Ludwik Musioł

Ludwik Musioł (ur. 19 grudnia 1892 w Mikołowie, zm. 27 marca 1970 w Katowicach) – nauczyciel, wizytator, archiwista, historyk górnośląski, prekursor krajoznawstwa, historyk kultury oraz Kościoła katolickiego, lingwista, etnograf. Autor ponad 300 prac naukowych.

thumb|Tablica pamiątkowa poświęcona Ludwikowi Musiołowi w Mikołowie

Życiorys Przyszedł na świat w dniu 19 grudnia 1892 r. w Mikołowie, na Górnym Śląsku, jako szóste dziecko w polskiej rodzinie. Pochodził z rodziny zasiedziałej od wieków w ziemi mikołowskiej, był synem Ludwika, robotnika fabrycznego, i Albiny ze Słupików. Szkołę ludową w Mikołowie ukończył 27 marca 1907 r. Na świadectwie ukończenia szkoły figurują same dobre oceny. Nieco słabszy stopień otrzymał tylko z pisania. W latach 1907–1911 uczył się w państwowym gimnazjum w Katowicach, w roku 1914 ukończył Pruskie Seminarium Nauczycielskie w Mysłowicach. W czasie I wojny światowej, od grudnia 1914 do 9 grudnia 1918 służył w armii niemieckiej, dochodząc do stopnia kaprala.

Był historykiem Śląska. Jako nauczyciel i publicysta, w czasach plebiscytu kształtował świadomość narodową Górnoślązaków, po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski wychowywał kadry młodych nauczycieli, by wreszcie w latach 30. zająć się wyłącznie pracą naukową nad zagadnieniami polskości Górnego Śląska. Jako historyk był wszechstronnym naukowcem: historykiem kultury, historykiem Kościoła, lingwistą, archiwistą, świetnym znawcą staropolszczyzny i spraw słowiańskich, przede wszystkim jednak był jednym z najznakomitszych znawców dziejów Śląska i to na skalę światową. We wszystkich wymienionych dziedzinach pracował z dużą swobodą, opanowawszy gruntownie metodę badań historycznych. Był także współzałożycielem i czynnym członkiem Towarzystwa Polskich Nauczycieli na Górnym Śląsku. Główną troską towarzystwa było wprowadzenie nauki w języku polskim do szkół podstawowych na obszarze plebiscytowym, zorganizowanie możliwie licznych kursów języka polskiego dla dorosłych oraz niezmiernie ważna sprawa szkolenia polskich nauczycieli. W latach okupacji wykazał się niezwykłą odwagą i hartem ducha. Był trzykrotnie przesłuchiwany przez gestapo. Skonfiskowano mu dużą część archiwaliów. Do 1942 pozostawał bez pracy, po czym Niemcy zatrudnili tego wybitnego historyka jako pomocnika biurowego w dawnej Bibliotece Śląskiej w Katowicach, a następnie w Urzędzie Genealogicznym (w Katowicach i Cieszynie). Po wojnie był przez komunistów oskarżany o kolaborację z Niemcami. Więziony w latach 1948–1952, nie zaprzestał pracy naukowej. W ostatnim okresie swojego życia pracował dosłownie bez wytchnienia. Dnia 28 grudnia 1948 r. został aresztowany pod zarzutem współpracy z Niemcami. Pobyt w więzieniu był dla Ludwika Musioła ciężkim doświadczeniem. Przebywał tu w otoczeniu prymitywnych przestępców, dręczył go głód i wszy. Jak później sam opowiadał, przeżycie tego koszmaru było możliwe tylko dlatego, że pozwolono mu uczyć analfabetów. Wypuszczony z zakładu karnego został 16 stycznia 1952 r.

Posługiwał się następującymi językami: łaciną, niemieckim, francuskim, czeskim i staroczeskim a także polskim, nie wyłączając staropolszczyzny. Znał prócz tego języki: hebrajski, semicki, rosyjski i starorosyjski oraz grekę klasyczną.

Okres pracy pedagogicznej w Pszczynie (1922–1931). W latach 30. p.o. wizytatora szkół śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Pszczynie „za zasługi w służbie państwowej”..

W 1922 r. na polecenie ówczesnych wojewódzkich władz szkolnych przystąpił wspólnie z Tadeuszem Przysieckim do zorganizowania w Pszczynie pierwszego polskiego seminarium nauczycielskiego. Seminarium pragnęło zasilić wieś górnośląską własną, rodzimą inteligencją, której w tym czasie Górny Śląsk prawie nie posiadał. W roku 1925 mury opuściło pierwszych 22 młodych nauczycieli. Jeden z jego wychowanków tak kreśli sylwetkę Ludwika Musioła. „Profesor prowadził różne przedmioty: rysunki, geografie, język niemiecki i coś tam jeszcze. Z krótką fajeczką, wiecznie ja napychający tytoniem, że aż mu palce zżółkły. Myślał głośno, nie krępując się wobec nas, że od razu nie mógł ustalić wyniku.”

Ludwik Musioł zmarł w Katowicach 27 marca 1970 r. Został pochowany na Cmentarzu komunalnym przy ul. Panewnickiej (sektor C3-1-13). Na jego grobie widnieje napis: „Ludwik Musioł – wybitny historyk śląski”.

Ordery i odznaczenia

Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1933) Srebrny Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”. Krzyż Żelazny II klasy (Niemcy)

Przypisy

Bibliografia Adam Jarosz, Musioł Ludwik Stefan, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXII, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977.

Henryk Stasiński, Ludwik Musioł, śląski historyk i archiwista. Ludwik Musioł, Bieruń. Monografia historyczna, Bieruń 1999. – (pozycja ta zawiera we wstępie bardzo obszerny życiorys autora)

Kategoria:Ludzie urodzeni w Mikołowie Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ul. Panewnickiej w Katowicach Kategoria:Polacy odznaczeni niemieckim Krzyżem Żelaznym Kategoria:Polscy historycy Kościoła katolickiego Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1970