Tadeusz Edward Kwinta (ur. 18 października 1938 w Krakowie) – polski aktor, reżyser, artysta kabaretowy, autor scenariuszy telewizyjnych, utworów scenicznych i wierszyków dla dzieci.

Życiorys Młodość Urodził się i wychował w KrakowieTomasz Gawiński, Szukamy ciągu dalszego – Tadeusz Kwinta: „Scena wciąż jest najważniejsza”, „Angora”, Nr 44/2016-10-29. Jego matka występowała w teatrze i zaraziła go tą pasją. Należał do szkolnego kółka teatralnego. W młodości grał w piłkę nożną. W 1951 w wieku 13 lat zastąpił Romana Polańskiego w głównej roli Piotrusia w inscenizacji powieści Walentina Katajewa Samotny biały żagiel w adaptacji i przekładzie Władysława Bodnickiego w krakowskim Państwowym Teatrze Młodego Widza (dzisiejszy Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego) prowadzonym przez Marię Biliżankę. Z teatrem Billiżanki i radiowym zespołem „Wesoła Gromadka” przy ul. Karmelickiej współpracował do roku 1956, kiedy przygotowywano premierę przedstawienia Timur i jego drużyna, która nie doszła do skutku; sztuka radziecka nie mogła być wystawiana i pojawił się sprzeciw szkoły teatralnej, by tylko studenci występowali w teatrach argumentując to tym, że to wypacza charakter młodego człowieka. Po maturze złożył dokumenty na studia na kierunku architektury, zanim dostał się do krakowskiej PWST. Na ostatnim roku studiów zagrał Tartuffe’a w komedii Moliera Świętoszek (1960) w reż. Tadeusza Burnatowicza.

Piwnica pod Baranami W październiku 1956 – jako student pierwszego roku Wydziału Aktorskiego krakowskiej PWST – związał się z kabaretem Piwnica pod Baranami, gdzie rozpoczął występy w programach – Czym jest socjalizm, zdjętym przez cenzurę eseju Leszka Kołakowskiego, i Polska stajnia narodowa. W krakowskim kabarecie spędził kolejnych 15 lat, w latach 80. XX wieku zaczął się w nim pojawiać, a w 2001 powrócił na stałe.

Kariera teatralna Po studiach został zaangażowany przez Krystynę Skuszankę do Teatru Ludowego w Nowej Hucie, z którym był związany w latach 1960–1967, 1974–1979 i 1981–1986. W Teatrze Ludowym zadebiutował w roli policjanta w sztuce Jerzego Broszkiewicza Dziejowa rola Pigwy (1960) w reż. Jerzego Krasowskiego, wisiał jako Puk rozpięty na samych stopach na siatce, trzy metry nad ziemią i prowadził dialog, w szekspirowskim Śnie nocy letniej (1963) w reż. Lidii Zamkow-Słomczyńskiej, a potem wystąpił jako Iwan Kuźmicz Szpiekin w Rewizorze Nikołaja Gogola (1963) w reż. Józefa Szajny oraz Zemście Aleksandra hr. Fredry jako Wacław (1966) w reż. Olgi Lipińskiej i Papkin (1983) w reż. Stanisława Igara. Był związany z teatrami: Śląskim w Katowicach (1967–1969), Starym im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1969–1971), Rozmaitości w Krakowie (1971–1974), Komedia w Warszawie (1979–1981) i Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1990–2004). W latach 1986–1990 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Teatru Bagatela w Krakowie.

W 1960 po raz pierwszy wystąpił w Teatrze Polskiego Radia jako Czaplicki w Szczęśliwym dniu Stefana Żeromskiego w reż. Wojciecha Maciejewskiego. W latach 1967–1977 grał u Tadeusza Kantora w Teatrze Cricot 2, m.in. w Kurce Wodnej Witkacego (1967) w roli Efemera. Wyreżyserował Fircyka w zalotach Franciszka Zabłockiego (1974) z Krystyną Stankiewicz w krakowskim Teatrze Bagatela, pierwszą swoją sztukę Krawców szczęścia (1976) w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie i Małego Księcia Antoine’a de Saint-Exupéry’ego (1991) w Teatrze STU. W 1974 zdobył I Wielką Nagrodą Publiczności i II nagrodę jury II Ogólnopolskiego Przeglądu Zawodowych Teatrów Małych Form w Szczecinie za rolę w monodramie Ciuchy historii wg Zbigniewa Załuskiego w adaptacji i reżyserii Ryszarda Filipskiego w Teatrze „Eref-66” w Krakowie. Wspólnie z grupą Rafała Kmity przez lata występował gościnnie na polskich scenach w spektaklu muzycznym Aj waj! Czyli historie z cynamonem, który miał swoją premierę w 2005.

Kariera ekranowa Na ekranie grał epizody w wielu filmach, w tym Monidło (1969) Antoniego Krauzego, Wiosna panie sierżancie (1974) Tadeusza Chmielewskiego i Rodzina Leśniewskich (1978) Janusza Łęskiego. Wsławił się rolą Myszowatego w kabarecie Olgi Lipińskiej Kurtyna w górę (1979–1981, 1984).

Stał się postacią powszechnie rozpoznawalną wśród młodych telewidzów dzięki występom w cyklu programu umuzykalniającego dla dzieci i młodzieży TVP1 Po prostu muzyka (1982–1983), za który w 1984 otrzymał nagrodę tygodnika „Ekran” – Złoty Ekran i Srebrnego Światowida za nowe techniki w programach edukacyjnych na Festiwalu Filmów Dydaktycznych w Łodzi. Potem zaistniał na telewizyjnym ekranie jako Sigma z programu edukacyjnego Przybysze z Matplanety (1983–1984). Jako aktor dubbingowy był narratorem serii Pampalini łowca zwierząt (1975–1980) i Och! Pampalini!!! (1987), a także w Bolku i Lolku (1986).

Filmografia thumb|240px|Tadeusz Kwinta na scenie Piwnicy pod Baranami podczas wieczoru Ryszarda Horowitza 1968: Wzgórze Marsa 1969: Monidło − Karol Pieczarkowski 1970: Południk zero − Filip 1972: Opis obyczajów − listonosz 1973: Hubal 1973: Gościnny występ − kierownik 1974: Wiosna panie sierżancie − Brożyna 1974: Orzeł i reszka − pracownik PGR-u poznany przez Nowaka w pociągu 1975–1983: Kangurek Hip-Hop − kangurek Hip-Hop (głos) 1977: Pampalini łowca zwierząt − Pampalini (głos) 1978: Rodzina Leśniewskich − cyrkowiec „Dziwny” 1978: Wysokie loty − zagraniczny gość na przyjęciu u Matusiaka 1980: Kto za? − Wojtek 1982–1983: Po prostu muzyka − cyrkowiec „Dziwny” 1983–1984: Przybysze z Matplanety − Sigma, Monitor (głos) 1984: Przeklęte oko proroka − oficer 1985: Oko proroka czyli Hanusz Bystry i jego przygody − oficer (odc. 3) 1986: Podróże kapitana Klipera – kapitan Kliper (głos, pierwotna wersja odc. 1), Szalony Roger (głos, pierwotna wersja odc. 1) 1995: Opowieść o Józefie Szwejku i jego najjaśniejszej epoce − lekarz (odc. 2) 1996: Opowieść o Józefie Szwejku i jego drodze na front − włóczęga (odc. 3), major Sojka (odc. 10) 1998: Syzyfowe prace − Płoniewicz (odc. 3) 1999: Trzy szalone zera − profesor Kosmacz 2000: Syzyfowe prace − Płoniewicz 2001–2004: Świat według Kiepskich − Brzęczyszczykiewicz (odc. 77), Wenancjusz Motyl (odc. 101), profesor muzyki (odc. 170), Zenon Grządziela (odc. 233) 2001: Klinika pod Wyrwigroszem − profesor (odc. 5) 2002–2010: Samo życie − profesor Jan Wilczyński 2006: Na dobre i na złe − profesor Grodecki (odc. 265) 2007: Kryminalni − profesor Janusz Bertold (odc. 74) 2011–2013: Galeria − ojciec Klemens 2018–2020: Korona królów − opat w Tyńcu 2019: Chory z urojenia − Belard 2020: Powołanie − profesor 2023: Strachy − archeolog Edward Gaska 2023: Figurant − aktor Piwnicy pod Baranami

Polski dubbing 2001: Atlantyda. Zaginiony ląd – Gaetan „Mole” Moliére 2003: Atlantyda. Powrót Milo – Gaetan „Mole” Moliére 2006: Noc w muzeum – Teddy Roosevelt 2009: Noc w muzeum 2 – Theodore Roosevelt, figurki Alberta Einsteina 2014: Noc w muzeum: Tajemnica grobowca – Theodore Roosevelt

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984) Srebrny Krzyż Zasługi (1976) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2021) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008) Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1977) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1977) Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (1973) Źródło:.

Nagrody

II nagroda jury IX OPZTMF w Szczecinie za rolę w monodramie Ciuchy historii wg Zbigniewa Załuskiego w Teatrze Eref 66 w Krakowie (ex aequo z Sylwestrem Woronieckim) (1974) „Złoty Ekran” za rok 1983 za programy umuzykalniające dla dzieci i młodzieży z cyklu „Po prostu muzyka” (1984)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Aktorzy i aktorki Kabaretu Olgi Lipińskiej Kategoria:Aktorzy związani z Krakowem Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Piwnicą pod Baranami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Polscy aktorzy dziecięcy Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy głosowi Kategoria:Polscy aktorzy radiowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1938