mały|upright|Bitwa pod Belgradem (1456) Wojna religijna, inaczej święta wojna () – wojna w głównej mierze motywowana przyczynami religijnymi.
Religijne tło „wojny religijnej” nie wyklucza równoległego występowania innych – obiektywnych lub tylko propagandowych – przyczyn konfliktu zbrojnego. Pojęcie „wojny sprawiedliwej”, czyli takiej, którą można uważać za usprawiedliwioną na gruncie religijnym i etycznym wprowadził św. Augustyn z Hippony, a rozwinął – na potrzeby politycznych działań Kościoła katolickiego św. Tomasz z Akwinu.
Współcześnie pojęcie „wojna religijna” lub „święta wojna” służy często jako uproszczone określenie konfliktów zbrojnych o złożonym podłożu historycznym i kulturowym, w których istotną rolę odgrywają także różnice na tle religijnym (i szerzej – ideologicznym). W przypadku takich wojen wyznawcy i hierarchowie poszczególnych religii z reguły wyraźnie angażują się po określonej stronie konfliktu, poszukując właśnie w sferze religijnej zasadniczych usprawiedliwień i motywacji dla swoich poglądów i działań (w tym – zbrojnych).
Napięcia społeczne często powodowane były – i są – chęcią wyparcia wyznawców innej religii z określonego terytorium, podporządkowania i nawrócenia ich lub wyniszczenia. Wojny religijne toczone są często z powodu fanatyzmu lub wyrachowania przywódców religijnych, którzy posługują się religią jako narzędziem do manipulacji społeczeństwem, do zdobycia lub utrzymania władzy i osiągania innych celów (politycznych, ekonomicznych, społecznych). Swoje działania i poglądy (niejednokrotnie rasistowskie i nacjonalistyczne) motywują ideą oczyszczenia świata ze zła (gdzie jako „zło” określa się inne religie i ideologie). Wojny religijne występują w różnych okresach historii świata i charakteryzują się m.in. długotrwałością okresu konfliktowego.
Przykładowe wojny religijne: Podboje arabskie, związane z szerzeniem islamu Rekonkwista (718–1492) Reakcja pogańska (1038) Krucjaty, m.in. wyprawy krzyżowe na Bliski Wschód i do Afryki (1096–1272) Wojny husyckie (1419–1436) Konkwista (XV–XVI) Wojna trzydziestoletnia (1618–1648) Wojna hugenocka (1626–1629) II wojna domowa w Sudanie (1983–2005) Terroryzm fanatyków muzułmańskich na przełomie XX i XXI wieku i inne przypadki terroryzmu o podłożu religijnym
Niektórzy historycy (np. Gerhard von Rad) stawiali tezę, że koncepcja wojny religijnej pojawiła się wraz z judaizmem i podbojami starożytnego Izraela. Teza ta jednak została skrytykowana i zestawiona z dowodami np. ze źródeł asyryjskich, egipskich i hetyckich. Wskazywano, że dla ludów starożytnych wojna i religijność były ściśle ze sobą związane
Zobacz też
Dżihad Syjonizm
Przypisy