Prawa fizyki – pojęcia określające pewien niezmiennik występujący w przyrodzie.
Dobrze sprecyzowane, powszechnie przyjęte, podstawowe i ważne teorie w fizyce są nazywane prawami fizyki. Niektóre podstawowe prawa fizyki zostały sformułowane w formie praw zachowania i są nazywane zasadami, a w celu odróżnienia od innych znaczeń słowa „zasada” zasadami fizycznymi. Większość praw fizyki jest wyrażona w języku matematyki i w prosty sposób formułowana jest przy pomocy prawidłowości wyrażonych symbolami matematycznymi ujętymi we wzory.
Ważnym podziałem praw fizyki jest podział na: prawa empiryczne (doświadczalne) – prawa wynikające z analizy doświadczeń, bardzo często mające charakter ekstrapolacji wyników doświadczeń prawa teoretyczne – prawa wynikające z wcześniejszych teorii i matematycznej analizy zagadnienia.
Prawa fizyki, zarówno doświadczalne jak i teoretyczne, oparte są na doświadczeniu, które jest ostatecznym kryterium ich prawdziwości. Każde prawo fizyki może być podważone, jeśli przeprowadzone zostanie doświadczenie, które temu prawu zaprzeczy. W tym sensie prawa fizyki nie mogą być traktowane jako prawdy ostateczne. Ale w większości przypadków nowe prawa nie dyskwalifikują całej wcześniejszej wiedzy – stare prawa stają się zazwyczaj przypadkiem szczególnym, przybliżeniem lub częścią nowych praw.
Chociaż, jak wszystkie naukowe teorie, prawa fizyki są tymczasowe (obowiązują tylko w pewnym zakresie), ich treść może ewoluować w wyniku nowych odkryć, w wyniku zmiany definicji (postrzegania) wielkości, które one opisują.
Bardzo często prawa czysto empiryczne zmieniają się w prawa teoretyczne w wyniku rozwoju teorii. Dobrym przykładem jest prawo powszechnego ciążenia sformułowane przez Isaaca Newtona, które pierwotnie było wynikiem obserwacji, lecz wraz z rozwojem teorii fizycznych i matematycznych stało się szczególnym przypadkiem prawa Gaussa. Doskonałym przykładem prawa czysto teoretycznego jest natomiast szczególna teoria względności – Albert Einstein sformułował ją tylko na podstawie postulatu, że prędkość światła w próżni jest niezmiennicza w każdym układzie odniesienia.
Prawa fizyczne Wybrane prawa fizyczne: prawo Ampère’a prawo Archimedesa prawo Avogadra prawo Babo prawo Beera prawo Bernoulliego prawo Biota-Savarta prawo Boyle’a-Mariotte’a prawo Bragga prawo Bunsena-Grahama prawo Charles’a prawo Coulomba prawo Curie prawo Daltona prawo Dulonga-Petita prawo Faradaya elektrolizy prawo Faradaya indukcji elektromagnetycznej prawo Fouriera prawo Gaussa prawo Gaussa (elektryczność) prawo Gaussa (magnetyzm) prawo Gay-Lussaca (gaz doskonały) prawo grawitacji prawo Grahama prawo Hagena-Poiseuille'a prawo Hooke'a prawo Hubble'a prawo Joule’a gazu doskonałego prawo Joule’a-Lenza prawo Kirchhoffa (chemia fizyczna) prawo Kirchhoffa pierwsze prawo Kirchhoffa drugie prawo Lamberta prawo Lamberta-Beera prawo Lenza prawo Moseleya prawo Malusa prawo Ohma prawo Pascala prawo powszechnego ciążenia prawo promieniowania temperaturowego prawo przesunięć (fizyka jądrowa) prawo Raoulta prawo rozpadu naturalnego prawo Stefana-Boltzmanna prawo stygnięcia prawo Wiena
Zobacz też paradygmat twierdzenie Noether zasada odpowiedniości
Linki zewnętrzne Łukasz Lamża i Tomasz Miller, Konfrontacje: Czy przyrodą rządzą prawa?, Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych – Uniwersytet Jagielloński (CKBI UJ), kanał „Copernicus” na YouTube, 26 maja 2023 [dostęp 2024-10-08]. Laws, natural , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-10].