thumb|250px|Komnaty Reprezentacyjne Zamku Wawelskiego

Komnaty Królewskie na Wawelu – ekspozycja muzealna Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki, powstała z połączenia 3 sal parteru, tworzących mieszkanie wielkorządcy wawelskiego z komnatami 2 piętra zamku wawelskiego, które od czasów królewskich przeznaczone były do celów reprezentacyjnych.

Pierwsza ekspozycja muzealna została stworzona w latach 30. XX wieku po odzyskaniu zamku z rąk austriackich w 1905 i koniecznych zabiegach konserwatorskich. Dzisiejszy wygląd wnętrz jest bliski pierwotnemu, dzięki udanej rekonstrukcji przeprowadzonej w okresie międzywojennym pod kierunkiem Adolfa Szyszko-Bohusza. Odrzucił on pomysł odtworzenia historycznej dekoracji w oparciu o przekazy archiwalne, które stanowiły jedyne źródło dla zdewastowanych wnętrz, w których zachowała się zaledwie znikoma ilość oryginalnych reliktów wyposażenia. Uznał on, że warto stworzyć wnętrza nowe, które jednocześnie oddawać będą historyczny i stylowy charakter zamku oraz podkreślą jego splendor i rangę w Polsce. Założono stworzenie przestrzeni oficjalnych, a cały Wawel odtąd służyć miał jako reprezentacyjny gmach nowo odzyskanej Rzeczpospolitej. Przyjęta przez niego metoda była bardziej odbudową, niż konserwacją. W tym okresie zrekonstruowano stropy i część malowanych fryzów. Obecny układ zwiedzania wnętrz to koncepcja z 1995.

Mieszkanie wielkorządcy Składa się ono z 3 komnat, w których prezentowane są meble niemieckie i niemieckie malarstwo dla podkreślenia faktu, iż najznakomitsi wielkorządcy z czasów króla Zygmunta I Starego – Jan Boner i Seweryn Boner – pochodzili właśnie z Niemiec. W jednej z sal podziwiać można masywne skrzynie kasowe do przechowywania i przewożenia pieniędzy.

Funkcje sal reprezentacyjnych II piętra thumb|250px|Sala Poselska II piętro Zamku Królewskiego na Wawelu to kondygnacja reprezentacyjna – piano nobile. Była miejscem uroczystych wydarzeń państwowych i dworskich. W tym miejscu odbywały się audiencje oficjalnych gości, przyjęcia i bale. W Sali Turniejowej zbierała się Rada królewska. thumb|250px|Sala Senatorska thumb|250px|Sień przed Salą Senatorską

W komnatach wawelskich obradowali również przedstawiciele parlamentarni Rzeczypospolitej w okresie kształtowania się ustroju państwowego. Sala Poselska była miejscem obrad posłów, a Sala Senatorska – miejscem obrad senatorów. Wymienione uroczyste funkcje wymagały odpowiedniej oprawy, dlatego Sale II piętra są wyższe od pozostałych. Zdobiły je bogate kasetonowe stropy – złocone i polichromowane. Malowane krańce i fryzy podstropowe były tu szczególnie szerokie i bogate. Kasetonowy strop Sali poselskiej, często jest nazywana salą Pod Głowami, udekorowany był rzeźbami 194 głów, przedstawiających osoby różnych stanów, np. królów, żołnierzy, dworzan. Obecnie w stropie zamontowanych jest 30 zachowanych oryginalnych głów.

Style architektoniczne Komnaty urządzone są w stylu włoskiego renesansu. Salę Poselską zdobi unikatowy strop zdobiony głowami wawelskimi. Fryzy, stanowiące dekorację komnat, malował Hans Dürer – brat słynnego niemieckiego malarza Albrechta Dürera oraz mistrz Andrzej z Wrocławia. Prawdziwą perłą wyposażenia sal zamkowych są jednak ocalałe z licznych burz dziejowych słynne arrasy, zamawiane przez króla Zygmunta Augusta. Meble, które można oglądać w salach renesansowych, pochodzą z warsztatów włoskich.

Skrzydło północne zamku królewskiego uległo pożarowi w 1595 i w następnych latach zostało odnowione przez Jana Trevano na zlecenie króla Zygmunta III Wazy. Przebudowa zupełnie zmieniła wnętrza, które utrzymano w monumentalnym i poważnym stylu baroku ówczesnego, zwanego niekiedy stylem Wazów.

Oryginalne plafony zdobiące stropy zamkowe nie przetrwały do naszych czasów i odtworzone zostały jedynie ich ramy. Zdobiące je obrazy w latach 1929–1937 malowali różni artyści, między innymi Feliks Szczęsny Kowarski i Leonard Pękalski.

Zachowała się znaczna część autentycznej kamieniarki z przełomu XVI i XVII wieku wykonanej w brązowym marmurze oraz stiukowe dekoracje sklepień w kaplicy i gabinecie króla.

Wyposażenie sal reprezentacyjnych Do powyższych elementów nawiązał Adolf Szyszko-Bohusz kierujący pracami renowacyjnymi w okresie międzywojennym. Ściany pokryto kurdybanem z początku XVIII pochodzącymi z Pałacu na wodzie w Moritzburgu w Saksonii, zakupione w okresie międzywojennym od wiedeńskiego antykwariusza Szymona Szwartza.

Prace przy wawelskich kurdybanach trwały ponad dwadzieścia lat. W Sali Senatorskiej Wacław Szymborski zorganizował pracownię, składającą się z kilkunastu osób. Szyszko-Bohusz odpowiadał za koncepcję całości oraz sposób ich ekspozycji na ścianach, natomiast Szymborski konserwował kurdybany z Moritzburga, tworzył ich rekonstrukcje oraz nadzorował prace swojego zespołu. Nowe uzupełnienia brytów tworzył według starych receptur i w oparciu o analizę oryginałów.

W każdej sali znajdował się piec z dekoracyjnymi kaflami pokrytymi brązową polewą. Niestety nie zachowała się większość wspaniałej dekoracji w salach II piętra. Stropy nie są oryginalne, z pieców odnaleziono jedynie pojedyncze kafle. Natomiast pierwotne fryzy znajdują się tylko w trzech salach południowej części skrzydła wschodniego.

Wyposażenie sal stanowią meble gdańskie z XVII wieku i holenderskie. Na ścianach zawieszono gobeliny m.in. według projektów Piotra Pawła Rubensa oraz portrety polskich władców. Na szczególną uwagę zasługuje portret królewicza Władysława IV Wazy pędzla Rubensa z 1624, stanowiący depozyt Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.

Ramowe stropy o konstrukcji zupełnie odmiennej od renesansowych zrekonstruowano na podstawie zamku w Podhorcach koło Lwowa. W ich pola wprawiono obrazy wykonane specjalnie w tym celu przez najwybitniejszych ówczesnych malarzy polskich. Wprowadzenie dzieł najnowszej sztuki do historycznych wnętrz było odważnym eksperymentem konserwatorskim, który zakończył się pozytywnym wynikiem.

Zobacz też Arrasy Głowy wawelskie Prywatne Apartamenty Królewskie na Wawelu Zbrojownia na Wawelu

Przypisy

Bibliografia Kazimierz Kuczman Wawel wyd. Kraków 1999r Zbiory Zamku Królewskiego na Wawelu wyd. Kraków 1990 Anna Beba, Album Multimedialny, Impresja Wydawnictwa Elektroniczne, Przeźmierowo 1998.

Linki zewnętrzne

Zamek Królewski na Wawelu – oficjalna strona

Kategoria:Zamek Królewski na Wawelu