Gusiew, GąbinEgzonim wariantowy przyjęty na 79. posiedzeniu KSNG . (; dawn. ) – miasto w Rosji, w obwodzie królewieckim, siedziba rejonu gusiewskiego.
Miasto leży w regionie Małej Litwy. Miejscowość położona u zbiegu rzek Pisy i Rominty około 20 kilometrów na wschód od Czerniachowska, na trasie E28 i linii kolejowej Królewiec – Moskwa, ze stacją Gusiew. Ośrodek życia polonijnego.
Gospodarka .
Historia mały|lewo|Dawny herb Gusiewa w sali plenarnej staromiejskiego ratusza w Gdańsku Pierwsza wzmianka o miejscowości Gumbinen pochodzi z roku 1580, jednak już na mapie z 1576 roku w miejscu tym istniała osada Bisserkeim. Dokument z wizytacji kościoła w „Gombinnen” z 1638 r. opisał kościół jako dobrze ugruntowaną ostoję: kościół został zbudowany od starości i był zbyt mały dla tej parafii i wspólnoty. Nazwa Gumbinen pochodzi z języka litewskiego i oznacza zakole rzeki. Do 1657 stanowiła lenno Polski.
W wyniku najazdu tatarskiego w 1656 roku oraz zarazy z lat 1709–1711 wieś podupadła. Program osadnictwa realizowany przez króla pruskiego Fryderyka I spowodował napływ na okoliczne tereny imigrantów z Salzburga w 1732 i rozwój wsi. Odbicie to miało w nazwaniu kościoła salzburskim a także szpitala. W 1724 roku Gąbin uzyskał prawa miejskie. Wojna siedmioletnia i wojny napoleońskie stanowiły znaczne obciążenie ekonomiczne dla miasta, w którym stacjonowały i przez które maszerowały wojska rosyjskie, pruskie i francuskie. W czerwcu 1812 roku w mieście przez 4 dni przebywał Napoleon. mały|lewo|Gąbin przed 1944 z lotu ptaka Po reformie administracyjnej Prus, od 1818 roku, miasto było siedzibą powiatu grodzkiego (Kreis) oraz stolicą rejencji Gumbinen. W XIX wieku miasto rozrosło się, stanowiło ważny ośrodek garnizonowy oraz przemysłowy (firmy z branży budowlanej i drzewnej). Podczas I wojny światowej, w 1914 roku w pobliżu miasta doszło do dużej bitwy pomiędzy wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Część zabudowy uległa zniszczeniu, jednak dość szybko nastąpiła odbudowa. W 1930 roku w mieście otwarto wyższą szkołę inżynieryjną.
16 października 1944 roku w wyniku bombardowania lotnictwa sowieckiego zniszczone zostało śródmieście. Wobec zbliżających się wojsk radzieckich rozpoczęto ewakuację ludności miasta, 21 stycznia 1945 roku po zaciętych walkach miasto zostało zdobyte przez oddziały 3. Frontu Białoruskiego.
Po wojnie miasto przypadło ZSRR. W roku 1946 jego nazwę zmieniono na Gusiew, na pamiątkę Bohatera Związku Radzieckiego, Siergieja Iwanowicza Gusiewa, zastępcy dowódcy batalionu ds. politycznych, który poległ 18 stycznia 1945 podczas walk o miasto (utonął wraz z czołgiem w rzece). Miejscowość jest siedzibą rejonu i ośrodkiem przemysłu elektrotechnicznego.
Zabytki
gmach rejencji, pocz. XX w. kościół ewangelicki, tzw. salzburski (niem. Salzburger Kirche, ros. Zal’cburgskaja kircha) – klasycystyczny z 1840, odbudowany w latach 90. XX w. technikum rolnicze, dawne gimnazjum z pocz. XX w.; neogotyckie posąg łosia (1911) – uważany za symbol miasta muzeum historyczno-krajoznawcze cerkiew prawosławna (dawniej kościół staroluterski), 1926 gmach banku z pocz. XX w. koszary z przełomu XIX/XX w. niezachowane – m.in. kościół ewangelicki (staromiejski) z 1720 i kościół ewangelicko-reformowany (1736–1739)
Miasta partnerskie Olecko (zawieszona współpraca) Pieniężno Grajewo
Zobacz też Przejście graniczne Gusiew – Gołdap
Przypisy
Bibliografia Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952 Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966) Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, . Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, . Jan Salm, Odbudowa miast wschodniopruskich po I wojnie światowej. Zagadnienia architektoniczno-urbanistyczne, Olsztyn, Borussia, 2006, . Vadim Jur’evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, .
Linki zewnętrzne
Strona miejska GUMBINNEN – Gusiew Strona o mieście (ru) „Gusiewski Okręg Miejski” (ru) Ostpreussen.net (de)
Kategoria:Miasta w obwodzie królewieckim