– instytucja prawa autorskiego w systemach prawnych niektórych państw należących do systemu (), która stanowi elastyczne ograniczenie autorskich praw wyłącznych. Modelowa postać jest uregulowana w prawie Stanów Zjednoczonych. odpowiada polskiemu dozwolonemu użytkowi.
Prawo federalne USA definiuje zasady w paragrafie 107 . Paragraf ten „zawiesza” penalizację i możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu praw autorskich w przypadku „uczciwego” użycia kopii utworów w celu krytyki, komentarza, informacji o aktualnościach, nauczania, prowadzenia badań. „Uczciwe” użycie utworu jest według tego zapisu rozpoznawane na podstawie następujących kryteriów.: cel i charakter użycia dzieła, w szczególności kwestia, czy zostało ono użyte w celu komercyjnym, czy niekomercyjnym i edukacyjnym; rodzaj i natura użytego dzieła; proporcja objętości i znaczenia fragmentu użytego dzieła w stosunku do całej jego objętości, a także objętości i znaczenia dzieła pochodnego, w którym ten fragment został użyty; rezultaty wpływu użycia tego dzieła na jego sprzedaż oraz wartość na rynku. W odróżnieniu od polskiego prawa, w którym zasada dozwolonego użytku dotyczy wyłącznie już rozpowszechnionego utworu, w prawie USA fakt rozpowszechnienia dzieła nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę, czy nie doszło do nadużycia zasad .
Ze względu na to, że prawo amerykańskie ma charakter precedensowy, zasady są stale uściślane przez orzeczenia sądów w konkretnych sprawach. Zbiór tych orzeczeń tworzy faktyczne granice , które podlegają zmianom, w szczególności w obszarze mediów elektronicznych i Internetu. Przykładowo orzeczenie Sądu Najwyższego USA z 2005 w stosunku do przedsiębiorstwa Napster obciążyło operatorów sieci wymiany plików typu peer-to-peer odpowiedzialnością za każde naruszenie zasad dokonane przez ich użytkowników, co spowodowało bankructwo tego przedsiębiorstwaOrzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Napstera..
Przypisy
Kategoria:Prawo autorskie