thumb|Promocja absolwentów szkół lotniczych przez marsz. Mariana Spychalskiego w czasie odsłonięcia zrekonstruowanego monumentu 9 września 1967 Pomnik Lotnika – monument upamiętniający polskich lotników znajdujący się na rondzie u zbiegu ulic Żwirki i Wigury, Wawelskiej i Raszyńskiej w Warszawie, w dzielnicy Ochota.
Monument jest rekonstrukcją zniszczonego w 1944 pomnika z placu Unii Lubelskiej. Przedstawia stojącą postać lotnika podtrzymującego śmigło.
Historia Pierwszy pomnik (1932–1944) Rzeźbę zaprojektował w 1923 Edward Wittig (artyście pozował major Leonard Zbigniew Lepszy)Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa 1990, s. 47.. Model pomnika był prezentowany w 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Odsłonięcia dokonano 11 listopada 1932 na placu Unii Lubelskiej (na skraju Pola Mokotowskiego, gdzie wówczas znajdowało się warszawskie lotnisko). Monument był zwrócony frontem w kierunku wylotu alei Szucha. Autorem granitowego cokołu był Antoni Jawornicki. Odlew figury lotnika wykonano w warszawskich Zakładach Metalurgicznych L. Kranca i T. Łempickiego.
Budowa pomnika została sfinansowana ze składek społecznych oraz wpływów z imprez lotniczych. Pomnik był jednym z pierwszych w Europie monumentów poświęconych lotnictwu.
W 1942 na cokole pojawiły się kotwice Polski Walczącej wykonane przez Jana Guta i Jana Bytnara „Rudego” za pomocą specjalnie skonstruowanego przez „Rudego” tzw. wiecznego pióra. Po wojnie dwa kamienne bloki z cokołu, w tym ten ze śladem kotwicy, zostały przeniesione pod budynek Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, a w 1981 pod Muzeum Woli.
W 1944 pomnik został zniszczony przez Niemców podczas planowego wyburzania miasta po upadku powstania warszawskiego. Fragmenty rzeźby odnaleziono po wojnie na terenie wolskich zakładów Lilpop, Rau i Loewenstein
Szczątki oryginalnego cokołu pomnika Lotnika zostały porzucone w parku im. 13 września 1944 (od 2005 park im. płk. Jana Szypowskiego „Leśnika”) na Grochowie. Fragment cokołu został również wykorzystany do budowy pomnika Pamięci Pilotów RAF na WoliIrena Grzesiuk-Olszewska: Warszawska rzeźba pomnikowa, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2003, s. 88. oraz pomnika Grenadierów przy ulicy Grenadierów.
Rekonstrukcja i odsłonięcie (1967) Po zakończeniu wojny z inicjatywą rekonstrukcji pomnika występowały m.in. tygodnik „Stolica” i czasopisma lotnicze. Formalny wniosek w tej sprawie złożyli radni Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Ochota, jednocześnie proponując nową lokalizację. Wniosek ochockich radnych został pozytywnie przyjęty przez władze miasta i ministra obrony narodowej Mariana Spychalskiego. Na Politechnice Warszawskiej odnaleziono również model pomnika.
Zniszczony monument został wiernie zrekonstruowany przez Alfreda Jesiona na podstawie zachowanych materiałów Wittiga. Brązowy, 6-metrowy odlew o wadze 5 ton wykonały Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych. Na frontowej ścianie 9-metrowego cokołu z jasnoszarego granitu śląskiego umieszczono wyrzeźbioną szachownicę lotniczą. Rzeźba lotnika została zwrócona w kierunku ul. Żwirki i Wigury. Postument i otoczenie pomnika zaprojektował Zygmunt Stępiński.
Odsłonięcia zrekonstruowanego monumentu dokonano 9 września 1967, na zakończenie obchodów Dni Lotnictwa, u wylotu reprezentacyjnej ulicy prowadzącej od portu lotniczego Warszawa-Okęcie, upamiętniających sławnych polskich lotników. Tego dnia pod pomnikiem odbyła się również uroczysta promocja absolwentów szkół lotniczych (Oficerskiej Szkoły Radiotechnicznej i Technicznej Oficerskiej Szkoły Wojsk Lotniczych), a następnie parada powietrzna i defilada wojskowaWiesław Głębocki: Warszawskie pomniki, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa 1990, s. 49..
Zobacz też Pomnik Lotników Polskich Polish War Memorial
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Pomnik Lotnika w portalu sztuka.net
Lotnika w Warszawie Kategoria:Filtry (Warszawa) Kategoria:Wojsko w Warszawie Warszawa Warszawa Warszawa Warszawa Warszawa Warszawa Kategoria:Architektura art deco w Warszawie