Zatōichi (jap. 座頭市) – fikcyjna postać pojawiająca się w znanej japońskiej serii filmów i seriali telewizyjnych, żyjąca w okresie Edo. Niesłabnąca od wielu lat popularność Zatōichiego porównywana jest w cywilizacji Zachodu do Jamesa Bonda. Zasadniczą różnicą jest to, że we wszystkich filmach i odcinkach serialu w rolę Zatōichiego wcielał się jeden aktor, Shintarō Katsu. Jedynym innym odtwórcą tej postaci jest Takeshi Kitano, który zagrał ją po piętnastoletniej przerwie w kręceniu filmów (zobacz: Zatōichi).
Na pierwszy rzut oka Zatōichi jest nieszkodliwym ślepym masażystą, przemierzającym cały kraj i uprawiającym ukochany hazard, jednakże świetnie włada mieczem, biegły jest zwłaszcza w iaijutsu. Jego miecz ukryty jest w specjalnej lasce do podpierania się, tak zwanej shikomi-zue. Takowa broń była prosta i gorszej jakości, nie mogła równać się z kataną, jednak ta, którą posługuje się Zatōichi, niejednokrotnie może wydawać się lepsza od samurajskiego miecza. Większość filmów i odcinków serialu koncentruje się na obronie przez Zatōichiego mieszkańców wiosek przed walczącymi ze sobą wrogimi klanami oraz ogólną niesprawiedliwością.
Prawdziwym imieniem bohatera jest Ichi. Zatō to tytuł najniższej rangą osoby w Tōdōza, historycznej gildii dla ślepców. Właściwym więc tytułem jest Zatō no Ichi (Niska Rangą Niewidoma Osoba Ichi), lub – w skrócie – Zatōichi. Tradycyjnym zajęciem niewidomych było przekazywanie wiadomości.
Pierwotna seria filmów Pierwotna seria składa się z dwudziestu sześciu filmów, w których rolę Zatōichiego odgrywał Shintarō Katsu. Pierwszy film, czarno-biały, powstał w 1962 roku. Pierwszy kolorowy film z Zatōichim powstał w 1963 roku jako trzeci w całej serii. Dwudziesty piąty film nakręcono w 1973 roku, po czym nastąpiła szesnastoletnia przerwa. W 1989 roku powstał ostatni film z udziałem Katsu, który był także reżyserem filmu.
Pierwotna seria filmów pokazuje także innych fikcyjnych bohaterów tego gatunku filmowego. W Zatōichim i uzbrojonym szermierzu z 1971 roku ślepiec poznaje bohaterów z filmów hongkońskiego studia Shaw Brothers. W Zatōichim i yōjinbō (1970) występuje Toshirō Mifune, wcielając się w rolę bohatera o imieniu Sassa, będącego łudząco podobnym do Sanjūrō z filmów Straż przyboczna i Sanjūrō – samuraj znikąd Kurosawy.
Seria miała także wpływ na nie-japońskie filmy. Film Ślepa furia z Rutgerem Hauerem w roli ślepego szermierza żyjącego we współczesnej Ameryce oparta jest na scenariuszu filmu Zatōichi wyzwany (1967) i innych filmów z serii.
Lista filmów o Zatōichim NrTytułPolskie tytuły podane zostały na podstawie angielskich tytułów oficjalnych, pod którymi filmy wydane zostały w krajach anglojęzycznych na DVD. Nie wszystkie odpowiadają oryginalnemu japońskiemu znaczeniu!RokTytuł japońskiRōmajiReżyser1Opowieść o Zatōichim1962座頭市物語Zatōichi monogatariKenji Misumi2Ciąg dalszy opowieści o Zatōichim1962続・座頭市物語Zoku Zatōichi monogatariKazuo Mori3Nowa opowieść o Zatōichim1963新・座頭市物語Shin Zatōichi monogatariTokuzo Tanaka4Uciekinier1963座頭市兇状旅Zatōichi kyōjō-tabiTokuzo Tanaka5Na drodze1963座頭市喧嘩旅Zatōichi kenka-tabiKimiyoshi Yasuda6Zatōichi i skrzynia ze złotem1964座頭市千両首Zatōichi senryō-kubiKazuo Ikehiro7Błysk miecza Zatōichiego1964座頭市あばれ凧Zatōichi abare takoKazuo Ikehiro8Walcz, Zatōichi, walcz!1964座頭市血笑旅Zatōichi kesshō-tabiKenji Misumi9Przygody Zatōichiego1964座頭市関所破りZatōichi sekisho-yaburiKimiyoshi Yasuda10Rewanż Zatōichiego1965座頭市二段斬りZatōichi nidan-giriAkira Inoue11Zatōichi i przeklęty człowiek1965座頭市逆手斬りZatōichi sakate-giriKazuo Mori12Zatōichi i mistrz szachów1965座頭市地獄旅Zatōichi jigoku-tabiKenji Misumi13Zemsta Zatōichiego1966座頭市の歌が聞えるZatōichi no uta ga kikoeruTokuzo Tanaka14Pielgrzymka Zatōichiego1966座頭市海を渡るZatōichi umi o wataruKazuo Ikehiro15Laska z mieczem Zatōichiego1967座頭市鉄火旅Zatōichi tekka-tabiKimiyoshi Yasuda16Zatōichi wyjęty spod prawa1967座頭市牢破りZatōichi rōyaburiSatsuo Yamamoto17Zatōichi wyzwany1967座頭市血煙り街道Zatōichi chikemuri-kaidōKenji Misumi18Zatōichi i uciekinierzy1968座頭市果し状Zatōichi hatashijōKimiyoshi Yasuda19Zatōichi samarytanin1968座頭市喧嘩太鼓Zatōichi kenka-daikoKenji Misumi20Zatōichi i yōjinbō1970座頭市と用心棒Zatōichi to yōjinbōKihachi Okamoto21Zatōichi i festiwal ognia1970座頭市あばれ火祭りZatōichi abare-himatsuriKenji Misumi22Zatōichi spotyka jednorękiego szermierza1971新座頭市・破れ！唐人剣Shin Zatōichi: Yabure! Tōjin-kenKimiyoshi Yasuda23Zatōichi przy wielkim1972座頭市御用旅Zatōichi goyō-tabiKazuo Mori24Zdesperowany Zatōichi1972新座頭市物語・折れた杖Shin Zatōichi monogatari: Oreta tsueShintarō Katsu25Spisek Zatōichiego1973新座頭市物語・笠間の血祭りShin Zatōichi monogatari: Kasama no chimatsuriKimiyoshi Yasuda26Zatōichi1989座頭市ZatōichiShintarō Katsu
Serial telewizyjny Serial składa się z czterech serii: 26 odcinków (1974) 29 odcinków (1976) 19 odcinków (1978) 26 odcinków (1979)
Producenci i dystrybutorzy Większość filmów wyprodukowana została przez Daiei Motion Picture Company, poczynając od Opowieści o Zatōichim, do 22. filmu (Zatōichi spotyka jednorękiego szermierza) w roku 1971, kiedy to firma zbankrutowała. Od Zatōichiego wyjętego spod prawa (1967) koproducentem filmów była firma Shintarō Katsu – Katsu Productions (także współproducent serialu oraz ostatniego filmu). Następnie prawa do filmów przejęło Tōhō, wydając trzy filmy w latach 1972-1973, w tym ostatni w starym stylu. Shōchiku było dystrybutorem ostatniego filmu z Katsu, a także Zatōichiego z 2003 roku w wersji Takeshiego Kitano.
Uwagi
Kategoria:Fikcyjni masowi mordercy Kategoria:Postacie z filmów akcji