Albert, właśc. niem.: Franz August Carl Albert Emmanuel von Sachsen-Coburg und Gotha (ur. 26 sierpnia 1819 w Coburgu, zm. 14 grudnia 1861 w Windsorze, Berkshire, Wielka Brytania) – drugi syn Ernesta I, księcia Saksonii-Coburg-Gotha i jego pierwszej żony – Ludwiki z Saksonii-Gotha-Altenburg. Książę małżonek Wielkiej Brytanii, jako mąż swojej kuzynki, królowej brytyjskiej, Wiktorii. Miał jednego brata Ernesta.

Małżeństwo i rodzina Albert poznał Wiktorię (1819–1901) – wówczas jeszcze księżniczkę, w roku 1835. Nie wzbudził on jej zainteresowania ze względu na swój wygląd – był kluskowatym, niezgrabnym, wręcz sennym szesnastolatkiem. Dopiero cztery lata później ponownie pojawił się przed obliczem Wiktorii, tym razem jako opalony mężczyzna o szerokich ramionach. 10 lutego 1840 ożenił się z Wiktorią – wówczas już królową. Małżeństwo, mimo że zaplanowane, było szczęśliwe – Albert kochał Wiktorię, ona zaś nie widziała poza nim świata. Para doczekała się dziewięciorga dzieci: thumb|center|340px|Królowa Wiktoria i książę Albert z rodziną w 1846 roku, obraz namalowany przez Franza Xavera Winterhaltera Wiktoria (1840–1901), cesarzowa Niemiec przez 99 dni; Edward (1841–1910), król Wielkiej Brytanii w latach 1901–1910; Alicja (1843–1878), wielka księżna Hesji, matka cesarzowej Aleksandry Fiodorowny; Alfred (1844–1900), książę Edynburga, ojciec Marii – królowej Rumunii, i Wiktorii Melity – wielkiej księżnej Hesji, wielkiej księżnej Rosji; Helena (1846–1923); Ludwika (1848–1939); Artur (1850–1942), książę Connaught i Strathearn; Leopold (1853–1883), książę Albany; Beatrycze (1857–1944).

Albert był surowym i wymagającym ojcem, dlatego też nieodpowiedni styl życia (liczne romanse i alkoholizm) jego najstarszego syna „Bertiego” przyprawiały go o ostre bóle głowy, a w efekcie – osłabiały jego zdrowie i obniżały odporność.

Królowa Wiktoria i książę Albert mieli czterdzieścioro dwoje wnucząt. Najsłynniejsi to król Wielkiej Brytanii Jerzy V, ostatni niemiecki cesarz i król Prus Wilhelm II Hohenzollern oraz Karol Edward, książę Saksonii-Coburg-Gotha.

Ich potomkowie zasiadali na tronach Grecji, Jugosławii, Rosji, Rumunii i Niemiec, a obecnie panują w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Norwegii, Belgii, Danii i Hiszpanii.

Polityka thumb|upright|Książę Albert (F.X. Winterhalter, 1846) Alberta początkowo traktowano z dystansem i nieufnością, ze względu na jego pochodzenie (był Niemcem). Dopiero jego aktywne zaangażowanie w politykę podczas nieobecności królowej przysporzyło mu popularności. Wytrwale zajmował się trudnymi sprawami państwowymi. Był przeciwny agresywnej polityce zagranicznej Wielkiej Brytanii, dlatego też starał się załagodzić stosunki, szczególnie z Niemcami (na własnej skórze odczuł niechęć Brytyjczyków). Już kilka lat później nikt nie wyobrażał sobie panowania Wiktorii bez Alberta. Najznamienitsi politycy i profesorowie zasięgali u niego rady.

Choroba i śmierć Ostatnie lata życia Alberta to ciąg wiecznych zmartwień i trosk – książę miał delikatne zdrowie. W listopadzie 1861 zachorował (jak początkowo uznali lekarze) na grypę, ale okazało się, że był to atak duru brzusznego. Pojawiły się komplikacje i Albert zmarł 14 grudnia. Jego żona Wiktoria pozostała w żałobie po mężu przez 40 lat, aż do śmierci. Rządziła Wielką Brytanią tak, jak chciał tego jej zmarły mąż.

Tytuły i odznaczenia Tytuły 26 sierpnia 1819 – 12 listopada 1826: Jego Książęca Wysokość Albert z Saksonii-Coburg-Saalfeld, książę Saksonii 12 listopada 1826 – 6 lutego 1840: Jego Książęca Wysokość Albert z Saksonii-Coburg-Gotha, książę Saksonii 6 lutego 1840 – 25 czerwca 1857: Jego Królewska Wysokość Albert z Saksonii-Coburg-Gotha, książę Saksonii 25 czerwca 1857 – 14 grudnia 1861: Jego Królewska Wysokość Książę Małżonek

Odznaczenia thumb|upright KG: Order PodwiązkiRobert P. Dod: The Peerage, Baronetage, and Knightage of Great Britain and Ireland. 1840, s. 75. KT: Order Ostu KP: Order św. Patryka GCB: Order Łaźni CSI: Order Gwiazdy Indii (1861) GCMG: Order św. Michała i św. Jerzego Order Gwelfów (Hanower)Albert, Prince Consort. Biography, thefamouspeople.com. Order Leopolda (1839, Belgia) Order Annuncjaty (1842, Sardynia)Nadany w przez Karola Alberta króla Sardynii. Order Złotego Runa (Hiszpania, 1841) Order Słonia (1843, Dania)Jørgen Pedersen: Riddere af Elefantordenen 1559-2009. Kopenhaga: 2009, s. 470. Order św. Stefana (1843, Austro-Węgry) Order Serafinów (1852, Szwecja) BDO: Wstęga Dwóch Orderów (1857, Portugalia) Order św. Jakuba od Miecza Order św. Benedykta z Avis BTO: Wstęga Trzech Orderów (1858, Portugalia) Order św. Jakuba od Miecza Order św. Benedykta z Avis Order Chrystusa

Zobacz też Albert Memorial

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Koburgowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Coburgu Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwelfów Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Indii Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Ostu Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Michała i św. Jerzego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Patryka Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Dwóch Orderów Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Pochowani we Frogmore Mausoleum Kategoria:Wettynowie Kategoria:Urodzeni w 1819 Kategoria:Zmarli w 1861