thumb|Grób Kryla na praskim Břevnovie Karel Kryl (ur. 12 kwietnia 1944 w Kromieryżu, zm. 3 marca 1994 w Monachium) – czeski pieśniarz, poeta, grafik, główny przedstawiciel nurtu publicystycznego w poezji lat 60. XX wieku.
Życiorys Urodził się w rodzinie drukarzy, której majątek został skonfiskowany przez państwo czechosłowackie w 1948. Bard Praskiej Wiosny, od 1969 na emigracji politycznej w Niemczech. Współpracownik Radia Wolna Europa. Do Czech wrócił w 1989, w czasie aksamitnej rewolucji, ale nie zamieszkał tam na stałe, krytycznie wyrażając się o porewolucyjnych porządkach.
Zmarł na zawał serca w monachijskiej klinice.
Nagrody i upamiętnienie Prezydent Václav Havel nagrodził go w 1995 pośmiertnie Medalem Za Zasługi II stopnia. Także pośmiertnie Uniwersytet Karola w Pradze nagrodził go pamiątkowym Srebrnym Medalem za „wkład w rozwój duchowy i moralne wspieranie narodu”. Imię Karela Kryla noszą ulice w Pradze-Stodůlkách, Nowym Jiczynie, Varnsdorfie i Zieleńcu.
Twórczość Za najbardziej znaną płytę Kryla uznaje się Rakovinę, wydaną w Niemczech w 1969 r., w Czechosłowacji przed emigracją wydano płytę Bratříčku, zavírej vrátka (Panton 1969), zawierającą utwory wyrażające protest przeciw agresji państw Układu Warszawskiego, a także opisujące żywot pod komunistycznym reżimem. Płyta bardzo szybko została zakazana i wycofana z półek.
Niektóre znane piosenki Kryla to: „Lásko”, „Veličenstvo kat”, „Rakovina”, „Bratříčku, zavírej vrátka”, „Král a klaun”, „Salome”, „Jeřabiny”, „Děkuji”, „Karavana mraků”.
Związki z Polską Karel Kryl kilkakrotnie występował w Polsce – mówił i śpiewał po polsku, przyjaźnił się z polskimi poetami, m.in. Jackiem Kaczmarskim i Antoniną Krzysztoń.
Głośny był jego koncert w listopadzie 1989 na Przeglądzie Czechosłowackiej Kultury Niezależnej we Wrocławiu. Na koncert, mimo przeszkód ze strony czeskich pograniczników, przyjechało ok. 5 tysięcy Czechów i Słowaków, którzy w swoim kraju nie mogli słuchać Kryla legalnie. Cześć osób dotarła wtedy do Polski przez NRD. W Polsce wydano potem płytę Karel Kryl. Śpiewa we Wrocławiu.
W 1995 Antonina Krzysztoń nagrała płytę Czas bez skarg, zawierającą polskie tłumaczenia pieśni Kryla, tłumaczami utworów byli Maryna Miklaszewska i Jan Krzysztof Kelus. Dużą popularnością cieszyła się w Polsce piosenka Kryla pt. Przewielmożny Kat przetłumaczona na język polski przez Michała Tarkowskiego i spopularyzowana przez kabaret Salon Niezależnych, a później wykonywana między innymi przez Rafała Chojnackiego. W zbiorze płyt Jacka Kaczmarskiego Arka Noego na płycie „Archiwum Radia Wolna Europa – dodatki” znajduje się piosenka Kryla – Lásko. Śpiewane epitafium pt. Umarł Karel Kryl poświęcił poecie Andrzej Kołakowski (na kasecie Kontrrewolucja). Krwawo zdławionemu protestowi robotników Wybrzeża w grudniu 1970 r. Kryl poświęcił utwór Varhany v Olivě pozbyly zvuku (Organy w Oliwie zamarły w pół dźwięku).
Dyskografia Bratříčku, zavírej vrátka (1969) Rakovina (1969) Maškary (1970) Karavana mraků (1979) Plaváček (1983) Ocelárna (1986) Dopisy (1988) Tekuté písky (1990) Dvě půle lunety (1992) Monology (1992)
Pośmiertnie: Děkuji (1995) Jedůfky (1995)
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona dedykowana Karelowi Krylowi Telewizyjny recital Karela Kryla z 1969 w serwisie Panorama Kultur
Kategoria:Czescy kompozytorzy Kategoria:Czescy poeci XX wieku Kategoria:Czescy wokaliści Kategoria:Gitarzyści akustyczni Kategoria:Odznaczeni Medalem Za Zasługi Kategoria:Wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Urodzeni w 1944 Kategoria:Zmarli w 1994 Kategoria:Ludzie urodzeni w Kromieryżu Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Břevnovskim