thumb|Wiktor Kemula wśród współpracowników (1963) Wiktor Kemula (ur. 6 listopada 1902 w Izmaile, zm. 17 października 1985 w Warszawie) – polski chemik, uważany za twórcę polskiej szkoły polarografii.
Życiorys Urodził się w Izmaile, leżącym w delcie Dunaju w pobliżu Morza Czarnego, w polskiej rodzinie Michała, zesłańca politycznego, i Michaliny z Guzerów. Wcześnie stracił oboje rodziców. W 1921 ukończył rumuńskie gimnazjum w Izmaile z wyróżnieniem i w tym samym roku jako stypendysta rozpoczął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Na utrzymanie pracował jako taper – akompaniował na fortepianie podczas projekcji filmów niemych. Na trzecim roku studiów został zastępcą asystenta przy katedrze profesora Stanisława Tołłoczki. W wieku 25 lat uzyskał doktorat z chemii.
W latach 1929–1930 odbywał staż naukowy u profesora Jaroslava Heyrovskiego na Uniwersytecie Karola w Pradze, a w latach 1930–1931 w Lipsku u profesorów Petera Debye’a i Fritza Weigerta. W latach 1936–1941 był profesorem chemii fizycznej na Uniwersytecie we Lwowie, kierownikiem Zakładu Chemii Fizycznej UJK. W 1936 został wybrany na członka Towarzystwa Naukowego we Lwowie. W październiku 1936 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego chemii fizycznej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.
W okresie sowieckiej okupacji Lwowa nadal prowadził działalność naukowąNie tolerował na swoich wykładach „getta ławkowego”, przyjmował Żydów na asystenturę. Nadało mu to opinię lewicowca. Gdy Lwów znalazł się pod okupacją sowiecką (1939–1941) kontynuował zajęcia i badania na szybko ukrainizowanym Uniwersytecie, [w:] Kwartalnik historii nauki i techniki: PAN, Tom 50, Wydania 1–2, 2005.. Wykładał chemię na tajnym UJK. W okresie okupacji niemieckiej pracował w fabryce przemysłu spożywczego.
1 lipca 1945 został profesorem na Uniwersytecie Warszawskim. Był kierownikiem Zespołu Katedr Chemicznych. W 1955 został wybrany na prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Był promotorem ponad 50 doktorantów.
W 1956 został członkiem korespondentem, a w 1961 członkiem rzeczywistym PAN.
W 1968 został usunięty z Uniwersytetu Warszawskiego, formalnie przeszedł na emeryturę w 1972.
Jest wynalazcą elektrody o wiszącej kropli rtęci (hanging mercury drop electrode – HMDE). Przyczynił się do rozwoju chemii elektroanalitycznej, szczególnie polarografii.
W PRL informacje na temat Wiktora Kemuli podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: „Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW”. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp..
W latach 1981–1985 był prezesem reaktywowanego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Był miłośnikiem muzyki poważnej, uprawiał czynnie muzykę kameralną. Zmarł podczas koncertu w warszawskim kościele św. Krzyża, pochowany obok żony na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 6-5-27).
Był mężem Marii Kemulowej (1907–1979). Ich syn Andrzej, został doktorem chemii, a córka Gabriela Miłobędzka - muzykiem i reżyserem dźwięku.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1982)Kronika 50-lecia IChF PAN s. 45–46 [dostęp 2024-02-20]. Order Sztandaru Pracy II klasyKto jest kim w Polsce, Interpress 1984. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. Nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal Jędrzeja Śniadeckiego (1965) Odznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej” (1976)
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa II stopnia za osiągnięcia w dziedzinie polarografii (1955) Nagroda Fundacji Jurzykowskiego (1969) Nagroda Państwowa II stopnia (1972) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołowa I stopnia za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1977) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego (1 grudnia 1982)
Upamiętnienie W 1998 ustanowiono Medal im. Wiktora Kemuli, który przyznawany jest przez Polskie Towarzystwo Chemiczne i Komitet Chemii Analitycznej PAN polskim naukowcom za wybitne osiągnięcia w zakresie chemii analitycznej.
Jest patronem Biblioteki Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego.
Przypisy
Bibliografia Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1954, 1964, 1966, 1970
Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Izmaile Kategoria:Nagrodzeni Medalem Jędrzeja Śniadeckiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Polscy wynalazcy Kategoria:Prezesi Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1985