Kim Ir SenTa forma imion pochodzi z transkrypcji rosyjskiej., właściwie Kim Il SŏngKoreańska Republika Ludowo-Demokratyczna - oficjalna strona w Polsce (ur. jako Kim Sŏng DżuKim Il-Sung: Facts & Related Content. britannica.com. .) (; ur. 15 kwietnia 1912 w Man’gyŏngdae w Pjongjangu, zm. 8 lipca 1994 w Hyangsanie) – północnokoreański polityk i dyktator, partyzant w okresie okupacji Półwyspu Koreańskiego przez Cesarstwo Wielkiej Japonii w latach 1926–1945, Przywódca Korei Północnej w latach 1945–1994, marszałek i generalissimus Koreańskiej Armii Ludowej, wieloletni przywódca Partii Pracy Korei, Dnia 5 września 1998 roku nadano mu tytuł Wiecznego Prezydenta Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej. Jest założycielem Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej.
Życiorys Wczesna działalność Kim Hyong Jik, ojciec przywódcy, był działaczem chrześcijańsko-narodowej opozycji wobec japońskiej okupacji Korei. Mimo starań, jak zapisanie do szkoły misyjnej, nie udało mu się zaszczepić w synu wiary chrześcijańskiej. Od 1924 r. Kim Ir Sen przebywał w Chinach, gdzie wstąpił do młodzieżowego ruchu marksistowskiego. W latach 30. XX wieku należał do partyzantki koreańskiej walczącej z okupacją japońską. Od 1931 r. należał do Komunistycznej Partii Korei, na której czele stanął w 1945 r. (od 1948 r. jest to Partia Pracy Korei). Zdobył wykształcenie wojskowe i polityczne w ZSRR. Podczas II wojny światowej służył w Armii Czerwonej, gdzie jako major dowodził 88 Samodzielną Brygadą Strzelecką złożoną z Koreańczyków i Chińczyków. Na przywódcę partii i państwa koreańskiego wybrano go z powodu braku bardziej kompetentnego, a zarazem posłusznego kandydata (pierwotnie miał nim być Cho Man-sik)Krwawy potop Kim Ir Sena. Jak gen. MacArthur uratował Koreę Południową., mimo że nie posiadał właściwego przygotowania ideologicznego i był bardzo słabo wykształcony (zdaniem amerykańskiego badacza Korei Północnej, B.R. Myersa był niewątpliwie najsłabiej wykształconym przywódcą w całym bloku wschodnim). mały|296x296px|Kim Ir Sen w wieku 13 lat.
Przywódca Korei Północnej (15 VIII 1945 – 8 VII 1994)
Budowa KRLD (1945–1948) Po klęsce Japonii w 1945 r. powrócił do Korei. Tam stanął na czele Północnokoreańskiego Biura Komunistycznej Partii Korei przekształconego następnie w odrębną Komunistyczną Partię Korei PółnocnejLankov 2002, s. 28–29.. W lutym 1946 r. powołał na północy kraju tymczasowy rząd komunistyczny (Tymczasowy Komitet Ludowy Korei Północnej) oraz utworzył Demokratyczny Front na rzecz Zjednoczenia Ojczyzny, do której oprócz Komunistycznej Partii Korei Północnej należały wówczas Koreańska Partia Socjaldemokratyczna, Nowa Partia Ludowa i Czondoistyczna Partia CzonguWaldemar J. Dziak: Korea. Pokój czy wojna, s. 48.. Kilka dni po utworzeniu Frontu, partia komunistyczna połączyła się z mniejszym ugrupowaniem komunistów, Nową Partią LudowąLankov 2002, s. 29.. 28–30 sierpnia 1946 r., a więc już po zjednoczeniu odbył się kongres założycielski Partii Pracy Korei PółnocnejLankov 2002, s. 31.. Sekretarzem generalnym ugrupowania wybrany został dotychczasowy reprezentant Nowej Partii Ludowej Kim Tu Bong, Kim Ir Sen został wiceprzewodniczącym partii pozostając jednak przy tym faktycznym liderem północnokoreańskich komunistówLankov 2002, s. 31–32..
28 kwietnia 1948 r. Najwyższe Zgromadzenie Ludowe ogłosiło utworzenie Koreańskiej Republiki Ludowo-DemokratycznejLankov 2002, s. 44.. Szefem państwa północnokoreańskiego wybrany został Kim Tu Bong, Kim Ir Sen został premierem (w 1953 r. otrzymując dodatkowo stopień marszałka)Lankov 2002, s. 47.. Nowe państwo nie aspirowało jedynie do rządów na północy kraju. Rząd KRLD uznawał się za jedyny legalny rząd na całym Półwyspie Koreańskim. Stąd też, aby pokazać unifikacyjne plany rządu, 30 czerwca 1949 r. Partia Pracy Korei Północnej połączyła się oficjalnie z Partią Pracy Korei Południowej, tworząc tym samym ugrupowanie działające pod współczesną nazwą.
Wojna Koreańska oraz jej przebieg (1950–1953)
Dążąc do siłowego zjednoczenia państw koreańskichLankov 2002, s. 61., zaatakował w 1950 r. Koreę Południową, którą destabilizowały wewnętrzne walki (prokomunistyczne Powstanie Czedżu) i usilne zwalczanie opozycji przez rządzące tam frakcje (południowokoreański rząd więził ponad 30 tysięcy domniemanych komunistów, i około 300 tysięcy osób podejrzanych o sympatyzowanie z komunistami lub jakimikolwiek grupami opozycyjnymi).
25 czerwca 1950 r. Koreańska Armia Ludowa (licząca 415 tys. żołnierzy wspartych 150 czołgami i 150 samolotami różnego typu) wkroczyły na terytorium Korei Południowej, przekraczając 38 równoleżnik i zdobywając Seul. Armia południowokoreańska licząca 150 tys. ludzi, 40 czołgów i 14 samolotów nie miała szans samodzielnie oprzeć się inwazji. W odpowiedzi na atak Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła 27 czerwca 1950 r. wysłanie do Korei sił międzynarodowych. ZSRR oficjalnie zbojkotował obrady z powodu nieprzyznania ChRL miejsca w ONZ. Przerzucona z prefektury Yamaguchi (Japonia) amerykańska 24 Dywizja Piechoty została zniszczona w 12-dniowej bitwie pod Daejeonem, a jej dowódca gen. William Dean trafił do niewoli. Do 5 września 1950 r. wojska KRLD opanowały prawie cały półwysep (95% terytorium Korei Południowej), zamykając wojska amerykańskie i południowokoreańskie w tzw. „worku pusańskim” – w tym momencie ofensywa północnokoreańska została powstrzymana. W międzyczasie KRLD przeprowadziła na południu reformę rolną i nacjonalizację przemysłu oraz nabór do swojej armii. W ramach sił ONZ, 14 państw skierowało do Korei swoje kontyngenty wojskowe, które czasowo rozlokowano w Japonii. 95% tych sił stanowiły wojska amerykańskie. 25 listopada 1950 r. w odpowiedzi na amerykańską interwencję Mao Zedong wprowadził na front kilkusettysięczną armię Chińskich Ochotników Ludowych. Pod naciskiem Chińczyków i odtwarzającej się armii KRLD oddziały ONZ cofały się, tracąc w styczniu 1951 r. Seul. Chiny bezskutecznie prosiły o wsparcie ZSRR, Józef Stalin zgodził się jednak jedynie na wysłanie Chińczykom i Koreańczykom sprzętu wojskowego, z czym jednak zwlekał ze względu na chęć utrzymania neutralnościZimna wojna Mao. Chiny kontra Związek Sowiecki (tytuł oryg. Mao’s cold war. China vs the Soviet Union), produced by Beach House Pictures for Discovery Networks Asia-Pacific..
Brak znaczących efektów działań militarnych po obu stronach zmusiły wreszcie obie strony konfliktu do podpisania 27 lipca 1953 r. rozejmu. Rozejm został podpisany przez przedstawicieli Korei Północnej w osobie Kim Ir Sena jako zwierzchnika armii Korei Północnej, Chin Ludowych oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych. Nieobecność i brak podpisu przedstawiciela Republiki Koreańskiej (czyli Korei Południowej) stanowił przez długie lata pretekst dla KRLD do odmowy rozpoczęcia rozmów pokojowych z Południem, które dla Koreańczyków z Północy nie było stroną konfliktu.
Konsolidacja władzy i walki frakcyjne wewnątrz KRLD W polityce wewnętrznej wojna stała się pretekstem dla Kim Ir Sena do likwidacji opozycji i militaryzacji krajuOberdorfer, Don, The Two Koreas: A Contemporary History, Basic Books, 2001, , s. 10–11.No, Kum-Sok and J. Roger Osterholm, A MiG-15 to Freedom: Memoir of the Wartime North Korean Defector who First Delivered the Secret Fighter Jet to the Americans in 1953, McFarland, 1996, .. Po zakończeniu działań wojennych następowała stopniowa odbudowa KRLD ze zniszczeń wojennych. Od 1954 r. w gospodarce wprowadzono centralne planowanie, a priorytet miał rozwój ciężkiego przemysłu. Sytuacja polityczno-gospodarcza KRLD pozostała skomplikowana ze względu na stopniowo zachodzący rozłam radziecko-chiński i na skutek zerwania z polityką stalinizmu przez Nikitę Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR. Bierne stanowisko ZSRR już w okresie wojny koreańskiej znacznie wpłynęło na osłabienie wpływów radzieckich na postać Kim Ir Sena i Partię PracyLankov 2002, s. 62.. Wzajemne relacje pogorszyły się jeszcze bardziej po tym, gdy Chruszczow wezwał Kim Ir Sena do Moskwy w lecie 1956 r., a na miejscu udzielił nagany w związku z nieprzeprowadzeniem procesu destalinizacji w jego krajuLankov 2002, s. 65..
Kim Ir Sen wbrew zaleceniom ZSRR nie przeprowadził procesu destalinizacji. 30 sierpnia 1956 r. północnokoreański polityk Choe Chang-ik wygłosił przemówienie, atakując Kim Ir Sena za koncentrowanie władzy partii i państwa w swoich rękach oraz skrytykował linię partii stawiającą na uprzemysłowienie. Choe skrytykował także istnienie państwa policyjnego. W odpowiedzi na krytykę Kim Ir Sen obiecał przeprowadzić reformy, do których jednak nigdy nie doszło, a opozycja partyjna musiała udać się na emigrację do Chin i została usunięta z Komitetu Centralnego. We wrześniu 1956 r. radziecko-chińska delegacja udała się do Pjongjangu z „instrukcjami” dla Kim Ir Sena, by zaprzestał wszelkich czystek i ponownie nawiązał współpracę z liderami Yan’an i frakcji radzieckiej. Drugie plenum KC, które odbyło się 23 września 1956 r., oficjalnie ułaskawiło przywódców opozycji, ale w 1957 r. czystki zostały wznowione i w 1958 r. frakcja Yan’an przestała istnieć.
Sytuację Kim Ir Sena polepszyło rozpoczęcie się rozłamu radziecko-chińskiego. W trakcie rozłamu Kim Ir Sen manewrował pomiędzy oboma socjalistycznymi mocarstwami. W 1961 r. podpisał traktat o przyjaźni i wzajemnej współpracy ze Zhou Enlai, a następnie udał się do ZSRR i podpisał podobny traktat. Od 1962 r. w kwestiach ideologicznych poparł Komunistyczną Partię Chin. Zwłaszcza po XXII Zjeździe KPZR, Partia Pracy Korei skrytykowała radzieckich przywódców za rewizjonistyczną politykę, oraz za teorię Chruszczowa o pokojowym współistnieniu. W 1962 r. Korea Północna poparła Chiny w wojnie z Indiami oraz skrytykowała wycofanie się ZSRR z kryzysu kubańskiego. Związek Radziecki odpowiedział, odcinając pomoc dla KRLD, przyczyniając się do poważnego osłabienia przemysłu Korei Północnej. Pomocy nie mogły udzielić także Chiny, pogrążone w chaosie rewolucji kulturalnej. Rewolucja kulturalna spowodowała w końcu wycofanie się Korei z poparcia dla Chin, zarzucając Mao Zedongowi dogmatyzm i lekkomyślność, a nawet oskarżając o przyjęcie „teorii permanentnej trockistowskiej rewolucji”, która była uważana za poważną herezję w świecie komunistycznymLankov 2002, s. 66..
Przyjęcie idei Dżucze Ideologiczny spór zarówno z KPZR, jak i KPCh ostygł w latach 60. Kierownictwo Partii Pracy ostatecznie zachowało neutralność w konflikcie między mocarstwami. Neutralność poskutkowała uruchomieniem w 1966 r. programu dżucze mającego doprowadzić KRLD do zupełnej samowystarczalności i niezależności. W 1968 r. KRLD wzięła do niewoli amerykański okręt wojenny USS Pueblo. Zatrzymanie okrętu wojennego dowodziło, że Kim Ir Sen realizował własną strategię zimnej wojny, niezależną od ZSRR i Chin. W 1975 r. KRLD chcąc po raz kolejny zademonstrować swoją niezależność przystąpiła do Ruchu państw niezaangażowanych. Wraz z rozpoczęciem polityki neutralności Kim Ir Sen zaczął rozbudowywać własny kult jednostkiLankov 2002, s. 70., a wraz z przeprowadzonymi pod koniec lat 50. wewnątrzpartyjnymi czystkami coraz większą rolę w partii zaczęła mieć rodzina przywódcyLankov 2002, s. 73.. W 1972 r. została zmieniona konstytucja KRLD, Kim Ir Sen został prezydentem i sekretarzem generalnym partii. Zmieniona została także jego oficjalna biografia, według nowej wersji był przedstawiany jako jedyny założyciel Partii Pracy KoreiLee 1982, s. 442..
Polityka zagraniczna KRLD