Turówka wonna, żubrówka (Hierochloë odorata) – gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych. Występuje w północnej, środkowej i wschodniej Europie, w umiarkowanej strefie Azji i Ameryki Północnej. W Polsce spotykana na całym niżu, ale bardzo rzadko, w znacznym rozproszeniu. Wyróżnia się charakterystycznym słodkawym aromatem z nutą anyżu dzięki zawartości kumaryny (silnym zwłaszcza po zasuszeniu rośliny).
Morfologia Pokrój Za sprawą podziemnych rozłogów rośnie łanowo. Osiąga wysokość 10–60 cm. Łodyga Źdźbło gładkie lub słabo szorstkie do 2 mm grubości, podzielone na 2 lub 3 międzywęźla. Liście Równowąskie, pochwiaste, na pędach generatywnych skupione u podstawy źdźbła, z wyjątkiem bardzo krótkiego listka w górnej części pędu (zwanego flagowym). Pochwy liściowe długie i nagie. Języczek do 4 mm długości, spiczasty. Blaszka liściowa do 4 cm długości, szorstka na brzegu. Pędy wegetatywne ulistnione liśćmi osiągającymi 30 cm długości i 20 mm szerokości. Liście są słabo bruzdkowane, rzadko, krótko owłosione. Kwiaty Zebrane w owalne i połyskujące kłoski, tworzące luźną wiechę o długości 4–9 cm. Gałązki wiechy często rozpostarte, charakterystycznie są falisto pogięte. Kłoski osiągają do 5 mm długości. Owoce Drobne ziarniaki do 2 mm długości, jajowate.
Biologia i ekologia Bylina. Pędy nadziemne rozwijają się wczesną wiosną, po kwitnieniu przypadającym na miesiące od kwietnia do czerwca, szybko zasychają. Rozmnaża się wegetatywnie przez podziemne rozłogi. Jest gatunkiem światłolubnym, ale znosi także częściowe ocienienie. Występuje w bardzo zróżnicowanych siedliskach: szuwarach, na wilgotnych łąkach, w zaroślach i na słonecznych zboczach oraz w murawach kserotermicznych, grądach i borach mieszanych.
Liczba chromosomów: 2n = 28, w populacjach poliploidalnych 2n = 42, 56, 70.
Zagrożenia i ochrona Głównym zagrożeniem dla gatunku jest masowy zbiór roślin do celów przemysłowych i leczniczych, a także osuszanie wilgotnych łąk. Od 1957 roku roślina jest objęta w Polsce ochroną gatunkową. W latach 1957–1983 znajdowała się pod ochroną częściową, następnie w latach 1983–2001 pod ochroną ścisłą, a od 2001 ponownie podlega ochronie częściowej. Status ochronny podtrzymany został przez Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. Umieszczona jest na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006, 2016) w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia: VU).
Zastosowanie Roślina lecznicza .
Roślina użytkowa Wykorzystywana w przemyśle perfumeryjnym oraz do aromatyzowania napojów (najbardziej znanym przykładem jest wódka zwana Żubrówką).
Przypisy Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 28 lutego 1957 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin (). Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1983 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin (). Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (). Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin ().
Bibliografia
Kategoria:Wiechlinowate Kategoria:Rośliny lecznicze Kategoria:Rośliny chronione