thumb|Tableau słuchaczy IV Doskonalącego Kursu Podoficerów Zawodowych DOK VI zorganizowanego w latach 1938–1939 przy 40 pp. Na tableau m.in. fotografia por. Zdzisława Pacak-Kuźmirskiego Zdzisław Józef Pacak-Kuźmirski ps. „Andrzej” (ur. 6 stycznia 1911, zm. 27 stycznia 1981 w Krakowie) – podpułkownik Wojska Polskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
thumb|Skwer płk. Zdzisława Kuźmirskiego-Pacaka w Warszawie
Życiorys W latach 1931–1933 był podchorążym Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorowie. 5 sierpnia 1933 Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem w korpusie oficerów piechoty ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1933 i 492. lokatą, a minister spraw wojskowych wcielił do 40 pułku piechoty „Dzieci Lwowskich” we Lwowie. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 307. lokatą w korpusie oficerów piechoty.
W kampanii wrześniowej 1939 uczestniczył w obronie Warszawy, jako dowódca 8. kompanii 40 pp. Bronił terenu historycznej reduty 56 przy ul. Wolskiej przed oddziałami niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. 9 września do obrony Woli wykorzystał około 100 beczek z terpentyną z Fabryki Przetworów Chemicznych „Dobrolin“ przy ul. Wolskiej 157/159, które zostały rozmieszczone w odległości około 60 m od barykady przegradzającej ul. Wolską w rejonie ulic Redutowej i Gizów. Kilka z nich zapaliło się jeszcze przed atakiem nieprzyjaciela od wybuchu bomb lotniczych wroga. Gdy pierwsze czołgi niemieckie podjeżdżały do barykady wydał rozkaz otwarcia ognia. Pożar wywołany przez eksplodujące beczki z terpentyną ogarnął ok. 100-metrowy odcinek ulicy.
Po kapitulacji załogi stolicy dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenberg. W nocy z 18 na 19 marca 1942 w brawurowy sposób uciekł z obozu z czterema towarzyszami: por. Jerzym Kleczkowskim, por. Edwardem Madejem, por. Kazimierzem Nowosławskim i ppor. Zygmuntem Siekierskim. Jeńców wyprowadził wówczas z obozu kpt. Pacak-Kuźmirski wraz z pełniącym rolę „konwojenta” ppor. Siekierskim, który został w tym celu przebrany w mundur wartownika oraz uzbrojony w drewnianą imitację karabinu typu MauserJerzy Śląski: Polska walcząca. Warszawa: PAX, 1990, s. 517. ..
Zastępca dowódcy i szefa operacyjnego Komendy Głównej AK „Osa-Kosa” (Organizacja Specjalnych Akcji Bojowych) w stopniu porucznika piechoty. W latach 1943–1944 dowódca Partyzanckiej Dywizji Karpackiej obszaru lwowskiego AK. W latach 1948–1956 więziony przez komunistów we Wronkach i Rawiczu.
Był autorem książki Reduta 56 wydanej w serii Żółtego Tygrysa.
Zmarł 27 stycznia 1981 w Krakowie. Został pochowany na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera 7 wojsk.-1-15). mały|Grób Zdzisława Pacaka-Kuźmirskiego na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie
Upamiętnienie W kwietniu 2005 nazwę płk. Zdzisława Kuźmirskiego-Pacaka nadano skwerowi znajdującemu się w rejonie ulic Wolskiej i Kasprzaka na warszawskiej Woli.
Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari – 13 kwietnia 1967 zatwierdzony przez ministra obrony narodowej PRL dla uczestników ucieczek z Oflagu II C.) Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari – 29 września 1939 przez dowódcę Armii „Warszawa” gen. dyw. Juliusza Rómmla Krzyż Walecznych
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia w Rawiczu (Polska Ludowa) Kategoria:Więźniowie więzienia we Wronkach (Polska Ludowa) Kategoria:Zmarli w 1981 Kategoria:Pochowani na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie Kategoria:Oficerowie 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich