mały|361x361px|Zofia Kucówna (2012) mały|240px|Odcisk dłoni i podpis Z. Kucówny w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach Zofia Kucówna (ur. 12 maja 1933 w Warszawie, zm. 6 kwietnia 2024 w Konstancinie-Jeziornie) – polska aktorka teatralna i filmowa, pedagog, pisarka.

Życiorys W 1955 ukończyła studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie, gdzie studiowała na roku między innymi z Jerzym Grotowskim i Aliną Obidniak. 26 listopada tego roku zadebiutowała w krakowskim Teatrze Młodego Widza w widowisku Ballady i romanse, według Adama Mickiewicza, w reżyserii Haliny Gallowej.

Była aktorką w Teatrze Młodego Widza w Krakowie (1955–1957) i Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1957–1959). Występowała na deskach teatrów warszawskich: Teatru Powszechnego (1959–1964, 1966–1968), Teatru Ateneum (1964–1965, 1982–1986) i Teatru Narodowego (1968–1982). W latach 1986–2006 była związana z Teatrem Współczesnym w Warszawie. Występowała gościnnie na deskach Filharmonii Narodowej (1971), (1986), Teatru Dramatycznego (1991), Teatru Ochoty (1995, 2006) oraz Teatru Komedia (2008). Wystąpiła w kilkudziesięciu rolach w spektaklach takich reżyserów jak Iwo Gall, Maria Biliżanka, Jerzy Goliński, Irena Babel, Krystyna Skuszanka, Wanda Laskowska, Janusz Warmiński, Adam Hanuszkiewicz, Andrzej Łapicki, Maciej Englert, Erwin Axer, Zbigniew Zapasiewicz i Agnieszka Glińska.

Do jej najważniejszych ról teatralnych należały Nora w Domu lalki Henryka Ibsena (1958), Panna Młoda w Weselu Stanisława Wyspiańskiego (1963), Sonia w Zbrodni i karze według Fiodora Dostojewskiego (1964), Pani Wąsowska w Panu Wokulskim według Lalki Bolesława Prusa (1967), królowa Gertruda w Hamlecie Shakespeare’a z Danielem Olbrychskim w roli tytułowej (1970), Lady Makbet w Makbecie (1972), Fedra w Fedrze Racine’a (1977) oraz Jean Horton w Kwartecie Harwooda (2000).

W 1959 zaczęła współpracę z Teatrem Telewizji, w którym zagrała kilkadziesiąt ról. Pracowała również jako pedagog, wykładała wiersz na Wydziale Aktorskim Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. W maju 1998 otrzymała tytuł naukowy profesora nauk teatralnych. Wydała kilka poczytnych książek biograficzno-wspomnieniowych: Zatrzymać czas (1990), Zdarzenia potoczne (1993), Zapach szminki (2000), Szara godzina (2012) oraz zbiór felietonów Opowieści moje (2000). Przez wiele lat angażowała się w działalność Związku Artystów Scen Polskich, zwłaszcza na rzecz Domu Aktora w Skolimowie.

W 2003 odcisnęła swoją dłoń na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach. 22 grudnia 2008 z rąk podsekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Tomasza Merty, odebrała Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2023 uhonorowana Wielką Nagrodą Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Zamościu za wybitne kreacje aktorskie w Teatrze Polskiego Radia i Teatrze Telewizji Polskiej.

Zmarła 6 kwietnia 2024 w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie (Konstancin-Jeziorna). Aktorka, zgodnie z jej ostatnią wolą, spoczęła na cmentarzu parafialnym w Skolimowie w Kwaterze Artystów ZASP. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 15 kwietnia 2024 roku.

thumb|240px|Grób Jadwigi Okońskiej Rodziewicz i Zofii Kucówny na cmentarzu w Skolimowie Życie prywatne Jej pierwszym mężem był aktor Jan Mayzel. W latach 1976–1989 była żoną aktora i reżysera teatralnego Adama HanuszkiewiczaTygodnik Rewia nr 2, 13 stycznia 2016, s. 44–45..

Filmografia Deszczowy lipiec (1957) – matka niesfornych dzieci Spóźnieni przechodnie (1962) – kelnerka Zosia (nowela Stary profesor), aktorka grająca w kręconym filmie (nowela Nauczycielka) Wielka, większa i największa (1962) – matka Groszka Wiano (1963) – Bronka Drzemlikówna Przygoda noworoczna (1963) – Ela Ich dzień powszedni (1963) – Ada, rejestratorka w pogotowiu Bariery dźwięku (1968) – Teresa Szkice warszawskie (1970) – Olga, żona Jacka Atlantyda (film animowany) (1972) – recytacja Spirala (1978) – Maria, lekarka Pestka (1995) – matka Borysa Sabina (1998) – Sabina Kozicka Dowody na istnienie Hanny K. (1999) – lektorka Zaduszki narodowe. Sybir ostatnie pożegnanie (2000) Syzyfowe prace (2000) – „Przepiórzyca”, właścicielka stancji Egzamin z życia (serial telewizyjny) (2005–2008) – Zuza Chełmicka, babcia Andrzeja Dwie strony medalu (serial telewizyjny) (2007) – Lucyna Wysocka, matka Janusza (gościnnie) Dom nad rozlewiskiem (serial telewizyjny) (2009) – Zosia Dom baśni (2010) – Eleonora Barwy szczęścia (2011) – Nadia Orłowska

Książki Zatrzymać czas, Białystok, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990, . Zdarzenia potoczne, Warszawa, P.P. „Dom Książki” Spółka Wydawniczo-Księgarska, 1993, . Zapach szminki, Łódź, „Akapit Press”, 2000, . Opowieści moje (wybór felietonów z lat 1995–1999), Łódź „Akapit Press”, 2000, . Szara godzina, Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2012, .

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1998) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1978) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1975) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008) Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1978)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, 15 lipca 1978, s. 14.

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za wybitne role w repertuarze współczesnym na antenie PR (1963) Nagroda na IV Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę Panny Młodej w Weselu w Teatrze Powszechnym w Warszawie (1964) Nagroda aktorska I stopnia na Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach za rolę Sonii w Zbrodni i karze (1964) Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za kreacje aktorskie w Teatrze TV oraz występy estradowe w kabarecie „Mix” (1964) „Złoty Ekran” – dwukrotnie (1968 i 1969) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za osiągnięcia aktorskie w teatrze i w Teatrze TV (1971) Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1974) Nagroda na I Opolskich Konfrontacjach Teatralnych w Opolu za rolę Matki Boskiej Poczajowskiej w spektaklu Beniowski według Juliusza Słowackiego w reż. Adama Hanuszkiewicza w Teatrze Narodowym w Warszawie (1975) Nagroda I stopnia XVII Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za rolę tytułową w spektaklu Maria Ireneusza Iredyńskiego w Teatrze Narodowym w Warszawie (1976) Nagroda Główna na XXX Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę w Letycji i Lubczyku (1990) Dyplom za najlepsze Varsaviana – wyróżnienie za książkę Zatrzymać czas (1996)

Przypisy

Bibliografia Andrzej Tadeusz Kijowski, Opis obyczajów w 15-leciu międzysojuszniczym 1989–2004 (Paradoks o ogródkach w Teatr to miejsce spotkania, t. III), Wydawnictwo AnTraKt 2010, .

Linki zewnętrzne

Andrzej Tadeusz Kijowski – Opis obyczajów w 15-leciu międzysojuszniczym 1989-2004

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Narodowego w Warszawie Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Powszechnego w Warszawie Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Dramatycznego im. Gustawa Holoubka w Warszawie Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Mistrzowie Mowy Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu parafialnym w Skolimowie Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2024