscowego władcy, który nie chciał rozbudowy fortu, wtrącono ponad 140 brytyjskich żołnierzy i cywilów do lochu o powierzchni 20 metrów kwadratowych. Następnego ranka dożyło tylko 23 więźniów.
W 1772 r. Kalkuta została stolicą Indii Brytyjskich. Była nią aż do 1912 r., kiedy miasto utraciło stołeczność na rzecz Nowego Delhi. W tym czasie osuszono okoliczne bagna i rozbudowano miasto.
W czasie II wojny światowej miasto zostało dwukrotnie zbombardowane przez Japończyków. W 1943 r. z powodu przekazywania żywności wojskom alianckim zapanował głód, w wyniku którego zmarło ponad 5 mln ludzi. W 1946 r. doszło do zamieszek, w wyniku których śmierć poniosło 2 tys. ludzi. Po podziale Indii Brytyjskich doszło do masowej migracji: Hindusi uciekali z ówczesnego Pakistanu Wschodniego (obecnego Bangladeszu) do Indii, natomiast muzułmanie migrowali w przeciwną stronę.
W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych strajki, przerwy w dostawach energii elektrycznej i działalność maoistowskich bojowników spowodowały stagnację gospodarczą miasta. W połowie lat dziewięćdziesiątych nastąpiła powolna poprawa sytuacji gospodarczej, po wprowadzeniu przez rząd Indii reform gospodarczych. Od początku XXI wieku, dzięki sektorowi IT, gospodarka szybko się rozwija.
mały|682x682px|Dzielnica Saltlake City|brak
W 2001 r. zmieniono angielską nazwę Kalkuta na Kolkata.
Z miastem związana jest postać świętej Matki Teresy z Kalkuty.
Gospodarka Wielki węzeł komunikacyjny i port morsko-rzeczny; wielki ośrodek przemysłowy, handlowy, naukowy i kulturalny.
Transport thumb|Tramwaj w Kolkacie Kolkata jest jedynym indyjskim miastem, w którym istnieje sieć tramwajowa. Jest ona jednocześnie najstarszą siecią istniejącą w Azji, w trakcji elektrycznej operuje od 1900 roku. Pierwsze, jeszcze konne tramwaje rozpoczęły kursowanie w 1873 roku.
Kultura Liczne zabytki architektury pałacowej i świątynie hinduskie, a w leżącym w obrębie metropolii Howrah znajduje się najstarszy w Indiach ogród botaniczny. Siedziba rzymskokatolickiej archidiecezji kalkuckiej. W Kolkacie znajduje się także Biblioteka Narodowa Indii.
Szkolnictwo wyższe University of Calcutta (1857) Jadavpur University (1905) Bengal Engineering & Science University (1856) Rabindra Bharati University West Bengal University of Health Sciences West Bengal National University of Juridical Sciences West Bengal University of Animal and Fishery Sciences West Bengal University of Technology
Miasta aglomeracji Bhatpara Howrah
Osoby pochodzące z Kolkaty Leander Paes – tenisista
Kalkuta w literaturze Dominique Lapierre: Miasto radości Krzysztof Mroziewicz: Ucieczka do Indii, 2004 (rozdz. Miasto prawd ostatecznych) Jerzy Putrament: Na drogach Indii, 1967 (rozdz. Kalkuta) Kazimierz Dziewanowski: Księga zdziwień, 1972 (rozdz. Zdumienie i groza: Złoty Bengal – śmierć w promieniach słońca) Tadeusz Margul: Indie na co dzień – z notatnika religioznawcy, 1970 (rozdz. Dwie kalkuckie wizyty, Durga Pudża w Kalkucie, Parę migawek kalkuckich, Strajk generalny w Kalkucie) Jan Zakrzewski: Wiza do Indii, 1989 (rozdz. Kalkuta) Artur Lundkvist: Róża wiatrów, 1969 (z rozdz. Płonące Indie, s. 47–55) Wojciech Giełżyński: Aż do najdalszych granic, 1972 (z rozdz. Indie, Indie, otchłań świata – Samo dno 1966) Wojciech Giełżyński: Kraj świętych krów i biednych ludzi, 1977 (rozdz. O samym dnie i szczypcie nadziei) Janina Rubach – Kuczewska: Życie po hindusku, 1971, s. 120 Pascal Bruckner: Pariasi, PIW Warszawa 1996, s. 475–509 (rozdz. Nieuleczalni, Sterty szkieletów i Ludzki pył) Dan Simmons: Pieśń bogini Kali, Wydawnictwo Alfa 1994 Kate Brian: Szczęśliwy T-shirt Carlos Ruiz Zafón: Pałac Północy Mircea Eliade: Majtreji
Kalkuta w filmie Poślubiona Młodość Calcutta Mail Imiennik Hey Ram 15 Park Avenue Przeznaczone do burdelu (dokument)
Lion. Droga do domu
Zobacz też HMS „Calcutta” - nazwa brytyjskich okrętów
Przypisy
Kategoria:Miasta w stanie Bengal Zachodni Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)