thumb|300px|Ruiny miasta Gamala Juda Galilejczyk, Juda z Galaunitis albo Juda z Gamali (I wieku p.n.e./I wieku) – współzałożyciel stronnictwa zelotów. Jego rodzinne miasto znajdowało się na Wzgórzach Golan poza Galileą a przydomek Galilejczyk może pochodzić od miejsca, w którym działał.
W 6 n.e. po złożeniu z tronu (a konkretnie odsunięciu) etnarchy Archelaosa, syna Heroda Wielkiego, namiestnik Syrii Kwiryniusz przystąpił do realizacji cesarskiego spisu Żydów, niezbędnego do uregulowania podatków w nowej rzymskiej prowincji Judei. Arcykapłan Joazar syn Boetosa, próbował uspokoić wzburzoną ludność, jednak niezadowolenie utrzymywało się i Juda Galilejczyk nakłonił mieszkańców do buntu, wyrzucając im, że godzą się na płacenie Rzymianom podatków i że chcą podlegać władzy nie tylko samego Boga, lecz i Rzymian. Rewolta ta, przyczyniła się do powstania skrajnego odłamu nacjonalistów żydowskich, zwanych zelotami. Juda uformował to stronnictwo wespół z faryzeuszem Sadokiem. Zginął on podczas trwania tego powstania.
W czasach gdy Tyberiusz Juliusz Aleksander był prokuratorem Judei (46–48), kazał ukrzyżować dwóch synów Judy Galilejczyka, Jakuba i Szymona. Inny członek jego rodziny, Eleazar syn Jaira, być może jego wnuk, zginął podczas upadku Masady, a Menachem, syn lub jego wnuk, został zabity po długich torturach przez zwolenników arcykapłana Eleazara na początku powstania w 66 roku.
Juda Galilejczyk jest wspomniany w Dziejach Apostolskich. Gdy po śmierci Jezusa Chrystusa apostołowie Piotr i Jan stanęli przed Sanhedrynem za nauczanie, że zmartwychwstał, w ich obronie stanął Gamaliel Starszy, uczony w Torze. Podał przykład Judy, żeby zilustrować zasadę, że jeżeli ruch nie jest miły Bogu, to skazany jest na klęskę.
Przypisy Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. VIII, 1 (...) Za jego urzędowania pewien mąż galilejski imieniem Juda nakłonił mieszkańców do buntu, przyganiając im, że godzą się na płacenie Rzymianom podatków i po Bogu słuchają jeszcze śmiertelnych panów. Człowiek ów był uczonym mężem swojej własnej sekty i zgoła nie był podobny do innych. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. XVII, 9, 10 [448-449] (...) Samego Manahema, który zbiegł do miejsca zwanego Oflas i tam się tchórzliwie ukrył, pochwycono żywego i po wywleczeniu na światło dzienne poddano różnym torturom i zgładzono. (...) Tymczasem spiskowcy zabijając Manahema bynajmniej nie pragnęli zakończenia wojny, lecz, przeciwnie, chcieli ją prowadzić z większą swobodą. (...) Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. VII, rozdz. IX, 1 [389-401]. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. XVII, 9, 10 (...) Tylko nielicznej garstce, która schroniła się do Masady potajemnie, udało się uratować. W tej liczbie znalazł się Eleazar, syn Jaira, krewny Manahema, ten który później zawładnął Masadą. (...)
Bibliografia Źródła Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, ks. XVII, rozdz. X, 5 i ks. XVIII, rozdz. I, 1 i 6 Józef Flawiusz, Wojna żydowska, ks. II, rozdz. VIII, 1 i rozdz. XVII, 8 Dzieje Apostolskie 5,35-37 Tłumaczenia
Opracowania Geza Vermes, Kto był kim w czasach Jezusa, Warszawa 2006, str. 150-151, Jewish Encyclopedia: JUDAS THE GALILEAN
Kategoria:Starożytny Izrael Kategoria:Starożytni Żydzi Kategoria:Postacie Nowego Testamentu Kategoria:Urodzeni w I wieku p.n.e. Kategoria:Zmarli w I wieku