Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo (w skrócie: Festiwal w San Remo; wł. Festival della Canzone Italiana) – jeden z najstarszych w Europie festiwali piosenki, odbywający się corocznie od 1951 w mieście San Remo. Na jego wzór powstały inne międzynarodowe konkursy: Konkurs Piosenki Eurowizji oraz Sopot Festival.

W latach 1953–1971, z wyjątkiem 1956, każda piosenka była śpiewana dwukrotnie przez dwóch różnych artystów, z których każdy używał indywidualnej aranżacji orkiestrowej, aby zilustrować znaczenie festiwalu jako konkursu kompozytorskiego, a nie tylko konkursu śpiewaków. W tej epoce festiwalu jedną wersję piosenki wykonał włoski artysta, a drugą zwykle wykonał zagraniczny gość. Stało się to sposobem dla wielu międzynarodowych artystów na debiut swoich piosenek na rynku włoskim, w tym Louis Armstrong, Stevie Wonder, José Feliciano, Roberto Carlos, Paul Anka, The Yardbirds, Marianne Faithfull, Shirley Bassey, Mungo Jerry, Kiss i wielu innych.

Festiwal stał się preselekcją włoskiego reprezentanta na bazowany na sobie Konkurs Piosenki Eurowizji i jest w większości przypadków używany jako metoda wyboru włoskiego reprezentanta na to wydarzenie. Festiwal rozpoczął kariery niektórych z najbardziej kultowych włoskich artystów, w tym Andrea Bocelli, Paola & Chiara, Il Volo, Laura Pausini, Eros Ramazzotti i Gigliola Cinquetti.

Historia thumb|Il Casinò di Sanremo – siedziba Festiwalu do 1977 Ideą, która towarzyszyła powstaniu Festiwalu Piosenki Włoskiej, była chęć przełamania dotychczasowych, obowiązujących od dziesięcioleci wzorców i zaproponowanie czegoś nowego. Na poprzedzający pierwszy festiwal ogólnokrajowy konkurs nadesłano 140 nowych utworów, z których 20 wykonano publicznie. Premierowe piosenki wykonali Nilla Pizzi, Achille Togliani i Duo Fasano, a do finału zakwalifikowało się 10 propozycji, spośród których najlepszą okazał się singiel Pizzi – „Grazie dei fiori”; choć został on sprzedany w ilości tylko 36 000 egzemplarzy, to okazał się, wraz z innymi wówczas zaprezentowanymi nagraniami, na swój sposób rewelacyjny i odkrywczy. Pojawiły się w stosunku do nich określenia: moderno (nowoczesny) i jazz bianco (biały jazz). Na festiwalu pojawiły się też „nowe twarze”: Carla Boni, Gino Latilla, Giorgio Consolini, Flo Sandon’s i inni.

Przełom w organizacji oraz popularności festiwalu w San Remo nastąpił w 1958, kiedy podczas konkursu wystąpił Domenico Modugno, który zaprezentował swój utwór „Nel blu dipinto di blu”, napisany we współpracy z Frankiem Migliaccim. Piosenka zajęła pierwsze miejsce w finale festiwalu, a po koncercie trafiła – pod skróconym tytułem („Volare”) – do repertuaru m.in. Ala Martino, Deana Martina i Elli Fitzgerald. Dzięki międzynarodowym wykonaniom utwór zyskał międzynarodową popularność, a singiel z piosenką sprzedał się w liczbie ponad 22 mln egzemplarzy, zapewniając Modugno trwałe miejsce w historii włoskiej piosenki. Wokalista jeszcze trzykrotnie wygrywał festiwal, a jego melodyjne i nastrojowe propozycje doprowadziły do zyskania przez artystę miana „ojca nowoczesnej piosenki włoskiej”. Dzięki Modugno i nowej fali utalentowanych kompozytorów (Bruno Zambrini, Carlo Donida), autorów tekstów (Franco Migliacci, Mogol) czy piosenkarzy-kompozytorów (Pino Donaggio, Umberto Bindi, Tony Renis) piosenka włoska była coraz wyżej notowana na arenie międzynarodowej. W 1964 organizatorzy festiwalu dopuścili do udziału w nim renomowanych wykonawców zagranicznych, głównie anglosaskich. Dodało to bodźca konkurencji rodzimym wykonawcom, którzy odtąd musieli wykonywać swoje piosenki w duetach z zagranicznymi wykonawcami, m.in. Modugno z Frankiem Laine’em, Tony Dallara z Benem E. Kingiem czy z Gene’em Pitneyem.

W latach 70. popularność festiwalu w San Remo znacznie spadła: organizatorzy konkursu zbyt pochopnie postawili na młodzież, a z drugiej strony nie potrafili dostrzec nowych trendów w światowej muzyce rozrywkowej. Przykładem tego był Drupi, którego utwór „Vado via” przepadł w konkursie, za to zdobył powodzenie we Włoszech i za granicą. Podobna spadkowa tendencja, jeśli chodzi o prestiż i znaczenie Festiwalu Piosenki Włoskiej, utrzymała się i w kolejnych dekadach.

Zwycięzcy thumb|Teatro Ariston w San Remo podczas edycji 2013

Kategoria Campioni 1951: Nilla Pizzi – „Grazie dei fiori” 1952: Nilla Pizzi – „Vola colomba” 1953: Carla Boni / Flo Sandon’s – „Viale d’autunno” 1954: Giorgio Consolini / Gino Latilla – „Tutte le mamme” 1955: Claudio Villa / Tullio Pane – „Buongiorno tristezza” 1956: Franca Raimondi – „Aprite le finestre” 1957: Claudio Villa / Nunzio Gallo – „Corde della mia chitarra” 1958: Domenico Modugno / Johnny Dorelli – „Nel blu dipinto di blu” (później znana jako „Volare”) 1959: Domenico Modugno / Johnny Dorelli – „Piove (Ciao, ciao bambina)” 1960: Tony Dallara / Renato Rascel – „Romantica” 1961: Betty Curtis / Luciano Tajoli – „Al di là” 1962: Domenico Modugno / Claudio Villa – „Addio, addio” 1963: Tony Renis / Emilio Pericoli – „Uno per tutte” 1964: Gigliola Cinquetti / Patricia Carli – „Non ho l’età” 1965: Bobby Solo / The New Christy Minstrels – „Se piangi, se ridi” 1966: Domenico Modugno / Gigliola Cinquetti – „Dio, come ti amo” 1967: Claudio Villa / Iva Zanicchi – „Non pensare a me” 1968: Sergio Endrigo / Roberto Carlos – „Canzone per te” 1969: Bobby Solo / Iva Zanicchi – „Zingara” 1970: Adriano Celentano / Claudia Mori – „Chi non lavora non fa l’amore” 1971: Nada / Nicola Di Bari – „Il cuore è uno zingaro” 1972: Nicola Di Bari – „I giorni dell’arcobaleno” 1973: Peppino di Capri – „Un grande amore e niente più” 1974: Iva Zanicchi – „Ciao cara come stai?” 1975: Gilda – „Ragazza del sud” 1976: Peppino di Capri – „Non lo faccio più” 1977: Homo Sapiens – „Bella da morire” 1978: Matia Bazar – „...e dirsi ciao” 1979: Mino Vergnaghi – „Amare” 1980: Toto Cutugno – „Solo noi” 1981: Alice – „Per Elisa” 1982: Riccardo Fogli – „Storie di tutti i giorni” 1983: Tiziana Rivale – „Sarà quel che sarà” 1984: Al Bano i Romina Power – „Ci sarà” 1985: Ricchi e Poveri – „Se mi innamoro” 1986: Eros Ramazzotti – „Adesso tu” 1987: Gianni Morandi, Enrico Ruggeri i Umberto Tozzi – „Si può dare di più” 1988: Massimo Ranieri – „Perdere l’amore” 1989: Anna Oxa i Fausto Leali – „Ti lascerò” 1990: Pooh i Dee Dee Bridgewater – „Uomini soli” 1991: Riccardo Cocciante i Sarah Jane Morris – „Se stiamo insieme” 1992: – „Portami a ballare” 1993: Enrico Ruggeri – „Mistero” 1994: – „Passerà” 1995: Giorgia – „Come saprei” 1996: Ron i Tosca – „Vorrei incontrarti fra cent’anni” 1997: Jalisse – „Fiumi di parole” 1998: Annalisa Minetti – „Senza te o con te” 1999: Anna Oxa – „Senza pietà” 2000: – „Sentimento” 2001: Elisa – „Luce (Tramonti a nord est)” 2002: Matia Bazar – „Messaggio d’amore” 2003: Alexia – „Per dire di no” 2004: – „L’uomo volante” 2005: – „Angelo” 2006: – „Vorrei avere il becco” 2007: Simone Cristicchi – „Ti regalerò una rosa” 2008: i – „Colpo di fulmine” 2009: – „La forza mia” 2010: – „Per tutte le volte che...” 2011: Roberto Vecchioni – „Chiamami ancora amore” 2012: Emma – „Non è l’inferno” 2013: Marco Mengoni – „L’essenziale” 2014: Arisa – „Controvento” 2015: Il Volo – „Grande amore” 2016: – „Un giorno mi dirai” 2017: Francesco Gabbani – „Occidentali’s Karma” 2018: Ermal Meta i Fabrizio Moro – „Non mi avete fatto niente” 2019: Mahmood – „Soldi” 2020: Diodato – „Fai rumore” 2021: Måneskin – „Zitti e buoni” 2022: Mahmood i Blanco – „Brividi” 2023: Marco Mengoni – „Due vite” 2024: Angelina Mango – „La noia” 2025: – „” 2026: Sal da Vinci –""

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Oficjalna strona festiwalu

Kategoria:Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo