Rongorongo

thumb|Próbka pisma rongorongo Rongorongo – pismo używane dawniej do zapisu prawdopodobnie języka rapanui, używanego na Wyspie Wielkanocnej. Jest on jedynym rdzennym systemem pisma na terenie całej Polinezji. Do czasów współczesnych zachowały się 23 lub 24 przedmioty z napisami wyrytymi pismem rongorongo.

Opis Pismo zawiera nieco ponad 600 zidentyfikowanych unikatowych znaków. Znaki rongorongo zapisywane były systemem bustrofedonu odwracanego: czytanie rozpoczynano od lewego dolnego rogu w kierunku prawego i przy każdym końcu wersu odwracano tabliczkę o 180 stopni i kontynuowano czytanie od lewej do prawej. Uważa się, że teksty pisane rongorongo są zapisane w języku rapanui.

Data powstania pisma jest nieznana. Jedna z hipotez mówi, że powstało ono dopiero w wyniku kontaktu z europejskimi najeźdźcami, ale jest to mało prawdopodobne. Pierwsi europejscy odkrywcy wyspy w początku XVIII w. nie odnotowali znajomości pisma wśród miejscowej ludności. Pierwsze tablice zawierające teksty zanotowane pismem rongorongo zostały odkryte przypadkowo w 1869 r. przez biskupa Tahiti – (1815–1891). Biskup otrzymał prezent w postaci ozdobnego sznura nawiniętego na kołowrotek, który został wykonany przez misjonarzy poddanych biskupowi z jednej z ozdobnych tablic pokrytych pismem rongorongo. Zaciekawiony tablicą, której użyto do wykonania kołowrotka, biskup wysłał list do miejscowych misjonarzy z prośbą o zgromadzenie jak największej ilości tablic oraz rozpoczął pierwsze próby tłumaczenia. Na wyspie znaleziono jednak tylko kilkanaście tablicCatherine and Michel Orliac, Des dieux regardent les étoiles. Za S. Fischer.. Wówczas nikt nie potrafił odczytać pisma. Większość zabytków tego pisma zaginęła. Przetrwały 23 lub 24 tabliczki zapisane rongorongo, w tym tabliczka z Berlina, pierwotnie zawierająca najdłuższy znany tekst w tym piśmie. Łącznie na tych tabliczkach stwierdzono przeszło 12 tys. glifów. Wszystkie tabliczki są wyryte w drewnie i znajdują się w kolekcjach muzealnych.

Pismo rongorongo było jedynym rdzennym systemem pisma na terenie całej Polinezji.

Według ustnej tradycji wyspiarzy istniały dwa pisma: powszechne – rongorongo i pismo tau ceremonialne, związane z kultem bogów czy przodków. Sztuka pisania i czytania była zarezerwowana dla specjalnie kształconych pieśniarzy tangata manu o te-rongo-rongo, czyli „ludzi-ptaków znających rongorongo”, i była wielkim przywilejem. Tradycyjna nazwa pisma kohau rongo-rongo oznaczała „łamać włócznie” lub „łamać słowa”. Wyraz rongo lub rong w językach polinezyjskich oznacza „słyszeć”, „wysłuchać”. Natomiast w kilku odmianach quechua z terenów Andów istnieje słowo rongo-go, które oznacza „wiadomość”.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Nieodczytane systemy pisma Kategoria:Wyspa Wielkanocna Kategoria:Kultura polinezyjska

Rongorongo

Źródło i licencja