W Polsce stosuje się kilka sposobów oznaczania lokomotyw elektrycznych. Utrwalone historycznie są oznaczenia serii PKP, określające przeznaczenie lokomotywy i jej główne cechy konstrukcyjne, stosowane w obecnej formie od 1959. Przewoźnicy prywatni spoza grupy PKP stosują różne zasady oznaczania lokomotyw. Dla lokomotyw elektrycznych produkowanych w Polsce nadaje się również jednolite oznaczenie typu konstrukcyjnego. Ponadto stosowane są oznaczenia UIC oraz możliwe jest określenie układu osi każdej lokomotywy.

Historia Sieć trakcyjna pojawiła się w Polskich Kolejach Państwowych w latach 1936–1937. Początkowo lokomotywy elektryczne nie nosiły oznaczeń różnicujących serie, a jedynie litery EL. i numer inwentarzowy. Po II wojnie światowej oznaczenia zmieniono na literę E z numerem inwentarzowym. Odrębne zakresy numerów dla poszczególnych typów lokomotyw powodowały, że nieoficjalnie wyróżniano serie E100, E110, E150 i E200.

W 1955 wprowadzono odrębne oznaczenia dla poszczególnych serii, które otrzymały literę E i kolejny numer (od E01 do E06), a lokomotywy otrzymywały odrębne numery inwentarzowe od 1 w każdej serii. Oznaczenia te zostały zastąpione w 1959 przez system obowiązujący, ze zmianami, do chwili obecnej.

Seria thumb|Seria na czole lokomotywy EU07-001 Według normy resortowej obowiązującej od 1 lipca 1959 lokomotywy elektryczne oznaczane są w PKP trzema umieszczonymi obok siebie symbolami.

Pierwszy symbol to litera E oznaczająca trakcję elektryczną.

Drugi symbol to litera oznaczająca przeznaczenie lokomotywy: P – pasażerska, T – towarowa, U – uniwersalna, M – manewrowa.

Trzeci symbol to liczba dwucyfrowa za symbolem literowym oznaczająca układ osi, sposób napędu, wartość napięcia zasilania i rodzaj prądu oraz kolejność wprowadzenia do eksploatacji. Pierwotnie obowiązywały następujące oznaczenia: od 01 do 14 – lokomotywy czteroosiowe o układzie osi Bo’Bo’ na prąd stały 3 kV, od 15 do 19 – lokomotywy czteroosiowe o układzie osi Bo’Bo’ na prąd przemienny, od 20 do 34 – lokomotywy sześcioosiowe o układzie osi Co’Co’ na prąd stały 3 kV, od 35 do 39 – lokomotywy sześcioosiowe o układzie osi Co’Co’ na prąd przemienny, od 40 do 49 – lokomotywy o innym układzie osi lub rodzaju prądu i napięcia.

W związku z zaniechaniem uruchomienia w Polsce systemu zasilania prądem przemiennym, w 1963 zasady dotyczące liczb w oznaczeniu serii zostały zaktualizowane: od 01 do 19 – lokomotywy czteroosiowe o układzie osi Bo’Bo’ na prąd stały 3 kV, od 20 do 39 – lokomotywy sześcioosiowe o układzie osi Co’Co’ na prąd stały 3 kV, od 40 do 49 – lokomotywy o innym układzie osi lub rodzaju prądu i napięcia.

Przykładowo oznaczenie EU20 oznacza lokomotywę elektryczną uniwersalną, pierwszą wprowadzoną do eksploatacji o układzie osi Co’Co’ na prąd stały 3 kV, a ET22 – lokomotywę elektryczną towarową, trzecią wprowadzoną do eksploatacji o układzie osi Co’Co’ na prąd stały 3 kV. Kolejne liczby nadawane są w miarę wprowadzania poszczególnych serii do eksploatacji, przy czym kolejność ta dotyczy lokomotyw o danym układzie osi i napięciu zasilania, a nie przeznaczeniu, w związku z czym lokomotywy po przebudowie mogą otrzymać zmienione oznaczenie przeznaczenia, np. z EU05 na EP05.

Pełne oznaczenie stanowi seria ustalona według powyższych zasad oraz oddzielony od niej myślnikiem numer inwentarzowy (np. ET22-303).

Przewoźnicy spoza spółek Grupy PKP stosują różne zasady oznaczania. Zamiast serii można spotkać np. typ konstrukcyjny czy typ fabryczny (np. 3E), a w przypadku lokomotyw importowanych także serię poprzedniego, zagranicznego operatora. Stosowane są także oznaczenia wzorowane lub tylko nawiązujące do oznaczeń PKP (jak ET13 lub ET182).

Typ konstrukcyjny thumb|Typ na czole lokomotywy 111Ed-001 Według normy branżowej obowiązującej od 1963 lokomotywom elektrycznym zaprojektowanym i produkowanym w Polsce nadaje się typ konstrukcyjny składający się z trzech cyfr i litery E.

Pierwsza cyfra oznacza: 1 – lokomotywę pasażerską, 2 – lokomotywę towarową, 3 – lokomotywę uniwersalną, 4 – lokomotywę manewrową bądź przemysłową.

Dwie kolejne cyfry to kolejność opracowania projektu.

Za literą E może ewentualnie znajdować się mała litera oznaczająca kolejną odmianę konstrukcyjną typu podstawowego (bez litery – typ podstawowy, a – pierwsza odmiana, b – druga itd.).

Przykładowo elektrowóz typu 104Eb to czwarty z kolei elektrowóz pasażerski w drugiej odmianie konstrukcyjnej.

Dla lokomotyw wieloczłonowych dopuszczono oznaczanie jednolitym symbolem typu składającym się z liczby i liter WL, ale w praktyce sposób ten nie jest używany.

Typ konstrukcyjny jest stosowany w dokumentacji konstrukcyjnej niezależnie od serii. Można go jednak spotkać również jako zamiennik serii na taborze przewoźników spoza Grupy PKP. Wówczas numer występujący po myślniku może być numerem fabrycznym danego egzemplarza.

Oznaczenia UIC thumb|Oznaczenie UIC na dole boku pudła lokomotywy serii EU44 31 maja 2006 minister transportu wydał rozporządzenie w sprawie rejestru i oznakowania pojazdów kolejowych określające zasady nadawania 12-cyfrowych oznaczeń międzynarodowych. Zgodnie z nim elektrowozy eksploatowane w Polsce powinny być oznaczone według schematu 9a 51 b cde eee-f, gdzie: a – cyfra 1 dla elektrowozów liniowych bądź 7 dla manewrowych, b – cyfra od 1 do 8 określająca rodzaj elektrowozu, c – cyfra od 1 do 4 określająca system napędu, d – cyfra określająca moc, eeee – liczba od 0000 do 9999 określająca numer egzemplarza w danej serii, f – cyfra samokontroli.

Przykładowo elektrowóz ET22-303 nosi oznaczenie 91 51 3 150 303-8.

Układ osi Liczbę osi napędzanych w lokomotywie elektrycznej oznacza się: A – jedna oś napędowa, B – dwie osie napędowe, C – trzy osie napędowe, o – osie z napędem indywidualnym.

W zapisie układu osi osie jednego wózka grupuje się za pomocą apostrofu.

Przykładowo zapis Bo oznacza pojedynczy wózek, w którym dwie osie są napędzane indywidualnie. Zapis Bo’Bo’ oznacza elektrowóz oparty na dwóch dwuosiowych wózkach napędnych z napędem indywidualnym, zaś Bo’Bo’+Bo’Bo’ elektrowóz dwuczłonowy, w którym każdy człon jest oparty na dwóch dwuosiowych wózkach napędnych z napędem indywidualnym.

Zobacz też oznaczenia taboru kolejowego w Polsce oznaczenia taboru tramwajowego w Polsce

Przypisy

Lokomotywy elektryczne