thumb|Struktura leptyny Leptyna – białko zbudowane ze 146 aminokwasówStruktura leptyny w bazie PDB, o masie cząsteczkowej 16 kDa, wydzielane głównie przez adipocyty (komórki tłuszczowe), odgrywające istotną rolę w regulacji pobierania pokarmu oraz gospodarce energetycznej organizmu. Leptyna to hormon wytwarzany głównie w białej tkance tłuszczowej (podskórnej). Działa poprzez receptory leptynowe, zlokalizowane głównie w podwzgórzu. Po związaniu leptyny z receptorami w podwzgórzu neurony przestają wytwarzać neurotransmiter – neuropeptyd Y, który stymuluje apetyt. W ten sposób hormon ten zmniejsza apetyt oraz pobudza układ sympatyczny. Zaburzenia wytwarzania leptyny lub niewrażliwość jej receptorów często prowadzą do nadwagi i otyłości.
Leptyna informuje mózg o zasobach energetycznych organizmu; jej stężenie we krwi jest proporcjonalne do masy tkanki tłuszczowej. Jest sygnałem, którego „zanik” powoduje przestawienie organizmu na tryb przetrwania głodu. W takiej sytuacji organizm ogranicza procesy energochłonne, takie jak reprodukcja, termogeneza, czy wzrost organizmu.
Leptyna jest produktem genu obese (od angielskiego słowa obesity – „otyłość”), zlokalizowanego na chromosomie 7. Należy do rodziny helikalnych cytokin klasy I. Wpływa na poziom LH, FSH, PRL oraz GH, a także reguluje proces steroidogenezy w gonadach. Jej poziom jest wyższy u samic niż u samców. W fazie pęcherzykowej stężenie leptyny we krwi jest proporcjonalne do stężenia estradiolu.
Działanie hamuje glukoneogenezę w wątrobie zwiększa lipolizę w tkance tłuszczowej, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu wolnych kwasów tłuszczowych we krwi obniża lipogenezę zmniejsza produkcję insuliny ogranicza transport glukozy do adipocytów wpływa na ekspresję genów zmniejsza produkcję neuropeptydu Y zwiększa produkcję melanokortyn aktywuje makrofagi i monocyty reguluje fagocytozę oraz indukuje ekspresję cytokin indukuje proliferację komórek T-naiwnych hamuje proliferację komórek T-pamięci hamuje różnicowanie się osteoklastów, jednocześnie pobudza dojrzewanie osteoblastów zwiększa różnicowanie komórek macierzy szpiku kostnego w kierunku powstania preosteoblastów
Zobacz też adiponektyna rezystyna wisfatyna
Przypisy
Kategoria:Geny na chromosomie 1 Kategoria:Geny na chromosomie 7 Kategoria:Hormony peptydowe