thumb|Akcja założycielska z podpisem współzałożyciela, Damiána Mateu, Barcelona, 14 czerwca 1904 mały|przedwojenna fabryka Hispano-Suiza

Hispano-Suiza – były hiszpański producent sprzętu lotniczego, broni i samochodów luksusowych, z siedzibą w Bezons, działający w latach 1904–2016. Należał do francuskiego koncernu lotniczego Safran.

Historia Początki Historia przedsiębiorstwa sięga roku 1898, kiedy to hiszpański kapitan artylerii Emilio de la Cuadra rozpoczął w Barcelonie produkcję samochodów elektrycznych pod nazwą La Cuadra. W 1903 przedsiębiorstwo upadło, jednak pomysłodawca nie zarzucił swojej działalności koncentrując się odtąd na wytwarzaniu silników spalinowych. W 1904 firma została reaktywowana pod zmienioną nazwą La Hispano–Suiza Fábrica de Automóviles z inicjatywy Damiána Mateu i szwajcarskiego inżyniera Marca Birkigta. Rok później zakłady w Barcelonie opuścił pierwszy samochód, koncentrując się odtąd na konstruowaniu luksusowych samochodów konkurujących m.in. z brytyjskim Rolls-Royce'm.

W 1911 utworzono nową fabrykę na przedmieściach Paryża w Levallois-Perret, a w 1914 do dużych zakładów w Bois–Colombes. W międzyczasie Hispano-Suiza skonstruowało i opracowało samochód na specjalne zamówienie ówczesnego hiszpańskiego monarchy, Alfonsa XIII Burbona, który nazwano na jego cześć Hispano-Suiza Alfonso XIII. W 1919 roku rozpoczęła się produkcja najpopularniejszego i najdłużej wytwarzanego pojazdu marki Hispano-Suiza w postaci wytwarzanego przez kolejne 14 lat modelu Hispano-Suiza H6. Wraz z początkiem I wojny światowej firma rozpoczęła produkcję silników lotniczych. W 1938 roku zakłady produkcyjne pod Paryżem opuścił ostatni w historii samochód Hispano-Suizy, model J12. Na początku II wojny światowej firma wstrzymała produkcję silników samochodowych i samochodów, lecz rozpoczęła produkcję silników lotniczych. Po zakończeniu wojny firma nie powróciła już nigdy do produkcji samochodów osobowych.

Okres powojenny W okresie powojennym, z połową lat 40. XX wieku Hispano-Suiza stało się firmą branży lotniczej, wytwarzając samoloty, a przede wszystkm - silniki lotnicze. Znana był także z produkcji armat przeciwlotniczych małego kalibru (jej najbardziej znaną konstrukcją było działko HS.404). W 1968 roku Hispano-Suiza zostało przejęte przez francuskiego producenta silników lotniczych nazywającego się wówczas SNECMA, z kolei w 1999 przeniesiono produkcję turbin poza Hiszpanię do fabryki w podparyskim Bezons we Francji. W 2005 przedsiębiorstwo weszło w skład nowej grupy powstałej po fuzji SNECMA z Sagemem o nazwie Safran Group.. Po 2005 roku, Hispano-Suiza wywodzące się z pnia oryginalnej hiszpańskiej firmy powstałej w 1904 roku istniało jeszcze przez kolejne 11 lat. W maju 2016 roku francuski właściciel podjął przełomową decyzję o zakończeniu stosowania nazwy Hispano-Suiza, zastępując ten oddział nowym o nazwie Safran Transmission Systems.

Modele samochodów mały|Hispano-Suiza Alfonso XIII (1911) mały|Hispano-Suiza H6 B; Model Torpedo (1923) mały|Hispano-Suiza J12 (1935) mały|Hispano-Suiza H6B Dubonnet Xenia (1938) Historyczne HP (1904–1909) Alfonso XIII (1911–1914) T21 (1913–1914) T22 (1913–1914) T23 (1913–1914) T26 (1913–1915) T30 (1915–1924) L6 (1924) T48 (1928) H6 (1919–1933) T64 (1929–1933) T60 (1932–1933) T49 (1924–1936) T56 (1928–1936) T64 (1929–1936) K6 (1934–1937) J12 (1931–1938) H6B Dubonnet Xenia (1938)

Studyjne Hispano-Suiza HS21 (2000) Hispano-Suiza K8 (2001) Hispano-Suiza HS21 GTS (2002)

Lotnictwo mały|silnik Hispano-Suiza Samoloty Hispano Barrón (1919) Hispano-Suiza E-30 (1930) Hispano-Suiza E-34 (1935) Hispano HS-42 (1942) Hispano HA-100 (1954) Hispano HA-1112 (1954) Hispano HA-200 (1955)

Silniki lotnicze

Reaktywacje mały|Hispano-Suiza K8 (2001) mały|Hispano-Suiza HS21 GTS (2002) mały|Hispano-Suiza V10 (2010) mały|Hispano-Suiza Carmen (2019)

Mazel Inginieros Początek XXI wieku przyniósł pojawienie się pierwszych od 60 lat prób wznowienia produkcji samochodów marki Hispano-Suiza, po raz ostatni użytej w 1938 roku przy zakończeniu produkcji modelu Hispano-Suiza J12. W roku 2000 hiszpańskie przedsiębiorstwo inżynieryjne Mazel Ingenieros wykorzystało prawa do stosowania nazwy w celu opracowania w kolejnych latach linii trzech prototypów mających zwiastować pierwsze nowożytne samochody Hispano-Suiza. Na Geneva Motor Show w marcu przedstawiono studium luksusowego coupe o nazwie Hispano-Suiza HS21.

Rok później na tej samej szwajcarskiej wystawie przedstawiono prototyp dużej, niemal 5-metrowej luksusowej limuzyny Hispano-Suiza K8. Ostatnim z trzech prototypów była zapowiedź wyczynowego supersamochodu Hispano Suiza HS21 GTS, który przedstawiony został podczas Geneva Motor Show w marcu 2002 roku. Żaden z pojazdów nie trafił do seryjnej produkcji.

Hispano-Suiza Automobilmanufaktur

W 2010 roku marka samochodowa Hispano-Suiza powróciła do użytku z inicjatywy austriackiego projektanta Erwina Leo Himmela, który po latach pracy dla m.in. Volkswagen Group i Subaru zdecydował się opracować własną wizję nowożytnego samochodu Hispano-Suiza w ramach wówczas istniejącej firmy o nazwie Delmar 04. Podczas Geneva Motor Show w marcu 2010 roku przedstawiono prototyp średniej wielkości samochodu sportowego wyposażonego w silnik V10 Lamborghini. Po prezentacji prototypu koordyujące prace na pojazdem przedsiębiorstwo z siedzibą w Szwajcarii zmieniło nazwę na Hispano-Suiza Automobilmanufaktur, które pracowało nad wdrożeniem prototypu z 2010 roku do produkcji, co nie doszło do skutku przez kolejne lata. Doszło za to do konfliktu ze spadkobiercami założycieli dawnego hiszpańskiego Hispano-Suiza, którzy stwierdzili, że Erwin Leo Himmel bezprawnie korzysta z nazwy.

Zmianie uległo to w 2019 roku, gdy szwajcarskie Hispano-Suiza z powodzeniem przedstawiło produkcyjny model wyczynowego hipersamochodu Hispano-Suiza Maguari HS1 GTC. Przedsiębiorstwo planowało wyprodukować łącznie ok. 300 sztuk samochodów zbudowanych na indywidualne zamówienie, z ceną 2,2 miliona euro za każdy egzemplarz, jednak plany zniwelowało bankructwo w 2022 roku.

Hispano-Suiza Cars

Równolegle z przywróceniem do użytku nazwy Hispano-Suiza w 2019 roku przez szwajcarskie przedsiębiorstwo dla pierwszego od 1938 roku seryjnego samochodu, tego samego dokonała zupełnie inna, niepowiązana grupa inwestorów z dawnego kraju pochodzenia firmy - Hiszpanii. Przez ostatnią dekadę procesowali się oni z Erwinem Leo Himmelem, zarzucając mu bezprawne stosowanie nazwy Hispano-Suiza, jednakże hiszpański sąd oddalił wszystkie oskarżenia. Hispano-Suiza Cars założył prawnuk założyciela historycznego przedsiębiorstwa, Miguel Suqué Mate, za swój produkt obierając sportowy samochód elektryczny utrzymany w estetyce retro-futurystycznej o nazwie Hispano-Suiza Carmen, który wprost swoim wyglądem nawiązuje do ostatniego w dotychczasowej historii pojazdu dawnego Hispano Suiza - zbudowanego w jednej sztuce w 1938 roku Hispano-Suiza H6C Dubonnet Xenia. Planowane jest zbudowanie limitowanej serii 19 egzemplarzy.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Hiszpańscy producenci samochodów Kategoria:Producenci silników Kategoria:Przedsiębiorstwa w Barcelonie Kategoria:Zlikwidowane marki samochodów

Kategoria:Dawne wytwórnie lotnicze Kategoria:Przedsiębiorstwa zbrojeniowe