Drużynowe mistrzostwa Europy w szachach – turniej mający na celu wyłonienie najlepszej narodowej drużyny szachowej w Europie.
Wstęp thumb|left|250px|Sala turniejowa, DME Warszawa 2013 Idea rozgrywek powstała na początku lat pięćdziesiątych XX wieku. Od pierwszej edycji turnieje rozgrywane są w latach nieolimpijskich (do 1992 co 3 do 6 lat, a od 1997 systematycznie co 2 lata). Do 1989 rozgrywano wyłącznie mistrzostwa mężczyzn; turnieje kobiet rozgrywane są dopiero od 1992.
Pierwsze osiem edycji mistrzostw mężczyzn rozegrano systemem eliminacji i finałów, w których startowało od 4 do 8 drużyn. Od 1989 mistrzostwa rozgrywane są systemem szwajcarskim. Z biegiem lat liczba zawodników składów podstawowych sukcesywnie malała: od 10 (w latach 1957–1970) poprzez 8 (1973–1983) i 6 (1989) do 4 (od 1992). Wszystkie turnieje kobiet zostały rozegrane systemem szwajcarskim, z tym że do 2003 składy podstawowe liczyły 2 zawodniczki, a od 2005 – 4. Od 2007 drużyny kobiet oraz mężczyzn składają się z 5 osób (czteroosobowy skład podstawowy + zawodniczka/zawodnik rezerwowy). W 2013 po raz pierwszy drużynowe mistrzostwa Europy rozegrane zostały w Polsce, w Warszawie.
Polskie drużyny zdobyły w historii drużynowych mistrzostw Europy sześć medali, kobiety: dwa złote(Göteborgu 2005, Batumi 2025), dwa srebrne (Heraklion 2007, Porto Karas 2011) oraz brązowy (Warszawa, 2013). Polki zajęły również dwukrotnie IV miejsca (1992 i 2003) oraz V miejsce w 2001. Największym osiągnięciem drużyny męskiej był brązowy medal w 2021. dwukrotne zajęcie IV miejsca (w latach 1973 i 2007).
Medale indywidualne zdobyte przez Polaków MedaleZawodnicy (rok, szachownica) złote(5) Aleksander Wojtkiewicz (1989, II)Monika Soćko (2005, II)Tomasz Markowski (2005, V)Mateusz Bartel (2013, IV) Oliwia Kiołbasa (2025, III) srebrne(12) Aleksander Wojtkiewicz (1989, za wynik rankingowy)Robert Kuczyński (1992, II)Michał Krasenkow (1997, za wynik rankingowy)Michał Krasenkow (1999, I)Robert Kempiński (1999, IV)Bartłomiej Macieja (2003, za wynik rankingowy)Bartosz Soćko (2003, V)Monika Soćko (2005, za wynik rankingowy)Iweta Rajlich (2007, II)Grzegorz Gajewski (2007, III)Jolanta Zawadzka (2011, II)Karina Szczepkowska-Horowska (2013, V) brązowe(5) Barbara Grabarska (1997, II)Michał Krasenkow (1997, I)Michał Krasenkow (1999, za wynik rankingowy)Iweta Rajlich (2007, za wynik rankingowy)Karina Szczepkowska-Horowska (2011, IV) Razem: 22 medali
Drużynowe mistrzostwa Europy mężczyzn I mistrzostwa (1957, Wiedeń) Termin: 22–28 sierpnia 1957 Miasto: Wiedeń System: eliminacje + finał systemem dwukołowym z udziałem 4 drużyn 10-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 6 Uwagi: Polska nie zakwalifikowała się do finału Pełne wyniki: 1st European Chess Team Championship: Vienna 1957 Miejsce PaństwoPunkty 1 41 2 34 3 24½4 20½ MiejsceMedaliści 1 Wasilij Smysłow, Paul Keres, Dawid Bronstein, Michaił Tal, Boris Spasski, Tigran Petrosjan, Mark Tajmanow, Wiktor Korcznoj, Aleksandr Tołusz, Isaak Bolesławski, Jurij Awerbach, Lew Aronin 2 Svetozar Gligorić, Aleksandar Matanović, Borislav Ivkov, Petar Trifunović, Andrija Fuderer, Nikola Karaklajić, Srećko Nedeljković, Borislav Milić, Mario Bertok, Braslav Rabar, Božidar Đurašević, Tomislav Rakić 3 Miroslav Filip, Luděk Pachman, Ladislav Alster, František Zíta, Július Kozma, Ján Šefc, Jiří Fichtl, František Pithart, Josef Rejfíř, Jaroslav Ježek, František Blatný, Maximilián Ujtelky
II mistrzostwa (1961, Oberhausen) Termin: 20 czerwca–2 lipca 1961 Miasto: Oberhausen System: eliminacje + finał systemem dwukołowym z udziałem 6 drużyn 10-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 10 Uwagi: Polska nie brała udziału w eliminacjach Pełne wyniki: 2nd European Chess Team Championship: Oberhausen 1961 Miejsce PaństwoPunkty 1 74½ 2 58½ 3 534 415 37½6 35½ MiejsceMedaliści 1 Michaił Botwinnik, Michaił Tal, Paul Keres, Tigran Petrosjan, Wasilij Smysłow, Wiktor Korcznoj, Jefim Geller, Mark Tajmanow, Lew Poługajewski, Siemion Furman, Aleksandr Tołusz, Władimir Bagirow 2 Svetozar Gligorić, Petar Trifunović, Aleksandar Matanović, Mario Bertok, Milan Matulović, Mijo Udovčić, Dragoljub Čirić, Borislav Milić, Srećko Nedeljković, Dragoljub Minić, Dražen Marović, Božidar Đurašević 3 László Szabó, Lajos Portisch, Gedeon Barcza, István Bilek, Tibor Flórián, Károly Honfi, Ervin Haág, József Pogáts, Győző Forintos, Levente Lengyel, József Szily, László Navarovszky
III mistrzostwa (1965, Hamburg) Termin: 6–16 czerwca 1965 Miasto: Hamburg System: eliminacje + finał systemem dwukołowym z udziałem 6 drużyn 10-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 10 Uwagi: Polska nie zakwalifikowała się do finału Pełne wyniki: 3rd European Chess Team Championship: Hamburg 1965 Miejsce PaństwoPunkty 1 66 2 57 3 574 455 41½6 33½
MiejsceMedaliści 1 Tigran Petrosjan, Michaił Botwinnik, Wiktor Korcznoj, Wasilij Smysłow, Dawid Bronstein, Leonid Stein, Mark Tajmanow, Jurij Awerbach, Nikołaj Krogius, Isaak Bolesławski, Anatolij Lejn, Anatolij Łutikow 2 Borislav Ivkov, Svetozar Gligorić, Aleksandar Matanović, Milan Matulović, Bruno Parma, Petar Trifunović, Mato Damjanović, Mijo Udovčić, Dragoljub Čirić, Dragoljub Minić, Dražen Marović, Ivan Buljovcić 3 Lajos Portisch, László Szabó, István Bilek, Levente Lengyel, Gedeon Barcza, Győző Forintos, Károly Honfi, Péter Dely, János Flesch, Gyula Kluger, József Pogáts, László Navarovszky
IV mistrzostwa (1970, Kapfenberg) Termin: 10–17 maja 1970 Miasto: Kapfenberg System: eliminacje + finał systemem kołowym z udziałem 8 drużyn 10-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 7 Uwagi: Polska nie brała udziału w eliminacjach Pełne wyniki: 4th European Chess Team Championship: Kapfenberg 1970 Miejsce PaństwoPunkty 1 52½ 2 41 3 39½4 37½5 376 347 20½6 18 MiejsceMedaliści 1 Tigran Petrosjan, Wiktor Korcznoj, Lew Poługajewski, Jefim Geller, Wasilij Smysłow, Mark Tajmanow, Michaił Tal, Paul Keres, Leonid Stein, Ratmir Chołmow, Jurij Bałaszow, Aivars Gipslis 2 Lajos Portisch, Levente Lengyel, László Szabó, Gedeon Barcza, László Bárczay, István Bilek, Péter Dely, István Csom, Győző Forintos, Károly Honfi, András Adorján, Ervin Haág 3 Wolfgang Uhlmann, Burkhard Malich, Reinhart Fuchs, Artur Hennings, Heinz Liebert, Lothar Zinn, Friedrich Baumbach, Lutz Espig, Werner Golz, Lothar Vogt, Manfred Schöneberg, Detlef Neukirch
V mistrzostwa (1973, Bath) Termin: 6–14 lipca 1973 Miasto: Bath System: eliminacje + finał systemem kołowym z udziałem 8 drużyn 8-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 7 Pełne wyniki: 5th European Chess Team Championship: Bath 1973 Miejsce PaństwoPunkty 1 40½ 2 34 3 334 255 246 247 238 20½ MiejsceMedaliści + skład reprezentacji Polski 1 Boris Spasski, Tigran Petrosjan, Wiktor Korcznoj, Anatolij Karpow, Michaił Tal, Wasilij Smysłow, Jefim Geller, Giennadij Kuźmin, Wołodymyr Tukmakow, Jurij Bałaszow 2 Svetozar Gligorić, Borislav Ivkov, Ljubomir Ljubojević, Aleksandar Matanović, Bruno Parma, Albin Planinec, Dragoljub Velimirović, Milan Matulović, Enver Bukić, Dragoljub Minić 3 Lajos Portisch, László Szabó, István Bilek, Zoltán Ribli, István Csom, Győző Forintos, András Adorján, Gyula Sax, Károly Honfi, János Tompa Włodzimierz Schmidt, Krzysztof Pytel, Jacek Bednarski, Andrzej Filipowicz, Zbigniew Doda, Jan Adamski, Jerzy Kostro, Andrzej Sydor, Aleksander Sznapik, Andrzej Maciejewski
VI mistrzostwa (1977, Moskwa) Termin: 13–24 kwietnia 1977 Miasto: Moskwa System: eliminacje + finał systemem kołowym z udziałem 8 drużyn 8-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 7 Uwagi: Polska nie zakwalifikowała się do finału Pełne wyniki: 6th European Chess Team Championship: Moscow 1977 Miejsce PaństwoPunkty 1 41½ 2 31 3 304 295 256 257 21½6 21 MiejsceMedaliści 1 Anatolij Karpow, Tigran Petrosjan, Lew Poługajewski, Michaił Tal, Jurij Bałaszow, Jefim Geller, Ołeh Romanyszyn, Witalij Cieszkowski, Josif Dorfman, Jewgienij Swiesznikow 2 Lajos Portisch, Zoltán Ribli, Gyula Sax, István Csom, András Adorján, Iván Faragó, László Vadász, László Bárczay, Péter Lukács, László Hazai 3 Ljubomir Ljubojević, Svetozar Gligorić, Aleksandar Matanović, Dragoljub Velimirović, Bruno Parma, Borislav Ivkov, Enver Bukić, Krunoslav Hulak, Milorad Knežević, Srđan Marangunić
VII mistrzostwa (1980, Skara) Termin: 18–27 stycznia 1980 Miasto: Skara System: eliminacje + finał systemem kołowym z udziałem 8 drużyn 8-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 7 Uwagi: Polska nie zakwalifikowała się do finału Pełne wyniki: 7th European Chess Team Championship: Skara 1980 Miejsce PaństwoPunkty 1 36½ 2 29 3 28½4 285 27½6 267 256 23½ MiejsceMedaliści 1 Anatolij Karpow, Michaił Tal, Tigran Petrosjan, Lew Poługajewski, Jefim Geller, Jurij Bałaszow, Ołeh Romanyszyn, Rafajel Wahanian, Artur Jusupow, Garri Kasparow 2 Lajos Portisch, Zoltán Ribli, András Adorján, Gyula Sax, István Csom, Iván Faragó, László Vadász, József Pintér, Péter Lukács, László Hazai 3 Anthony Miles, Michael Stean, John Nunn, Jonathan Speelman, Raymond Keene, William Hartston, Jonathan Mestel, Robert Bellin, Paul Littlewood, Simon Webb
VIII mistrzostwa (1983, Płowdiw) Termin: 23 czerwca–3 lipca 1983 Miasto: Płowdiw System: eliminacje + finał systemem kołowym z udziałem 8 drużyn 8-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 7 Uwagi: Polska nie zakwalifikowała się do finału Pełne wyniki: 8th European Chess Team Championship: Plovdiv 1983 Miejsce PaństwoPunkty 1 38 2 33 3 314 305 29½6 257 208 17½
MiejsceMedaliści 1 Anatolij Karpow, Lew Poługajewski, Tigran Petrosjan, Rafajel Wahanian, Ołeksandr Bielawski, Wołodymyr Tukmakow, Lew Psachis, Ołeh Romanyszyn, Artur Jusupow, Jefim Geller 2 Ljubomir Ljubojević, Svetozar Gligorić, Predrag Nikolić, Vlatko Kovačević, Bojan Kurajica, Krunoslav Hulak, Dušan Rajković, Božidar Ivanović, Stefan Đurić, Mišo Cebalo 3 Lajos Portisch, Zoltán Ribli, Gyula Sax, József Pintér, András Adorján, István Csom, Iván Faragó, Attila Grószpéter, Attila Schneider, Tamás Horváth
IX mistrzostwa (1989, Hajfa) Termin: 23 listopada–3 grudnia 1989 Miasto: Hajfa System: szwajcarski z udziałem 28 drużyn 6-osobowych (plus 2 rezerwowych) Liczba rund: 9 Pełne wyniki: 9th European Chess Team Championship: Haifa 1989 Miejsce PaństwoPunkty 1 36 2 33 3 31½4 315 30½6 30½7 308 29½9 29½10 29½17 27 MiejsceMedaliści + skład reprezentacji Polski 1 Walerij Sałow, Ołeksandr Bielawski, Rafajel Wahanian, Michaił Guriewicz, Boris Gelfand, Lew Poługajewski, Wiaczesław Ejnhorn, Wołodymyr Tukmakow 2 Ivan Sokolov, Krunoslav Hulak, Bogdan Lalić, Miodrag Todorčević, Vlatko Kovačević, Dragan Barlov, Ognjen Cvitan, Stefan Đurić 3 Robert Hübner, Vlastimil Hort, Eric Lobron, Stefan Kindermann, Matthias Wahls, Jörg Hickl, Klaus Bischoff, Stefan Mohr Aleksander Sznapik, Aleksander Wojtkiewicz, Włodzimierz Schmidt, Robert Kuczyński, Paweł Stempin, Zbigniew Jaśnikowski, Jacek Gdański
X mistrzostwa (1992, Debreczyn) Termin: 20–30 listopada 1992 Miasto: Debreczyn System: szwajcarski z udziałem 41 drużyn 4-osobowych (plus 1 rezerwowy) Liczba rund: 9 Pełne wyniki: 10th European Chess Team Championship: Debrecen 1992 Miejsce PaństwoPunkty 1 25 2 22½ 3 21½4 215 20½6 20½7 20½8 20½9 2010 19½23 17½
MiejsceMedaliści + skład reprezentacji Polski 1 Garri Kasparow, Jewgienij Bariejew, Władimir Kramnik, Aleksiej Driejew, Aleksiej Wyżmanawin 2 Wasyl Iwanczuk, Ołeksandr Bielawski, Ołeh Romanyszyn, Wiaczesław Ejnhorn, Igor Nowikow 3 Nigel Short, Jonathan Speelman, Michael Adams, John Nunn, Anthony Miles Aleksander Wojtkiewicz, Robert Kuczyński, Jacek Gdański, Włodzimierz Schmidt, Klaudiusz Urban
XI mistrzostwa (1997, Pula) Termin: 5–15 maja 1997 Miasto: Pula System: szwajcarski z udziałem 34 drużyn 4-osobowych (plus 1 rezerwowy) Liczba rund: 9 Pełne wyniki: 11th European Chess Team Championship: Pula 1997 Miejsce PaństwoPunkty 1 22½ 2 22½ 3 224 21½5 21½6 217 A 20½8 209 19½10 19½12 19½