Jan Chrystian Kamsetzer (niem. Johann Christian Kam(m)setzer, ur. 14 stycznia 1753 w Dreźnie, zm. 25 listopada 1795 w Warszawie) – polski architekt i dekorator wnętrz pochodzenia niemieckiego, czołowy przedstawiciel klasycyzmu w Polsce.

Życiorys Był synem piekarza Johanna Christiana. Wywodził się z rodziny ewangelickiej. Studiował w drezdeńskiej Akademii Sztuk Pięknych u Friedricha Augusta Krubsaciusa, promującego awangardowy ówcześnie styl klasycystyczny. Od 1773 w Warszawie, współpracował z Jakubem Fontaną, a następnie z Dominikiem Merlinim. Przypuszczalnie z polecenia Marcella Bacciarellego, którego traktował jako swojego patrona, Kamsetzer przebywał na dworze Stanisława Augusta Poniatowskiego. Przyjaźnił się z saskim architektem Szymonem Bogumiłem Zugiem, także pochodzącym z Drezna. W latach 1776–1777 towarzyszył jako rysownik polskiemu poselstwu do Stambułu, w trakcie którego przez Kamieniec Podolski, Żwaniec, Chocim, Jassy, dotarł do Azji Mniejszej, Aten i na wyspy greckie.

W latach 1780–1782 jako stypendysta króla Stanisława Augusta Poniatowskiego podróżował przez Wiedeń do Włoch (Wenecja, Vicenza, Bolonia, Ankona, Rzym, Neapol, Pompeje, Paestum, Segesta) i na Maltę. We Włoszech fascynował się budynkami projektów Andrea Palladio i Jacopo Barozzi da Vignoli oraz budowlami starożytnymi, które opisywał, rysował i badał pod kątem architektonicznym. Na polecenie króla z Włoch udał się do Francji i od grudnia 1781 roku przebywał w Paryżu. Potem udał się do Anglii i przez Holandię i Drezno wrócił do Warszawy. Po powrocie w 1787 roku został włączony do składu Królewskiej Komisji Budowlanej. Pracował m.in. wraz z Dominikiem Merlinim przy przebudowie Zamku Królewskiego w latach 1779–1785, przebudowie pałacu Na Wyspie w latach 1793–1795 oraz przy modernizacji pałacu w Rogalinie.

W 1790 został nobilitowany. W 1791 roku w listach do króla skarżył się na skromne wynagrodzenie, wyalienowanie w środowisku, lekceważenie i konflikty z innymi projektantami (przypuszczalnie Włochami). W 1792 roku znacznie pogarsza się jego stan zdrowia. W 1794 roku zaciągnął się do wojska polskiego i otrzymał rangę kapitana. W 1794 roku zaprojektował niezrealizowane drewniany most przez Wisłę oraz Kolumnę Sławy upamiętniającą Konstytucję 3 Maja. W powstaniu kościuszkowskim dowodził kompanią. Po ciężkiej chorobie Kamsetzer zmarł w wieku 42 lat w dniu abdykacji króla. Pozostawił po sobie wdowę.

Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie.

Wybrane

Budynki Stara Kordegarda w Łazienkach w Warszawie (1793) Amfiteatr w Łazienkach Królewskich w Warszawie (1790) Kościół w Petrykozach (1791) Sarkofag króla Jana III Sobieskiego w krypcie św. Leonarda w katedrze na Wawelu w Krakowie Oficyny pałacu Czapskich od strony Krakowskiego Przedmieścia 5 w Warszawie (ok. 1786) pałac w Siernikach dla Katarzyny z Raczyńskich Radolińskiej (1786-1788) pałac w Siedlcu dla Antoniego Krzyckiego (ok. 1786) modernizacja pałacu w Rogalinie dla Kazimierza Raczyńskiego odwach na rynku w Poznaniu Trebhauz (Cieplarnia) w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie Kościół w Radzyminie (przebudowany) Pałacyk Bacciarellego przy Bagateli 5 w Warszawie (zniszczony w 1944 roku) Stara Kordegarda w Łazienkach (rozebrana w 1800 roku)

Wnętrza Galeria Rzeźby w Starej Oranżerii w Łazienkach w Warszawie pałac Tyszkiewiczów w Warszawie Sala Balowa w pałacu Kazimierza Raczyńskiego w Warszawie Sala Kolumnowa w pałacu w Pawłowicach (1786) Sala Balowa w Pałacu w Łazienkach w Warszawie Sala Rycerska na Zamku Królewskim w Warszawie (modyfikacja projektu D.Merliniego)

Przypuszczalnie Przebudowa pałacu Raczyńskich w Warszawie (1787–1789) Pałac Tyszkiewiczów w Warszawie (1786–1792), ukończenie budowy wg projektu Stanisława Zawadzkiego Elewacja północna Pałacu na Wyspie w Łazienkach w Warszawie (1788)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Eugeniusz Szulc, Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1989 Zygmunt Batowski, Podróże artystyczne Jana Chrystjana Kamsetzera w latach 1776-77 i 1780-82, Kraków 1935 (nadbitka z Prac Komisji Historii Sztuki, t. VI, 1934/1935); Natalia i Zygmunt Batowscy, Marek Kwiatkowski, Jan Chrystian Kamsetzer, architekt Stanisława Augusta, Warszawa 1978

Linki zewnętrzne Jan Chrystian Kamsetzer na Warszawikii Zygmunt Batowski: Podróże artystyczne Jana Chrystjana Kamsetzera w latach 1776-77 i 1780-82 (1935) w bibliotece Polona

Kategoria:Architekci związani z Warszawą (I Rzeczpospolita) Kategoria:Architekci polskiego klasycyzmu Kategoria:Artyści związani ze Stanisławem Augustem Poniatowskim Kategoria:Dekoratorzy wnętrz czynni w I Rzeczypospolitej Kategoria:Nobilitowani przez Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Oficerowie powstania kościuszkowskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Kategoria:Sasi w I Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1753 Kategoria:Zmarli w 1795 Kategoria:Ludzie urodzeni w Dreźnie