Joanna Szczepkowska (ur. 1 maja 1953 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, pisarka i felietonistka, pedagog; w 2010 prezes Związku Artystów Scen Polskich.
Życiorys Zadebiutowała jeszcze w czasie studiów w spektaklu Trzy siostry w Teatrze Telewizji. Pierwszy raz w roli filmowej wystąpiła w serialu telewizyjnym Czterdziestolatek (w 1. odcinku) w reżyserii Jerzego Gruzy do scenariusza reżysera i Krzysztofa Teodora Toeplitza. W 1975 ukończyła studia w PWST w Warszawie i zagrała w filmie Con amore (reż. Jan Batory). Za tę rolę dostała w 1976 nagrodę za najciekawszy debiut.
W latach 1975–1981 była aktorką Teatru Współczesnego w Warszawie, a w kolejnych latach Teatru Polskiego (1981–1988) i Teatru Powszechnego (1988–1992 i od 2000). Stworzyła kreacje dramatyczne (m.in. w Romeo i Julii, Królu Learze, Wujaszku Wani, Zdaniem Amy) oraz komediowe (Śluby panieńskie, Lekcja, Wesołe kumoszki z Windsoru). Zagrała również w kilkudziesięciu spektaklach Teatru Telewizji (m.in. Skiz Gabrieli Zapolskiej).
28 października 1989 w głównym sobotnim wydaniu Dziennika Telewizyjnego, w rozmowie z prezenterką Ireną Jagielską, ogłosiła:
Zdanie to stało się symbolem zmian, jakie nastąpiły w Polsce po wyborach parlamentarnych w 1989, pierwszych częściowo wolnych wyborach od zakończenia II wojny światowej.
W 1997 wydała tom wierszy Miasta do wynajęcia, w tym samym roku napisała też monodram Goła baba. W 1999 rozpoczęła stałą współpracę z „Wysokimi Obcasami”. Felietony powstałe w trakcie tej współpracy ukazały się w formie samodzielnych zbiorów, Drugie podwórko (2000) i Sześć minut przed czasem (2004). W 2003 wydała zbiór opowiadań Fragmenty z życia lustra.
W 1998, podczas III Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach, odcisnęła dłoń na promenadzie Gwiazd.
Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 była członkiem wyborczego komitetu honorowego Unii Wolności.
Postanowieniem z 12 grudnia 2006 została przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Udekorowana nim została 3 maja 2007.
2 kwietnia 2010 została wybrana na prezesa Związku Artystów Scen Polskich (jako pierwsza kobieta na tym stanowisku). W styczniu 2011 przestała pełnić tę funkcję. Została członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010, a przed kolejnymi wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku zrezygnowała z udziału w tym komitecie, choć nadal dostępna jest lista, na której figuruje jej nazwisko, ale nie wiadomo wprost (brak na niej opisu), jakiego okresu dotyczy.
Prowadzi swój autorski Teatr Na Dole (TND).
Życie prywatne Jest córką Andrzeja Szczepkowskiego i Romy z Parandowskich, wnuczką Jana Parandowskiego. Była żoną aktora Mirosława Konarowskiego. Ich córkami są Maria Konarowska i Hanna Konarowska-Nowińska.
Filmografia thumb|180px|Joanna Szczepkowska (2008) 1974: 40-latek (reż. J. Gruza) – Joasia, licealna miłość Karwowskiego (odc. 1) 1975: Doktor Judym (reż. J. Weychert) 1976: Con amore (reż. J. Batory) – Zosia 1976: Ostatnie takie trio (reż. J. Obłamski) – panna młoda 1976: Bezkresne łąki (reż. W. Solarz) – Agnieszka 1980: Laureat (reż. J. Domaradzki) 1980: Dom (serial telewizyjny) (reż. J. Łomnicki) – Lidka Jasińska, matka Mietka Pocięgło 1982: Klakier (reż. J. Kondratiuk) – Pola 1982: Matka Królów (reż. J. Zaorski) – Marta Król 1983: Dolina Issy (reż. T. Konwicki) – rabin 1985: Jezioro Bodeńskie (reż. J. Zaorski) – Janka 1985: Kronika wypadków miłosnych (reż. A. Wajda) – Cecylia 1986: Cudzoziemka (reż. R. Ber) – Marta 1988: Dekalog III (reż. K. Kieślowski) – żona Janusza 1988: Alchemik Sendivius (reż. J. Koprowicz) – Teresa Seton 1990: Poskromienie złośnicy (spektakl TV) (reż. Michał Kwieciński) – Katarzyna 1990: Napoleon (reż. K. Zanussi) – Maria Walewska 1991: Panny i wdowy – Zuzanna, córka Eweliny (odc. 5) 1992: Enak (reż. S. Idziak) – Anna Miller 1993: Dwa księżyce (reż. A. Barański) – Flora 1996: Damski interes (K. Zanussi) – Zofia 1996: Boża podszewka (reż. I. Cywińska) – matka chrzestna 1997: Sława i chwała (reż. K. Kutz) – Ewelina Royska 1998: Syzyfowe prace (reż. P. Komorowski) – matka Borowicza 2001: Garderoba damska (serial TV) (reż. Andrzej Kotkowski) – Beata 2006: Ryś (reż. S. Tym) 2006: Sobowtór (reż. B. Kox) – matka Artura 2008: Pitbull – Anna Gromska (odc. 18) 2009: Popiełuszko. Wolność jest w nas (reż. R. Wieczyński) – Ewa 2009: Handlarz cudów (reż. J. Szoda, B. Pawica) – doktor Jaworska 2017: Volta (reż. Juliusz Machulski) – dr Dąbrowska 2017: Tarapaty (reż. Marta Karwowska) – ciocia Julki 2020: Tarapaty 2 (reż. Marta Karwowska) – ciocia Julki
Polski dubbing 1976: Pogoda dla bogaczy – Vicki 1989: Stalowe magnolie – M’Lynn Eatenton 2002: Planeta skarbów – Kapitan Amelia 2005: Niania – Niania McPhee 2005: V jak Vendetta – dr Delia Surridge 2010: Niania i wielkie bum – Niania McPhee
Wybrane spektakle Opracowano na podstawie źródła: 1976: Wiśniowy sad – autor: Anton Czechow, reż. Maciej Prus, rola: Ania 1977: Król Lear – autor: William Shakespeare, reż. Jerzy Jarocki, rola: Cordelia 1980: Kurka wodna – autor: Stanisław Ignacy Witkiewicz, reż. Maciej Englert, rola: Afrosja Opupiejkina 1981: Chamsin – autor: Marek Hłasko, reż. Jerzy Rakowiecki, rola: Agnieszka 1982: Żegnaj Judaszu– autor: Ireneusz Iredyński, reż. Jan Bratkowski, rola: Młodziutka Blada 1982: Garbus – autor: Sławomir Mrożek, reż. Jerzy Rakowiecki, rola: Onka 1984: Wesele – autor: Stanisław Wyspiański, reż. Kazimierz Dejmek, rola: Panna Młoda 1986: Zaczarowana Królewna – autor: Artur Oppman, reż. Kazimierz Dejmek, rola: Królewna 1987: Lekcja – autor: Eugène Ionesco, reż. Romuald Szejd, rola: Uczennica 1987: Kordian, autor: Juliusz Słowacki, reż. Jan Englert, role Dziewica, Laura 1988: Lekcja polskiego, autor: Anna Bojarska, reż. Andrzej Wajda, rola: Emilia Zeltner 1989: Wujaszek Wania – autor: Anton Czechow, reż. Rudolf Zioło, rola: Sonia 1990: Romeo i Julia – autor: William Shakespeare, reż. Kazimierz Dejmek, rola: Julia 1991: Sen nocy letniej – autor: William Shakespeare, reż. Maciej Wojtyszko, rola: Tytania 1992: Oni – autor: Stanisław Ignacy Witkiewicz, reż. Rudolf Zioło, rola: Spika Tremendosa 1993: Geniusz i szaleństwo – autor: Alexandre Dumas, reż. Andrzej Łapicki, rola: Anna Damby 1995: Wesele – autor: Stanisław Wyspiański, reż. Krzysztof Nazar, rola: Rachel 1996: Semiramida – autor: Maciej Wojtyszko, reż. Erwin Axer, rola: Katarzyna II 1997: Goła Baba – autor: Joanna Szczepkowska, reż. Agnieszka Glińska, rola: Kobieta z Parasolem / Goła Baba 2001: Zdaniem Amy – autor: David Hare, reż. Mariusz Grzegorzek, rola: Esme (matka Amy) 2002: Biesy – autor: Fiodor Dostojewski, reż. Rudolf Zioło, rola: Barbara Pietrowna Stawrogin 2008: Alicja – autor: Lewis Carroll, reżyser: Paweł Miśkiewicz, rola: Biała Królowa 2011: ADHD i inne cudowne zjawiska. Wykład nieprzewidywalny – autor i reżyser: Joanna Szczepkowska, rola: Ja 2013: Czarnobylska modlitwa – autor: Swietłana Aleksijewicz, reżyseria i adaptacja: Joanna Szczepkowska, rola: Lekarka 2015: Pelcia, czyli jak żyć, żeby nie odnieść sukcesu – autor i reżyser: Joanna Szczepkowska, rola: Marta Morska
Twórczość pisarska 1999: Miasta do wynajęcia (tomik poezji) 2000: Drugie podwórko (zbiór felietonów) 2004: Fragmenty z życia lustra (powieść) 2004: Sześć minut przed czasem (zbiór felietonów) 2005: Goła baba (monodram) 2006: Jak wyprostować koło (zbiór felietonów) 2006: Ludzie ulicy i inne owoce miłości (tomik poezji) 2008: Wakacyjna miłość (zbiór opowiadań różnych autorów) 2008: Kocham Paula McCartneya (powieść) 2009: 4 czerwca (autobiografia) 2009: Pod dobrą gwiazdą (zbiór opowiadań różnych autorów) 2010: Piasek ze szkła (zbiór felietonów) 2010: Dzisiaj nazywam się Charles (tomik poezji) 2011: Zagrać Marię 2012: ADHD i inne cudowne zjawiska. Wykład nieprzewidywalny (sztuka teatralna) 2014: Kto ty jesteś (autobiografia obejmująca okres do 4 czerwca 1989 roku) 2014: Wygrasz jak przegrasz (autobiografia obejmująca lata 1989-2014)
Odznaczenia i nagrody 1977: Złota Kamera przyznawana przez czasopismo „Film” za debiut aktorski (Con Amore) 1978: Nagroda im. Leona Schillera 1978: Nagroda na II Festiwalu Polskich Filmów i Widowisk Telewizyjnych w Olsztynie za role w widowiskach teatralnych Skiz, Rewizor, Niespodzianka i filmie Ostatnie takie trio 1985: Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznawana przez redakcję miesięcznika „Teatr” – za rolę Anieli w Ślubach panieńskich Aleksandra Fredry i rolę Moniki Claverton-Ferry w przedstawieniu „Lord Claverton” Thomasa Stearnsa Eliota w Teatrze Polskim w Warszawie 1987: Nagroda na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za drugoplanową rolę kobiecą w filmie Matka Królów 1988: Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji za wybitne kreacje w spektaklach Teatru TV 1989: Srebrny Krzyż Zasługi 1989: Nagroda aktorska w przeglądzie Młode Kino Polskie w filmie Mecz 1990: Wiktor dla osobowości telewizyjnej 2001: Feliks Warszawski w kategorii Najlepsza Pierwszoplanowa Rola Kobieca za rolę Esme w Zdaniem Amy w Teatrze Powszechnym 2006: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 2009: Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska „Neptuny” 2021: Nagroda im. Konstantego Puzyny 2025: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Przypisy Lista członków komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego na portalu Dziennik.pl [dostęp 2017-12-28]
– pkt 63. jako Joanna Szczepkowska-Konarowska
Joanna Szczepkowska, Uzasadnienie, Plus Minus, 8 grudnia 2017 r., dostępne w Internecie [dostęp 2017-12-28] wp.pl: Szczepkowska została nowym prezesem ZASP-u. [dostęp 2010-04-02].
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Laureaci Nagrody im. Zbyszka Cybulskiego Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polacy pochodzenia ukraińskiego Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Urodzeni w 1953