Joseph Roth, właśc. Moses Joseph Roth (ur. 2 września 1894 w Brodach, zm. 27 maja 1939 w Paryżu) – austriacki pisarz i dziennikarz żydowskiego pochodzeniaPisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 266-267, ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Krzysztof Lipiński).
Życiorys Kształcił się w C. K. Gimnazjum im. Rudolfa w Brodach, w którym w 1913 roku zdał egzamin dojrzałości. Studiował filozofię i germanistykę we Lwowie i Wiedniu. Uczestniczył jako ochotnik w I wojnie światowej. Roth pracował głównie dla wiedeńskich i berlińskich gazet. W latach 20. XX w. był najlepiej opłacanym dziennikarzem w Berlinie. Z początku zafascynowany był komunizmem, szybko zmienił poglądy polityczne, jeżdżąc do Rosji jako dziennikarz. Roth był monarchistą i wielkim zwolennikiem Cesarstwa Habsburgów. Znał język polski, a przyjaźń łączyła go z polskim pisarzem Józefem Wittlinem, z którym studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1924 r. pisał ze Lwowa o pogromie dokonanym na Żydach przez PolakówMariusz Grabowski, Wspominając świętego pijaka Józefa Rotha, polskatimes.pl, 29 grudnia 2011 [dostęp 24 maja 2015]..
W 1922 r. poślubił Friederike Reichler, która wkrótce zapadła na schizofrenię. To doprowadziło Rotha do alkoholizmu i tarapatów finansowych. Żona pisarza leczyła się kilka lat w sanatorium. Zginęła później z rąk nazistów.
W latach 1936–1938 Roth związany był z niemiecką pisarką Irmgard Keun. Odbyli liczne podróże, m.in. do Paryża, Wilna, Warszawy, Wiednia, Salzburga, Brukseli i Amsterdamu.
Zmarł w maju 1939 r. na zapalenie płuc, którego przebieg eskalował w związku z nadużywaniem alkoholuDas tragische Leben eines genialen Trinkers.. Został pochowany w Paryżu (Cimetière parisien de Thiais).
Twórczość Joseph Roth jest autorem trzynastu powieści, ośmiu tomów opowiadań, esejów i artykułów prasowych. W konwencji realizmu psychologicznego (kontynuacja francuskich i rosyjskich prozaików dziewiętnastowiecznych) ironicznie, ale i z melancholią, przedstawiał znane sobie z czasów dzieciństwa środowisko żydowskie wschodniej Galicji na historycznym tle schyłku i upadku monarchii austro-węgierskiej. Krytycy dostrzegają w jego twórczości mitologizację Habsburgów.
Dzieła (wybór):
Przypisy
Bibliografia Mały słownik pisarzy niemieckich, austriackich i szwajcarskich, pod red. J. Chodery, M. Urbanowicza ; [aut. haseł: E. Bielicka i inni], Wiedza Powszechna, Warszawa 1973. Samotny wizjoner. Joseph Roth we wspomnieniach przyjaciół, esejach krytycznych i artykułach prasowych, pod red. E. Jogałły, przekł. z jęz. niem. P. Krzak, Wydawnictwo Austeria, Kraków-Budapeszt 2013, .
Linki zewnętrzne
Joseph Roth – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Józefa Korzeniowskiego w Brodach Kategoria:Austriaccy dziennikarze Kategoria:Austriaccy prozaicy XX wieku Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Eseiści niemieckojęzyczni Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Austro-Węgry) Kategoria:Austriaccy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Brodach Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1939