mały|Tabliczka czekolady z podanym wymiennikiem węglowodanowym (WW) i wymiennikiem białkowo-tłuszczowym (WBT). Wymiennik węglowodanowy (jednostka chlebowa, [ww]) – to jednostka używana w diabetologii, określająca 10 gramów (lub – w zależności od kraju – 12 gramów) węglowodanów przyswajalnych. Równoważna definicja wymiennika węglowodanowego, stosowana w Polsce, określa 1 wymiennik węglowodanowy jako 40 kcal/167 kJ.
Na przykład 1 wymiennik węglowodanowy zawarty jest w kromce razowego chleba (o masie 22–24 g) lub w średniej wielkości ziemniaku (o masie 51–69 g).
Pojęciem związanym z wymiennikiem węglowodanowym, często mylnie używanym zamiast wymiennika węglowodanowego, jest równoważnik węglowodanowy artykułu spożywczego, określający taką masę tego artykułu spożywczego, która zawiera 1 wymiennik węglowodanowy. Na przykład równoważnik węglowodanowy chleba razowego wynosi 22–24 gramy.
Istnieją tabele z wymiennikami węglowodanowymi, które ułatwiają diabetykom stosować oraz urozmaicać dietę. Podanie w diecie ilości wymienników węglowodanowych (np. 2 WW), pozostawia w gestii diabetyka wybór, czy będą to na przykład dwie kromki chleba, czy dwa średniej wielkości ziemniaki.
Wprowadzając pojęcie jednostki chlebowej kierowano się uproszczeniem, że spożycie różnych produktów, zawierających taką samą ilość węglowodanów przyswajalnych powoduje jednakowy wzrost glikemii u osoby je spożywającej. Możliwość uwzględnienia wpływu białek i tłuszczów na glikemię, zwłaszcza w terapii pompą insulinową, spowodowało wprowadzenie pojęcia wymiennika białkowo-tłuszczowego ([WBT] – 1 WBT to 100 kcal liczone z białek i tłuszczów pochodzących z artykułu spożywczego) oraz rzadziej używanego równoważnika białkowo-tłuszczowego artykułu spożywczego (takiej masy tego artykułu, która zawiera 1 WBT).
Porównaj: Indeks glikemiczny, dieta cukrzycowa (niskoglikemiczna)
Tabela wymienników węglowodanowych Pieczywo i ciasto Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu) Chleb biały/bułki białe 20 1 kromka/0,5 bułki o wadze 40 g Chleb razowy 25 1 kromka o grubości 0,5 cm Chleb pszenny mieszany 20 1 średnia kromka Chleb tostowy (pszenny) 25 1 kromka Chleb graham 20 1 średnia kromka Pieczywo chrupkie 15 1,5 kromki Pumpernikiel 25 1/2 kromki Pączki 25 1/2 sztuki Ciasto drożdżowe 30 1 mała porcja Ciasto biszkoptowe 30 1 mała porcja Paluszki 15 15 sztuk Krakersy 15 3 sztuki Suchary 15 1,5 sztuki
Słodycze Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu) Czekolada 15 1/6 tabliczki o wadze 100 g Tort orzechowy 20 mała porcja Lody śmietankowe 25 1 gałka Baton Mars, Snickers, Bounty 16 1/3 batona Miód pszczeli 15 1 łyżeczka
Produkty zbożowe Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu) Mąka pszenna 15 1 łyżka stołowa Mąka żytnia pełnoziarnista 20 1,5 płaskiej łyżki stołowej Mąka kukurydziana 20 1,5 płaskiej łyżki stołowej Kasza jęczmienna – po ugotowaniu 20 1 płaska łyżka stołowa Ryż suchy 20 2 łyżki stołowe Kasza gryczana 16 1 płaska łyżka stołowa Płatki owsiane 24 4 łyżki stołowe Płatki kukurydziane 15 3 czubate łyżki stołowe Makaron gotowany 40 1 mała porcja
Produkty mleczne Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu)Mleko 0,5% 250 1 szklanka Mleko 2,0% 250 1 szklanka Mleko 3,2% 250 1 szklankaŚmietana 18% 250 1 kubeczekJogurt 1,5% (light) 175 1 porcjaKefir 1,5% 250 1 szklanka Mleko skondensowane 100 0,5 szklankiMleko w proszku (chude) 20 4 łyżeczki Mleko w proszku (tłuste) 30 6 łyżeczekSer twarogowy półtłusty 330 12 łyżek Ser twarogowy chudy 330 12 łyżek Serek homogenizowany 250 1 kubeczek
Owoce i przetwory owocowe Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu)Jabłka 100 1 średnie Gruszki 100 1 mała Truskawki 160 10 sztuk Pomarańcze 140 1 sztuka średnia Brzoskwinie 100 1 sztuka Morele 80 2 sztukiCzarne jagody 100 2/3 szklankiBanany 70 1/3 sztuki Grejpfrut 125 1/2 sztuki Cytryna 300 2 sztuki Mandarynki 150 2 sztuki Czereśnie 90 20 sztuk Maliny 140 1 szklanka Porzeczki czerwone 150 1 szklanka Porzeczki czarne 160 1 szklanka Agrest 125 2/3 szklanki Arbuz 160 1 porcja Sok jabłkowy 100 1/2 szklanki Sok grejpfrutowy 120 ok. 1/2 szklanki Sok pomarańczowy 110 ok. 1/2 szklanki Dżemy niskosłodzone 20 2 łyżeczki Dżemy wysokosłodzone 10 1 łyżeczka
Warzywa Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu) Pomidory 400 5 śr. sztuk Ogórki 500 5 śr. sztuk Marchew 100 2 śr. sztuki Fasola zielona 100 1/2 szklanki Groszek zielony 80 1/2 szklanki Groszek konserwowy 80 1/3 puszki 240 g netto Kalafior 500 1 śr. sztuka Cebula 120 2 sztuki Papryka 125 1 sztuka Sałata 1000 5 śr. główek Rzodkiew 500 50 sztuk Buraki 160 2 śr. sztuki Pory 200 2 śr. sztuki Selery 160 1/2 sztuki Kalarepa 250 1 sztuka Brukselka 330 24 sztuki Szparagi 1000 40 sztuk Szpinak 170 2 porcje Kapusta biała/czerwona 200 6 liści Kukurydza kolba 75 1/2 kolby Kukurydza konserwowa 60 1/6 puszki 385 g netto
Ziemniaki i produkty ziemniaczane Nazwa produktu Ilość (w gramach) zawierająca 1 WW Miara produktu (w przybliżeniu) Ziemniaki 65 mała porcja (1 sztuka) Chipsy ziemniaczane 30 przeważnie 1 opakowanie Frytki gotowe 30 6 śr. sztuk
Zobacz też wymiennik białkowy wymiennik tłuszczowy
Przypisy
Kategoria:Diabetologia