Hemoglobina glikowana (inaczej glikohemoglobina, GHB) powstaje wskutek glikacji globiny, która jest podstawowym składnikiem budowy hemoglobiny.
Istnieją różne frakcje hemoglobiny glikowanej, jednak wyłącznie frakcja HbA1C znalazła zastosowanie w diagnostyce cukrzycy. Zawartość na poziomie 6,5% jest równoznaczne z rozpoznaniem cukrzycy. Powstaje ona wskutek przyłączenia cząsteczki glukozy do N-końcowej grupy aminowej łańcucha β-globiny.
Ponieważ błona erytrocytu jest przepuszczalna dla glukozy, ilość zawartej w nim hemoglobiny glikowanej odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w ciągu poprzednich 120 dni (czyli średniego czasu życia erytrocytu). Jest to przydatny retrospektywny wskaźnik glikemii, ponieważ istnieje związek między stężeniem glikohemoglobiny i średnią glikemią oraz ryzykiem powstania przewlekłych powikłań cukrzycowych.
+ Związek średniej glikemiiw okresie 3 msc. z HbA1c HbA1c (%) Średnie stężenie glukozyw surowicy mg% (mmol/l)6126 (7,0)7154 (8,6)8183 (10,2)9212 (11,8)10240 (13,4)11269 (14,9)12298 (16,5)
Interpretacja wyniku i normy tego badania jest określana przez okresowo opracowywane eksperckie zalecenia, które są publikowane przez towarzystwa naukowe (w Polsce Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, na świecie American Diabetes Association). Prawidłowy poziom HbA1c u zdrowej osoby wynosi około 5%. Dla osób z cukrzycą PTD zaleca, aby wynik ten był równy lub poniżej 6,1–6,5%. Według szczegółowych zaleceń PTD z 2010 roku docelowy poziom HbA1c powinien wynosić: ≤ 6,5% u pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2 o krótkim czasie trwania choroby ≤ 6,1% w cukrzycy ciężarnych + Diagnozowanie cukrzycy na podstawie HbA1cHbA1cDiagnoza< 5,7%Norma5,7–6,4%Stan przedcukrzycowy> 6,5%Cukrzyca Ze względu na różne metody oznaczania, wartość progowa może się różnić między laboratoriami i zależy od stosowanej metody oznaczenia.
Podwyższone poziomy hemoglobiny glikowanej świadczą o złym wyrównaniu cukrzycy co wiąże się z podwyższonym ryzykiem rozwoju powikłań cukrzycy. Im stężenie hemoglobiny glikowanej jest wyższe, tym ryzyko rozwoju tych powikłań jest większe.
Oznaczenia HbA1C mogą dawać niewiarygodne wyniki: przy obecności we krwi formy aldiminowej HbA1C przy wariantach hemoglobiny powstających pod wpływem leków, alkoholu i w mocznicy w hemoglobinopatiach przy skróceniu czasu przeżycia erytrocytów (np. niedokrwistość hemolityczna) w hipertrójglicerydemii, w hiperbilirubinemii u osób dializowanych u osób przyjmujących erytropoetynę (EPO) w marskości wątroby u osób zakażonych wirusem HIV oraz stosujących leki przeciwretrowirusowe w ciąży i okresie okołoporodowym.
Badanie hemoglobiny glikowanej powinno wykonywać się co 3 miesiące, a przy stabilnym przebiegu choroby oraz dobrym wyrównaniu metabolicznym raz na pół roku.
Sposób wykonania badania Badanie HbA1c wykonuje się z pełnej krwi żylnej pobranej na EDTA. Badanie nie musi być wykonywane na czczo. Istnieje kilka metod oznaczania HbA1c, lecz rekomendowana jest wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC).
Zobacz też fruktozamina 1,5-anhydroglucitol
Przypisy
Bibliografia Diabetologia pod red. Dariusza Moczulskiego, tom 6, Wielka Interna, s. 34–35, Wyd. Medical Tribune, Warszawa 2012, .
Kategoria:Diabetologia Kategoria:Badania krwi