Sven Magnus Øen Carlsen (wym. norw. [svɛn ˈmɑ̀ŋnʉs øːn ˈkɑːɭsn̩], ur. 30 listopada 1990 w Tønsbergu) – norweski szachista, arcymistrz od 2004 roku. Mistrz świata w szachach klasycznych w latach 2013–2023, sześciokrotny mistrz świata w szachach szybkich i dziewięciokrotny mistrz świata w szachach błyskawicznych. Posiadacz rekordu najdłuższej serii bez porażki w szachach klasycznych na najwyższym poziomie – 125 partii. Uznany przez Międzynarodową Federację Szachową za najlepszego gracza w historii szachów.

Kariera szachowa Pierwsze szachowe turnieje rozegrał w roku 2001, szybko ściągając na siebie uwagę szachowych ekspertów. Dwa lata później posiadał już tytuł mistrza międzynarodowego, a w roku 2004 otrzymał tytuł arcymistrza, stając się drugim najmłodszym w historii zawodnikiem (po Siergieju Kariakinie), któremu nadano ten tytuł.

Sukcesy i ważniejsze występy w kolejnych latach: 2002 – II m. w mistrzostwach świata juniorów do 12 lat w Heraklionie, 2003 – III m. w mistrzostwach Europy juniorów do lat 14 w Budvie, 2004 – zwycięstwo w turnieju Corus C w Wijk aan Zee, srebrny medal w mistrzostwach Norwegii w Oslo, występ na mistrzostwach świata w Trypolisie (porażka w I rundzie z Lewonem Aronianem), trzykrotne wypełnienie norm arcymistrzowskich (pierwsza w Wijk aan Zee, kolejne w Moskwie i Dubaju), uzyskanie liczby Morphy’ego 5 wskutek partii z Wiktorem Korcznojem, 2005 – I m. w mistrzostwach Norwegii w Molde, zwycięstwo w otwartym turnieju w Gausdal, X m. w Pucharze Świata w Chanty-Mansyjsku i sukces w postaci awansu do meczów pretendentów, 2006 – w styczniu po raz pierwszy przekroczył granicę 2600 punktów rankingowych, I-II m. w turnieju Corus B w Wijk aan Zee, I m. w silnie obsadzonym turnieju szachów szybkich w Reykjavíku (m.in. zwycięstwo 2-0 w półfinale z Viswanathanem Anandem), II m. w turnieju Midnight Sun w Tromsø, zdobycie tytułu mistrza Norwegii po pokonaniu w barażu Simena Agdesteina (3-1), zwycięstwo (wraz z Liviu-Dieterem Nisipeanu oraz Władimirem Małachowem) w turnieju Bosna w Sarajewie, 2007 – w lipcu po raz pierwszy przekroczył granicę 2700 punktów rankingowych, II-III m. (wraz z Aleksandrem Moroziewiczem) w turnieju elity w Morelii i Linares, I m. w turnieju Classics 2007 w Gausdal, występ w rozegranych w Eliście meczach pretendentów (porażka w I rundzie z Lewonem Aronianem), I m. w Biel Chess Festival (po pokonaniu w dogrywce Aleksandra Oniszczuka), 2008 – I-II m. (wspólnie z Lewonem Aronianem) w turnieju Corus A w Wijk aan Zee, II m. (za Viswanathanem Anandem) w Linares, dz. I m. (wspólnie z Wugarem Gaszimowem i Wang Yue) w I turnieju FIDE Grand Prix 2008/2009 w Baku, I m. w Foros (turniej Aerosvit-2008), II-III m. (za Weselinem Topałowem, wspólnie z Lewonem Aronianem) w turnieju Final Chess Masters w Bilbao, 2009 – I m. w León (po zwycięstwie w finale nad Wasilijem Iwanczukiem), I m. w Nankinie (turniej elity Nanjing Pearl Spring Chess Tournament, z wynikiem 8/10 pkt i uzyskanym rankingiem 3002 pkt), 1 listopada został piątym w historii szachistą, który przekroczył granicę 2800 punktów rankingowych, I m. w mistrzostwach świata w szachach błyskawicznych, I m. w turnieju London Chess Classic w Londynie, 2010 – najmłodszy w historii lider światowej listy rankingowej (na liście 1 stycznia 2010, w wieku 19 lat), I m. w turnieju Corus A w Wijk aan Zee, I m. w turnieju Kings’ Tournament w Baznie, prestiżowe zwycięstwo nad mistrzem świata Viswanathanem Anandem w finale turnieju szachów szybkich Arctic Securities Chess Stars w Kristiansundzie, zwycięstwo w meczu przeciwko szachistom z całego świata (wspieranym przez Maxime Vachiera-Lagrave, Hikaru Nakamurę i Judit Polgár), I m. w turnieju Nanjing Pearl Spring Chess Tournament w Nankinie, I m. w turnieju London Chess Classic w Londynie, 2011 – dz. I m. (wspólnie z Siergiejem Kariakinem) w turnieju Kings Tournament w Bukareszcie, I m. w Biel, I m. w turnieju Chess Masters Firnal w São Paulo i Bilbao, dz. I m. w Moskwa (memoriał Michaiła Tala, wspólnie z Lewonem Aronianem), 2012 – I m. w Moskwie (memoriał Michaiła Tala), II m. (za Siergiejem Kariakinem) w mistrzostwach świata w szachach szybkich w Astanie, dz. I m. w São Paulo/Bilbao (wspólnie z Fabiano Caruaną), I m. w turnieju Chess Classic w Londynie, 2013 – I m. w Wijk aan Zee (turniej Tata Steel–A), I m. w turnieju pretendentów w Londynie, I m. w turnieju 1st Sinquefield Cup w Saint Louis, zwycięstwo w meczu o mistrzostwo świata 6½: 3½ nad Viswanathanem Anandem, 2014 – I m. w turnieju Chess Challenge w Zurychu, I m. w memoriale Wugara Gaszimowa w Şəmkirze, dwukrotnie I m. w mistrzostwach świata w szachach szybkich oraz w szachach błyskawicznych, w Dubaju, zwycięstwo 6½: 4½ nad Viswanathanem Anandem w meczu o mistrzostwo świata w Soczi i obrona tytułu, 2015 – I m. w turnieju Tata Steel w Wijk aan Zee, I m. (po pokonaniu w dogrywce Arkadija Naiditscha) w turnieju 3rd GRENKE Chess Classic w Baden-Baden, 2015 – I m. w mistrzostwach świata w szachach szybkich w Berlinie zdobywając 11,5 pkt. w 15 grach, 2016 – zwycięstwo w meczu o mistrzostwo świata 9:7 (po dogrywce) nad Siergiejem Kariakinem, 2018 – zwycięstwo w meczu o mistrzostwo świata 9:6 (po dogrywce) nad Fabianem Caruaną, zwycięstwo w mistrzostwach świata w szachach błyskawicznych w Sankt Petersburgu, zdobywając 17,5 pkt. w 21 partiach, 2021 – zwycięstwo w meczu o mistrzostwo świata 7½: 3½ nad Janem Niepomniaszczim, 2022 – zwyciężył po raz piąty w Norway Chess title nad drugim Şəhriyar Məmmədyarovm, zdobywając 16,5 pkt. z 30 pkt. możliwych do zdobycia. 2022 – wygrał w turnieju Croatia Rapid & Blitz przed drugim Maximem Vachierem-Lagravem, zdobywając 22,5 pkt. w 18 partiach, 2022 – zwyciężył w turnieju FTX Crypto Cup, gdzie zdobył 16 punktów nad drugim Rameshbabu Praggnanandhaą i trzecim Alirezą Firuzdżą, którzy zdobyli po 15 punktów, 2022 – wygrał w turnieju Champions Chess Tour: Julius Baer Generation Cup, gdzie w finale zmierzył się z Arjunem Erigaisim, którego pokonał w pierwszym dniu, zdobywając 2,5 pkt w 3 partiach, a w drugim dniu wygrał w obydwu partiach, 2022 – zajął III m. za drugim Janem Niepomniaszczim i pierwszym Hikaru Nakamurą w turnieju o tytuł Mistrza Świata w szachach Fischera, 2022 – zwycięstwo na mistrzostwach świata w szachach szybkich, 2022 – zwycięstwo na mistrzostwach świata w szachach błyskawicznych, 2023 – zwycięstwo na turnieju Rapid & Blitz Poland 2023, 2023 – zwycięstwo w Pucharze Świata w szachach 2023, 2023 – zwycięstwo na mistrzostwach świata w szachach szybkich, 2023 – zwycięstwo na mistrzostwach świata w szachach błyskawicznych, 2024 – zwycięstwo we Freestyle Chess G.O.A.T. Challenge, 2024 – zwycięstwo w Superbet Rapid & Blitz Poland 2024, 2024 – zwycięstwo w Casablanca Chess, 2024 – zwycięstwo w Norway Chess 2024, 2025 – zwycięstwo na mistrzostwach świata w szachach szybkich, 2025 – zwycięstwo na mistrzostwach świata w szachach błyskawicznych.

Wielokrotnie reprezentował Norwegię w turniejach drużynowych, m.in.: oraz , zdobywając srebrny medal za indywidualny wynik na I szachownicy.

Najwyższy ranking w dotychczasowej karierze osiągnął 1 maja 2014, z wynikiem 2882 punktów zajmował wówczas 1. miejsce na światowej liście FIDE. Jest to najwyższy w historii ranking uzyskany przez szachistę. Po pobiciu tego rekordu, w wywiadzie dla tygodnika Polityka powiedział:

W latach 2009–2010 Magnus Carlsen współpracował z byłym wieloletnim mistrzem świata, Garrim Kasparowem, który karierę zakończył w 2005 roku. W 2012 Kasparow wyraził opinię, iż jego zdaniem Carlsen mógłby stosunkowo szybko osiągnąć poziom 2900 punktów rankingowych, gdyby tylko „zaczął pracować na poważnie”.

W 2013 został wybrany do corocznego zestawienia tygodnika „Time”, obejmującego 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie, w kategorii Tytani. W 2013 został norweskim sportowcem roku oraz otrzymał tytuł Osobowości Roku 2013 w Norwegii.

20 lipca 2022 ogłosił, że nie zagra w meczu o mistrzostwo świata w 2023 przeciwko Janowi Niepomniaszcziemu i rezygnuje z obrony tytułu.

W sierpniu 2023 roku, po raz pierwszy w karierze, wygrał Puchar Świata w szachach. W 2023 roku obronił wywalczone rok wcześniej tytuły mistrza świata w szachach szybkich i błyskawicznych.

5 września wycofał się z turnieju Sinquefield Cup, dzień później po przegraniu z Hansem Niemannem. 26 września 2022 wydał oświadczenie, twierdząc, że Hans Niemann nie pierwszy raz oszukiwał, a podczas gry z nim w turnieju Sinquefield Cup Hans Niemann nie był skoncentrowany na partii. 20 października 2022 został pozwany, w tym jego firma Play Magnus Group, przez Hansa Niemanna za zniesławienie na kwotę 100 mln $. W czerwcu 2023 pozew został oddalony. W sierpniu 2023 doszedł do porozumienia z Hansem Niemannem.

Życie prywatne W styczniu 2025 wziął ślub z Ellą Victorią Malone. W maju 2025 poinformowali, że spodziewają się dziecka. 27 września Ella urodziła chłopca.

Galeria

Przypisy Candidates 2013 – leaders lose, Carlsen qualifies. Gausdal Classics 2007.

Anand wins Morelia/Linares 2007 by a full point. Linares 2008: Anand wins Super-GM. First FIDE Grand Prix in Baku. Aerosvit 2008: Carlsen wins by a full point. Kings’ Tournament Medias Bazna/Romania 2010. Carlsen beats Anand, wins Arctic Securities Rapid. Magnus pounds The World in RAW Chess Challenge. Nanjing R10: Magnus wins with 2900+ performance. Media Kings Rd10: Carlsen-Karjakin draw, Carlsen wins Medias 2011. Biel Rd.10: Morozevich wins game, Carlsen set and match. Bilbao Masters – Carlsen takes first after blitz tiebreak. Karjakin wins the Astana World Rapid Chess Championship 2012. LCC R9: Carlsen first, Kramnik second, both with big wins. Tata R13: Carlsen wins Wijk 2013 by 1½ points.

Magnus Carlsen is World Chess Champion 2013! Carlsen wins Zurich Chess Challenge. Magnus Carlsen is World Rapid Chess Champion! Magnus Carlsen is FIDE World Chess Champion 2014!

Carlsen gewinnt in Wijk aan Zee. Tal Memorial 2011 – Aronian, Carlsen tie for first; Carlsen wins on tiebreak. Gashimov R10: From Fool to King. World Blitz: Triple Crown Achieved!

Idrettsgallaen 2014.

OlimpBase. OlimpBase.

„Opus Magnus”, Polityka nr 5/2013 [dostęp 2012-07-13]. Top lists records: Carlsen, Magnus.

5th Final Masters Sao Paulo Bilbao 2012. Carlsen wins GRENKE Classic after armageddon tie-break. The 2013 TIME 100.

Candidates Matches 2007. 40th Biel Chess Festival 2007.

Bibliografia Simen Agdestein Wonderboy: How Magnus Carlsen became the Youngest Chess Grandmaster in the World, Interchess 2004, .

Title Applications (GM): Carlsen, Magnus Magnus Carlsen – Store norske leksikon

Linki zewnętrzne

Magnus Carlsen – now we are eighteen Wirtuozi szachów: Magnus Carlsen Chessgraphs.com rating history for Magnus Carlsen, graphed in comparison to other top chess players

Kategoria:Ludzie urodzeni w Tønsbergu Kategoria:Mistrzowie świata w szachach Kategoria:Norwescy arcymistrzowie szachowi Kategoria:Szachiści XXI wieku Kategoria:Szachiści FC St. Pauli Kategoria:Szachiści Magiku Extremadura Kategoria:Szachiści Offerspill SK Kategoria:Szachiści OSG Baden-Baden Kategoria:Urodzeni w 1990 Kategoria:Szachiści Asker SK Kategoria:Szachiści Miki Erywań Kategoria:Szachiści Vålerengi SK Kategoria:Szachiści SF Berlin 1903