Vincenzo Gioberti (ur. 5 kwietnia 1801 w Turynie, zm. 26 października 1852 w Paryżu) – kapłan katolicki, włoski filozof, teolog i polityk.
Życiorys Ukończył studia teologiczne i został wyświęcony na księdza w 1825. Pracował na Uniwersytecie Turyńskim, gdzie wykładał teologię.
W latach 1831–1833 był nadwornym kapelanem króla Sardynii Karola Alberta. Został nagle aresztowany za swoje liberalne poglądy i skazany na wygnanie. Wyjechał do Paryża, gdzie Victor Cousin zaoferował mu stanowisko nauczyciela. Odmówił jego przyjęcia i wyjechał do Brukseli, gdzie był nauczicielem w prywatnym instytucie (1834–1843). Zdobył wtedy rozgłos jako filozof i pisarz polityczny, dzięki któremu powrócił w sławie do Włoch, witany także przez papieża Piusa IX. Został ministrem (1848), a później premierem (1849) Królestwa Sardynii. Po kilku miesiącach został wysłany jako ambasador Wiktora Emanuela II do Paryża. Wkrótce zrezygnował z tego stanowiska, zdystansował się od polityki rządu i do śmierci wiódł prywatne życie.
Zjednoczenie Włoch Był jednym z głównych ideologów neogwelfizmu i Risorgimenta. Uważał, że Włochy powinny się zjednoczyć pod władzą papieża, o czym pisał w swojej książce O moralnym i politycznym prymacie Włochów (Del primato morale e civile degli Italiani, 1843). Uzyskała ona dużą popularność dzięki temu, że wzbudzała dumę narodową Włochów.
Filozofia W filozofii był jednym z głównych przedstawicieli ontologizmu: chrześcijańskiego nurtu filozoficznego wyrastającego z okazjonalizmu Nicolasa Malebranche'a. Zgodnie z nim działania i poznanie biorą swoje źródło w bycie absolutnym, który był utożsamiany z chrześcijańskim Bogiem.
Gioberti krytykował psychologizm i eklektyzm Victora Cousina i ontologizm Antonio Rosminiego. W swojej wersji ontologizmu rozwinął szeroko problematykę etyczną i filozoficznopolityczną. Jego pobyt w Brukseli zaowocował zainteresowaniem jego ideami na Uniwersytecie w Lowanium i myślą ontologiczną Gérarda Ubaghsa.
W 1861 Kongregacja Świętego Oficjum oficjalnie potępiła doktrynę ontologizmu, a w szczególności tezy głoszone przez Giobertiego. W 1849 na Indeksie ksiąg zakazanych umieszczono jego wszystkie dzieła. W 1900 z indeksu ściągnięto Il gesuita moderno.
Dzieła Wydane za życia: 1838 Teorica del soprannaturale, o sia Discorso sulle convenienze della religione rivelata colla mente umana e col progresso civile delle nazioni; 1839–1840 Introduzione allo studio della filosofia; 1840 Considerazioni sopra le dottrine religiose di Vittorio Cousin; 1841 Lettre sur les doctrines philosophiques et politiques de M. de Lamennais; 1841 Del bello; 1841 Degli errori filosofici di Antonio Rosmini; 1843 Del buono; 1843 Del primato morale e civile degli Italiani; 1845 Prolegomeni del Primato; 1846–1847 Il gesuita moderno; 1848 Apologia del libro intitolato «Il gesuita moderno», con alcune considerazioni intorno al Risorgimento italiano; 1848 I due programmi del ministero Sostegno; 1851 Operette politiche; 1851 Del rinnovamento civile d'Italia; 1852 Ultima replica ai municipali; 1852 Preambolo
Dzieła wydane pośmiertnie: 1856 Della riforma cattolica della Chiesa 1857 Della filosofia della rivelazione 1857 Protologia; 1910 Rosmini e i rosminiani, Della libertà cattolica, Teorica della mente umana; 1947 Cours de philosophie
Wydania zbiorowe: 1938 Opere complete di V. Gioberti, 38 tomów; 1927–1937 Epistolario, 11 tomów.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Premierzy Królestwa Sardynii Kategoria:Włoscy filozofowie XIX wieku Kategoria:Włoscy politycy Kategoria:Włoscy duchowni katoliccy Kategoria:Włoscy teolodzy katoliccy Kategoria:Ludzie urodzeni w Turynie Kategoria:Urodzeni w 1801 Kategoria:Zmarli w 1852