mały|Herb własny Esterházych|295x295px Esterházy ( [], ) – węgierski ród możnowładczy. W XVII w. stali się największymi posiadaczami ziemskimi w Królestwie Węgier. Przedstawiciele tej rodziny byli konsekwentnie lojalni wobec panujących Habsburgów. W 1626 otrzymali tytuł rodowy hrabiów, następnie w 1687 książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego.
Historia mały|250x250px|Zamek Forchtenstein, główna siedziba rodu mały|250x250px|Zamek Esterházy w Eisenstadt Esterházowie wywodzą się ze średniozamożnej szlachty, osiadłej w północno-zachodnich Węgrzech, na nizinnych obszarach Słowacji. Swój początek wzięli od bocznej gałęzi, pochodzącej od Salomonowiczów: Zerházi. Protoplastami rodu byli Mokud, rycerz i posiadacz dóbr na Żytniej Wyspie oraz Pristaldus, sędzia na dworze Béli III. Nazwisko Esterházy pojawia się po raz pierwszy w 1539, kiedy to Benedykt Zerházi objął majątek żony Ilony Bessenyei z Galanty. Ich syn Ferenc (1533–1604) odziedziczył nowe nazwisko, przyjmując herb matki. W 1622 Miklós Esterházy ustanowił ordynację dla swoich rozległych posiadłości ziemskim. W 1626 otrzymał od cesarza Ferdynanda II tytuł hrabiego dla siebie i wszystkich swoich potomków. Zaś jego syn, Pál w 1687 podniósł godność rodu do rangi książąt cesarstwa. Obaj piastowali najwyższą godność Korony Świętego Stefana, zajmując stanowisko palatyna węgierskiego. Dzięki konsekwentnie lojalnej postawie wobec panujących cesarzy, rodzina Esterházych szybko powiększała swój majątek ziemski, który w XVII w. stał się najbardziej dochodowym w całej monarchii Habsburgów. W 1712 Karol VI ustanowił prawo primogenitury dla tytułu książąt Esterházy. W wyniku rozwiązania Cesarstwa Niemieckiego w 1806, ziemie księstwa Esterházych zostały zmediatyzowane. Rodzina przestała mieć wpływ na obsadzanie urzędów w administracji wsi i miast, znajdujących się w ich dobrach, pozostając jednak w posiadaniu wielkiej własności ziemskiej, rozrzuconej w całej monarchii habsburskiej. W 1920 dobra znajdujące się na Węgrzech zostały sparcelowane, ostatecznie znacjonalizowane i powtórnie sparcelowane w 1945. Po II wojnie światowej nieliczne już dobra ziemskie Esterházych, znajdujące się w Czechosłowacji, Jugosławii i Rumunii również zostały upaństwowione bądź uspołecznione. W 1949 ród utracił znaczenie arystokratyczne na Węgrzech, pozostając przy honorowej tutulaturze w republikańskiej Austrii.
Naczelnicy rodu L.p.OkresOsobaPortretUrodzonyZmarłRodzice1.1622–1645Miklós Esterházy155x155px8 kwietnia 1583, Galanta11 września 1645, GroßhöfleinFerenc Esterházy, Zsófia Illésházy2.1645–1652László Esterházy117x117px31 grudnia 1626, Galanta26 sierpnia 1652, Veľké VozokanyMiklós Esterházy, Krisztina Nyáry3.1652–1713Pál Esterházy182x182px8 września 1635, Eisenstadt26 marca 1713, EisenstadtMiklós Esterházy, Krisztina Nyáry4.1713–1721Mihály Esterházy90x90px4 maja 1671, Forchtenstein24 marca 1721, WiedeńPál Esterházy, Orsolya Esterházy5.1721József Esterházy7 maja 1688, Eisenstadt7 czerwca 1721, EisenstadtPál Esterházy, Éva Thököly6.1721–1762Pál Antal Esterházy124x124px22 kwietnia 1711, Eisenstadt18 marca 1762, WiedeńJózsef Esterházy, Mária Octavia Gilleis7.1762–1790Miklós József Esterházy107x107px18 grudnia 1714, Wiedeń28 września 1790, WiedeńJózsef Esterházy, Mária Octavia Gilleis8.1790–1794Pál Antal Esterházy117x117px11 kwietnia 1738, Wiedeń22 stycznia 1794, WiedeńMiklós József Esterházy, Maria Elisabeth Ungnad9.1794–1833Miklós Esterházy105x105px12 grudnia 1765, Wiedeń25 listopada 1833, ComoPál Antal Esterházy, Mária Terézia Erdődy10.1833–1866Pál Antal Esterházy105x105px10 marca 1786, Wiedeń21 maja 1866, RatyzbonaMiklós Esterházy, Maria Józefa von Liechtenstein11.1866–1894Miklós Esterházy122x122px25 czerwca 1817, Ratyzbona28 stycznia 1894, WiedeńPál Antal Esterházy, Mária Terézia Thurn und Taxis12.1894–1898Pál Esterházy140x140px11 marca 1843, Wiedeń28 sierpnia 1898, LockenhausMiklós Esterházy, Sarah Child Villiers13.1898–1920Miklós Esterházy135x135px5 lipca 1869, Wiedeń6 kwietnia 1920, SopronPál Esterházy, Maria Trauttmansdorff-Weinsberg14.1920–1989Pál Mária Esterházy23 marca 1901, Eisenstadt25 maja 1989, ZurychMiklós Esterházy, Margit Cziráky15.od 1989Antal Esterházy1936
Przypisy