Cechy płciowe – cechy fizyczne organizmu człowieka lub zwierzęcia (zazwyczaj dymorficznego płciowo) i jego właściwości (genetyczne, anatomiczne i fizjologiczne) związane z jego zdolnością do rozrodu.
Podział W praktyce, zarówno klinicznej, jak i poznawczej, przyjęło się wyróżniać:
Pierwszorzędowe cechy płciowe – wyznaczane przez chromosomy płciowe, wchodzące w skład zygoty. Należy przypomnieć, że jeden z chromosomów płciowych pochodzi od ojca (X lub Y), natomiast drugi od matki (zawsze X), zatem można powiedzieć, że o płci dziecka decyduje chromosom płciowy przekazywany przez ojca. Obecność tych chromosomów warunkuje rozwój wewnętrznych oraz zewnętrznych narządów i dróg wyprowadzających.
Drugorzędowe cechy płciowe – stanowią zespół różnic somatycznych oraz czynnościowych, które różnią kobietę i mężczyznę. Drugorzędowe cechy płciowe rozwijają się pod wpływem hormonów płciowych. Cechy te dotyczą różnic w proporcjach budowy, rozwoju umięśnienia, tworzeniu się warstwy tłuszczowej, budowie szkieletu, budowie krtani i barwie głosu, sposobie owłosienia, które różnią kobietę i mężczyznę. Drugorzędowe cechy płciowe są wspólnymi dla ogółu ludzi określonej płci.
Trzeciorzędowe cechy płciowe – podobnie jak drugorzędowe wyrażają płeć somatyczną i czasem są z nimi łączone. Podobnie jak poprzednie, warunkowane są one aktywnością układu wydzielania wewnętrznego. Nie podlegają wpływom środowiska. Trzeciorzędowe cechy płciowe kształtują się w okresie dojrzewania.
Cechy płciowe u ludzi U ludzi generalnie da się wyróżnić następujące cechy płciowe: Żeńskie: Pierwszorzędowe: jajniki z wysokim poziomem estrogenów i progestagenów (włącznie z progesteronem). Drugorzędowe: srom, łechtaczka, pochwa, macica, jajowody. Trzeciorzędowe: biust, specyficzne owłosienie ciała, specyficzne umięśnienie i rozłożenie tłuszczu na ciele człowieka, specyficzne proporcje budowy ciała (szerokie biodra, mniejsza pojemność płuc w porównaniu z mężczyznami itp.). wysoka barwa głosu
Męskie: Pierwszorzędowe (gonady): jądra z wysokim poziomem androgenów (w tym testosteronu). Drugorzędowe (narządy płciowe): moszna, nasieniowody, prącie. Trzeciorzędowe (wygląd zewnętrzny): specyficzne owłosienie ciała, specyficzne (męskie) umięśnienie i rozłożenie tłuszczu na ciele człowieka, specyficzne proporcje budowy ciała (węższe biodra, szersze ramiona, większa objętość płuc u mężczyzn, niska barwa głosu, jabłko Adama
Spotyka się też typologię dwustopniową, w której wymienione wyżej cechy pierwszo- i drugorzędowe zalicza się do pierwszorzędowych, a trzeciorzędowe do drugorzędowych. Te ostatnie bywają też nazywane ornamentem płciowym.
Zobacz też płeć gender stosunek płciowy dymorfizm płciowy tożsamość płciowa atrakcyjność fizyczna
Przypisy
Kategoria:Fizjologia rozrodczości