Kolumna Fokasa – pomnik wystawiony w Rzymie ku czci bizantyjskiego cesarza Fokasa 1 sierpnia 608 r.
Była ostatnią budowlą dodaną na Forum RomanumStatua Fokasa była też ostatnią dodaną do galerii posągów władców w konstantynopolitańskim pałacu Magnaura (Hans-Wilhelm Haussig: Historia kultury bizantyńskiej. Warszawa: PIW, 1969, s. 206).. Usytuowana naprzeciw Rostry, jest kolumną w stylu korynckim o wysokości 13,6 m na sześciennej podstawie z marmuru, prawdopodobnie pochodzącej z II wieku. Ceglaną podstawę (widoczną na zdjęciu po prawej) odsłonięto podczas prac archeologicznych w XIX wieku. Na szczycie przez krótki czas stał posąg Fokasa, umieszczony tam przez Smaragdusa, egzarchę Rawenny. W październiku 610 cesarza zgładzono, a jego podobizny skazano na zniszczenie.
Nieznana jest przyczyna podobnego uhonorowania bizantyjskiego cesarza, choć wiadomo, że przekazał on w darze Panteon papieżowi Bonifacemu IV, który dedykował go świętym męczennikom.
Sama kolumna wcześniej służyła jako postument pod posąg cesarza Dioklecjana. Poświęconą mu inskrypcję usunięto i zastąpiono nową, ku czci bizantyjskiego cesarza. Zachowała się ona do dzisiaj. Wskutek nieustannego podnoszenia się poziomu gruntu od początków VII w., napis ten znalazł się poniżej poziomu ziemi; odsłonięto go w 1813.
Kolumna stoi w odosobnieniu pomiędzy ruinami, stanowiąc charakterystyczny punkt na Forum Romanum. Często pojawia się na obrazach i grafikach jako element rzymskiego pejzażu.
Łaciński tekst inskrypcji:
Optimo clementiss[imo piissi]moque principi domino n[ostro]F[ocae imperat]ori perpetuo a d[e]o coronato, [t]riumphatori semper Augusto Smaragdus ex praepos[ito] sacri palatii ac patricius et exarchus Italiae devotus eius clementiae pro innumerabilibus pietatis eius beneficiis et pro quiete procurata Ital[iae] ac conservata libertate hanc sta(tuam maiesta)tis eius auri splend(ore ulge)ntem huic sublimi colu(m)na(e ad) perennem ipsius gloriam imposuit ac dedicavit die prima mensis Augusti, indict[ione] und[icesima]p[ost] c[onsulatum] pietatis eius anno quinto
Tłumaczenie inskrypcji:
Najlepszemu, Najłagodniejszemu, Najpobożniejszemu Władcy, Panu Naszemu Fokasowi, Wiecznemu Imperatorowi, ukoronowanemu przez Boga, Triumfatorowi, zawsze Augustowi, Smaragdus, były przełożony Świętego Pałacu, patrycjusz i egzarcha Italii, całkowicie oddany Jego Łaskawości dla niezliczonych przejawów Jego pobożności, wyświadczone dobro, z wdzięczności za zapewnienie pokoju Italii i zachowanie wolności, ten posąg Jego Majestatu, błyszczący blaskiem złota, ustawił na wysokiej kolumnie dla Jego wiecznej chwały i poświęcił w dniu 1 sierpnia roku 608
Zobacz też Kolumna Marka Aureliusza Kolumna Antonina Piusa Kolumna Trajana architektura starożytnego Rzymu
Przypisy
Linki zewnętrzne René Seindal, "Kolumna Fokasa" Encyclopaedia Romana "Column of Phocas" Christian Hülsen, 1906. The Roman Forum: Its History and Its Monuments "Kolumna Fokasa"
Kategoria:Architektura starożytnego Rzymu Kategoria:Forum Romanum Kategoria:Kolumny we Włoszech