thumb|Flaga Narodowego Odrodzenia Polski z falangą Falanga – symbol, używany przez polskich nacjonalistów i faszystówJ. Jurczak, Działalność Policji wobec zjawiska stadionowej mowy nienawiści, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, 2015, s. 89, 90, 93, 111, 119, 125, 145, 146, 148, 149, 152, 155, 156, 157M. Kornak, Brunatna księga 1987-2009, Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”, Collegium Civitas, 2009, s. 266J. Jurczak, Symbolika występująca na polskich stadionach piłkarskich, [w:] Bezpieczeństwo. Teoria i praktyka, nr 3, Kraków 2011, s. 31, 34M. Zawartka, Mowa nienawiści na stadionach. Ujęcie prawno-kryminalistyczno-socjologiczne, [w:] Zbliżenia Cywilizacyjne, XIV (2), 2018, s. 78Ł. Szwejkowski, Przestępstwa z nienawiści. Wybrane zagadnienia, Centrum Szkolenia Policji, Legionowo, 2012, s. 20 (głównie przez środowiska związane z ruchem narodowo-radykalnym), będący stylizowanym wizerunkiem ręki trzymającej miecz.
Historia symbolu Motyw ręki ze wzniesionym mieczem (poniżej którego znajdowała się biało-czerwona szarfa mająca kształt litery „N”, symbolizująca słowo Naród lub Narodowiec) został przygotowany w warszawskim Oddziale Akademickim Obozu Wielkiej Polski w połowie lutego 1933 (ukazał się na łamach pisma „Akademik Polski”). Symbol pojawiał się w prasie, na ulotkach lub jako naszywka. Jednak nadal jako odznaka dominował SzczerbiecR. Dobrowolski, W.J. Muszyński, Szczerbiec Chrobrego i symbolika polskiego ruchu narodowego w latach 1926-1939, „Glaukopis” 2011-2012, nr 23-24, s. 106..
Ramię, jako figura heraldyczna, występowało w herbach rycerskich, miejskich, wiejskich i kościelnych. Na tarczach rycerskich i szlacheckich ramiona były obnażone, ubrane i zbrojneJ. Marecki, Ramię i dłoń w polskiej heraldyce, [w:] Wytwory rąk człowieka, red. J. Marecki, L. Rotter, Kraków 2012, s. 137.. Heraldycznie miecz - symbol honoru i męstwa - w przedstawieniu nieosłoniętym oznacza gotowość do walki i jako taki jest przedstawiany najczęściej wśród figur herbowych. Miecz poprawnie ukazany w tarczy herbowej jest skierowany głownią w góręA. Znamierowski, Heraldyka i weksylologia, współpr. i red. J.L. Kaczmarek, Warszawa 2017, s. 262..
W 1937 roku, w kręgu Ruchu Narodowo-Radykalnego Falanga, powstał uproszczony znak graficzny ręki z mieczem, który nazwano „falangą”. Stanowił symbol nowoczesności i „narodowej rewolucji”. Obok opasek przedstawiających „falangę” działacze RNR posługiwali się jako odznakami Mieczykami ChrobregoR. Dobrowolski, W.J. Muszyński, Szczerbiec Chrobrego i symbolika polskiego ruchu narodowego w latach 1926-1939, „Glaukopis” 2011-2012, nr 23-24, s. 114..
Symbol Falangi pojawił się na pierwszej stronie tygodnika „Falanga” w 1938E. Maj, „Falanga”, [w:] E. Maj, A. Szwed-Walczak, Prasa Narodowej Demokracji 1893-1939. Tytuły prasowe, wydawcy i dziennikarze, motywy publicystyczne, t. 2: E-Ga, Lublin 2023, s. 63.. Był również na winiecie wydawanego nielegalnie podczas II wojny światowej w Wielkiej Brytanii pisma „Walka”K. Kaczmarski, Studia i szkice z dziejów obozu narodowego, Rzeszów 2010, s. 180.K. Kaczmarski, P. Tomasik, Adam Doboszyński 1904-1949, Rzeszów 2010, s. 26, 171..
thumb|Flaga organizacji Falanga
Piotr Osęka, w wypowiedzi dla wp.pl, wyraził opinię, że symbol był inspirowany narodowym socjalizmem: Ten emblemat jest ewidentnym nawiązaniem do swastyki. To jest bardzo dobrze widoczne, gdy przyjrzymy się mundurom narodowych radykałów, które w kroju były czymś pośrednim między uniformami nazistowskich SA i SS. Falanga była noszona na opasce na ramieniu. Również inni badacze wskazywali na podobieństwo falangi i swastykiT. Nowak, Demagogia i populistyczna propaganda w przekazie publicznym polskich partii opcji narodowo-prawicowej, [w:] Autorytarny populizm w XXI wieku. Krytyczna rekonstrukcja, 2017, s. 154.
Obecnie falanga jest oficjalnym symbolem następujących organizacji – współczesnego Obozu Narodowo-Radykalnego (ONR) i Narodowego Odrodzenia Polski (NOP), choć posługują się nim również inni narodowcy, pseudokibice, skinheadzi, neofaszyści i neonaziściM. Kornak, Brunatna księga 1987-2009, Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”, Collegium Civitas, 2009, s. 274, 350, 353, 393, 427, 453M. Kornak, Brunatna księga 2009-2010, Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”, Centrum Monitorowania Rasizmu w Europie Wschodniej, 2011, s. 20, 21, 24, 40-41, 56, 60, 66, 114, 117, 121, 124G. Kamecka, K. Jackowicz, Nacjonalizm – główny komponent tożsamości kibicowskiej na przykładzie fanów lokalnego klubu Korona Kielce, [w:] Rozprawy Społeczne Tom 14, Nr 3, 2020, s. 137-138Ł. Szwejkowski, Przestępstwa z nienawiści. Wybrane zagadnienia, Centrum Szkolenia Policji, Legionowo, 2012, s. 17-20. Nazwę „Falanga” nosi organizacja Bartosza Bekiera, oskarżana o neofaszyzm i ekstremizmT. Konicz, Der Zweite Weltkrieg im Geschichtsbild der polnischen Rechten, [w:], Die Dynamik der europäischen Rechten (red.), 2011, s. 86-87.D. Kasprowicz, National and Right-Wing Radicalism in the New Democracies: Poland, s. 10.A. Shekhovtsov, Germany: The Far-Right Plot and Russian Malign Inspiration, [w:] Russia and the Far-Right. Insights from Ten European Countries (red.), 2024, s. 59..
Galeria thumb|Marsz członków współczesnego Obozu Narodowo-Radykalnego z okazji 81-lecia ONR. Na sztandarach widoczna falanga (Poznań 2015)
Zobacz też narodowy radykalizm Mieczyk Chrobrego symbolika faszystowska
Przypisy
Kategoria:Symbole nacjonalistyczne Kategoria:Narodowy radykalizm