Rozgrywki ligowe (system ligowy) – regularny cykl meczów w dyscyplinach drużynowych, prowadzony według modelu dwurundowego („jesień–wiosna” lub „wiosna–jesień”) „każdy z każdym – mecz i rewanż”, w celu wyłonienia najlepszej drużyny w kraju, regionie itd.

Organizacją i prowadzeniem rozgrywek ligowych zajmuje się specjalnie ku temu utworzony podmiot, działający w formie spółki akcyjnej (wówczas „Liga” jest autonomiczna i niezależna od federacji, która jednak jest jej udziałowcem), bądź też federacja sportowa danej dyscypliny sportu. W ogólniejszym znaczeniu terminem „liga” określa się często każdą zorganizowaną rywalizację z udziałem więcej niż dwóch uczestników – np. liga fryzjerska, szkolna liga czytelnicza itd.

Ogólne zasady rozgrywek Rozgrywki ligowe organizuje się regularnie – zazwyczaj raz do roku – a pełny cykl rozgrywkowy nazywa się sezonem. Zespoły uczestniczące w rozgrywkach spotykają się według określonego terminarza, z reguły zawsze w te same dni tygodnia – jedna seria meczów nazywana jest kolejką. Na podstawie wyników meczów tworzona jest tabela – ranking drużyn uczestniczących w rozgrywkach, uszeregowanych według ilości zwycięskich meczów lub zdobytych punktów. Mistrzem z reguły zostaje drużyna, która po rozegraniu wszystkich zaplanowanych kolejek znajduje się na pierwszym miejscu tabeli. W niektórych systemach rozgrywek rozgrywa się dodatkowo mecze finałowe z udziałem zespołów z czołówki tabeli, które decydują o mistrzostwie.

W przypadku większej liczby drużyn uczestniczących w rozgrywkach ligowych na danym obszarze (najczęściej kraju) zachodzi konieczność ich zhierarchizowania, czyli podzielenia na poszczególne poziomy ligowe (szczeble ligowe), nazywane potocznie „ligami”, bądź „klasami rozgrywkowymi”. Przynależność drużyny do określonej ligi, bądź klasy wynika zazwyczaj z poziomu sportowego prezentowanego w poprzednim sezonie lub – rzadziej – od warunków finansowych, infrastruktury i innych czynników. W niemal wszystkich systemach ligowych obowiązuje zasada spadków i awansów, czyli cosezonowa aktualizacja składów klas rozgrywkowych, poprzez zastąpienie najsłabszych drużyn danej klasy najlepszymi drużynami klasy niższej. Liczba drużyn degradowanych i awansujących ustalana jest przed rozpoczęciem sezonu. W wielu systemach ligowych drużyny plasujące się w tabeli na zakończenie sezonu bezpośrednio przed drużynami zdegradowanymi rozgrywają dodatkowe mecze barażowe z drużynami, które uplasowały się bezpośrednio za drużynami awansującymi w niższej lidze. Zwycięzcy meczów barażowych zostają przydzieleni do ligi wyższej, przegrani do ligi niższej.

Terminarze rozgrywek ustala się zazwyczaj zgodnie z systemem kołowym, czyli w ciągu sezonu każda z drużyn spotyka się z każdą inną, występującą na tym samym szczeblu ligowym w formie dwumeczu, tj. jedno spotkanie u siebie (w domu) oraz jedno u przeciwnika (na wyjeździe). Spotyka się także rozgrywki systemem pucharowym lub systemem stanowiącym połączenie obu systemów (pucharowe mecze finałowe poprzedzone fazą grupową).

Na przestrzeni lat specyficzny system rozgrywek ligowych został stworzony w krajach Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, gdzie jeden sezon składa się z dwóch niezależnych od siebie części (podsezonów) – zobacz: Apertura i Clausura.

Przykładowe rozgrywki ligowe w Polsce Dyscyplina Liczba klasrozgrywkowych Liczbadrużyn Główny organ prowadzący Piłka nożna mężczyzn 7–10 ok. 5600 Ekstraklasa SA Piłka nożna kobiet 3 ok. 60 Polski Związek Piłki Nożnej Sport żużlowy 3 21+321 drużyn polskich oraz – na specjalnych zasadach – 3 zagraniczne. Polski Związek Motorowy Koszykówka mężczyzn 4–5 Polski Związek Koszykówki Koszykówka kobiet 3 Polski Związek Koszykówki Futbol amerykański 4 38 Polski Związek Futbolu Amerykańskiego Siatkówka mężczyzn 4–5W zależności od województwa. Polski Związek Piłki Siatkowej Siatkówka kobiet 4 Polski Związek Piłki Siatkowej Futsal 3–4 ok. 60 Wydział Futsalu PZPN Piłka nożna plażowa 2 ok. 20 PZPN Boks mężczyzn Polski Związek Bokserski Hokej na lodzie mężczyzn3 ok. 30 Polski Związek Hokeja na Lodzie Hokej na trawie mężczyzn 2 16 Polski Związek Hokeja na Trawie Hokej na trawie kobiet 1 6 Polski Związek Hokeja na Trawie Rugby union 2 18 Polski Związek Rugby Tenis stołowy mężczyzn7 Polski Związek Tenisa Stołowego Tenis stołowy kobiet4 Polski Związek Tenisa Stołowego Piłka ręczna mężczyzn 5 56 Związek Piłki Ręcznej w Polsce Piłka ręczna kobiet 3 45 Związek Piłki Ręcznej w Polsce Brydż sportowy 5 627 Polski Związek Brydża Sportowego Piłka wodna 1 6Polski Związek Pływacki

Przykładowe ligi zagraniczne i międzynarodowe Piłka nożna międzynarodowe: Liga Mistrzów UEFA, Afrykańska Liga Mistrzów, Copa Libertadores Albania: Kategoria Superiore Andora: Primera Divisió Anglia: Premier League Argentyna: Primera División Bułgaria: Pyrwa profesionalna futbolna liga Chorwacja: Prva hrvatska nogometna liga Czechy: 1. česká fotbalová liga Turcja: Turecka Superliga Piłkarska Rosja: Priemjer-Liga, Rosyjska Pierwsza Dywizja USA: Major League Soccer Ukraina: Premier-liha Kolumbia: Dimayor, Categoría Primera B Korea Południowa: K-League Niemcy: Bundesliga Hiszpania: Primera División Holandia: Eredivisie Włochy: Serie A

Koszykówka Państwo Męska, 1. poziom Męska, 2. poziom Męska, 3. poziom Damska Hiszpania Liga ACB LEB Oro League Polska Polska Liga Koszykówki I liga II liga Polska Liga Koszykówki Kobiet Stany Zjednoczone NBANBA Development League WNBA Turcja Beko Basketbol Ligi Türkiye Basketbol 2. Ligi Türkiye Bölgesel Basketbol Ligi Wielka Brytania British Basketball League Włochy Lega Basket A LegADue

międzynarodowe: Euroliga, Euroliga kobiet, FIBA EuroCup

Siatkówka

międzynarodowe: Liga Światowa w piłce siatkowej, Liga Mistrzów siatkarzy Polska: Polska Liga Siatkówki, Liga Siatkówki Kobiet

Przypisy

Linki zewnętrzne System ligowy

ligowy