Nadczynność tarczycy, hipertyreoza (łac. hyperthyreosis lub hyperthyreoidismus) – stan chorobowy będący wynikiem nadmiernej produkcji hormonów tarczycy. Rzadziej nadczynność tarczycy powstaje na skutek leczenia nadmiernymi dawkami hormonów tarczycy, zaburzeń w ich obwodowym metabolizmie lub upośledzonej czynności wiążących je receptorów.

Rodzaje nadczynności tarczycy Choroba Gravesa-Basedowa

Choroba z grupy chorób autoimmunologicznych. Organizm zaczyna produkować immunoglobuliny klasy IgG, które – naśladując fizjologiczne działanie hormonu tyreotropowego przysadki (TSH) – pobudzają tarczycę do produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny i trójjodotyroniny. Obecność wymienionych przeciwciał i nadmiar hormonów tarczycy we krwi powoduje wystąpienie objawów klinicznych. Cechami charakterystycznymi towarzyszącymi chorobie jest obecność wola miąższowego i zmiany oczne tzw. orbitopatia tarczycowa (oftalmopatia). Choroba Gravesa-Basedowa jest najczęstszą postacią nadczynności tarczycy występującą u dzieci.

Wole guzkowe toksyczne (choroba Plummera) Spowodowane są powstaniem w miąższu tarczycy guzka lub guzków, które produkują hormony tarczycy, jednakże są autonomiczne, czyli nie podlegają fizjologicznej kontroli sprzężenia zwrotnego zależnego od TSH. Guzki prawie zawsze są łagodne, jednakże w wyniku długotrwałego przebiegu mogą ulec przemianie złośliwej. Nigdy nie występują zmiany oczne pod postacią oftalmopatii.

Inne rzadkie przyczyny nadczynność w przebiegu wola Hashimoto guzy przysadki mózgowej wydzielające TSH guzy trofoblastu spożywanie nadmiernych ilości jodu (Jod-Basedow) zażywanie nadmiernych dawek hormonów tarczycy (Thyreotoxicosis factitia) tyreotoksykoza ciężarnych – obniżenie stężenia TSH przez hCG, będące jego częściowym agonistą, wiążące się z podwyższeniem poziomu hormonów tarczycowych, występujące w ciąży; zwykle przejściowe – od poziomu ponad kilkunastu procent ciąż w 1. trymestrze, przez kilka procent w drugim, po ok. 1% w trzecim trymestrze; częstsza u Azjatek niż Europejek; jest uznawana za odrębną jednostkę od nadczynności.

Objawy chorobowe

Są różnorakie i mogą przyjmować poniższą postać jako izolowany objaw, bądź grupa objawów: wzmożona pobudliwość nerwowa (nadpobudliwość) zwiększona potliwość nietolerancja gorąca kołatania serca i tachykardia duszność uczucie osłabienia (często uczucie zmęczenia podczas chodzenia po schodach) ogólna niechęć do wysiłków fizycznych i intelektualnych utrata masy ciała paradoksalne w stosunku do spadku masy ciała zwiększenie apetytu drżenie rąk wytrzeszcz oczu ciepła i wilgotna skóra nieregularne miesiączkowanie bezsenność zahamowanie wzrostu powiększenie tarczycy (wole) u dzieci – przyspieszenie wzrostu

Diagnostyka badanie palpacyjne tarczycy zwiększenie poziomu fT3 i fT4 poziom TSH przeciwciała anty-TSHR, anty-TPO i anty-Tg USG tarczycy scyntygrafia tarczycy

Leczenie Ma na celu doprowadzenie, a następnie utrzymania prawidłowych wartości hormonów tarczycy (eutyreozy). W zależności od sytuacji, ale również w przypadku niepowodzenia danej metody, można stosować: tyreostatyki, początkowo stosowane w dużych dawkach, następnie w dawkach podtrzymujących tiamazol, karbimazol, metimazol propylotiouracyl, metylotiouracyl, benzylotiouracyl leczenie jodem radioaktywnym (izotop 131I) leczenie chirurgiczne: częściowe usunięcie tarczycy (subtotalna tyreidektomia) leczenie wspomagające celem opanowania objawów ze strony układu krążenia: beta-blokery najczęściej propranolol

Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Nadczynność tarczycy (tyreotoksykoza) Tyreotoksykoza z wolem rozlanym Tyreotoksykoza z pojedynczym toksycznym guzkiem Tyreotoksykoza z wolem toksycznym wieloguzkowym Tyreotoksykoza spowodowana przez ektopowe guzki tkanki tarczycy Tyreotoksykoza wywołana sztucznie Przełom tarczycowy Inne tyreotoksykozy Tyreotoksykoza, nieokreślona Wytrzeszcz w zaburzeniach czynności tarczycy Zobacz też Niedoczynność tarczycy Zapalenie tarczycy Hashimoto

Przypisy

Kategoria:Choroby psychosomatyczne Kategoria:Choroby tarczycy